Kansen voor tweede kerncentrale in Borssele keren

Nieuwsanalyse

Energiebedrijf Delta wil met Franse en Duitse partners in Borssele een nieuwe kern-centrale bouwen. Maar of die er ook komt, wordt steeds onzekerder. Zelfs Delta-topman Boerma twijfelt nu.

Topman Peter Boerma van het Zeeuwse energiebedrijf Delta speelt hoog spel. Hij wil een nieuwe kerncentrale bouwen in Borssele. Hij heeft haast. Maar er zijn grote financiële en politieke risico’s. Hoe tackelt hij die?

De bouw van de kerncentrale is onzeker geworden, zei Boerma gisteren in Het Financieele Dagblad. De stroomprijzen zijn nu, en wellicht ook in de toekomst, te laag. Een opmerkelijke uitlating, want de kerncentrale moest er nu juist komen om stroomprijzen laag te houden, met name voor de industrie.

Trouwens, hoezo zijn de stroomprijzen te laag? Op de groothandelsbeurs APX-Endex in Amsterdam zijn de stroomprijzen het afgelopen anderhalf jaar per saldo juist een flink stuk omhoog gegaan.

Waar het om draait is investeringszekerheid. De kosten van een kerncentrale zitten vooral in het begin, bij de bouw. De centrale die Delta wil bouwen – de zogeheten EPR van het Franse bedrijf Areva – kost circa 4,5 miljard euro. Wie hoest dat bedrag op als niet zeker is dat zo’n investering wordt terugverdiend? Zeker gezien de huidige risico’s.

Eén van die risico’s is kostenoverschrijding. In Europa worden twee EPR’s gebouwd. In Finland een, en in Frankrijk een. In beide gevallen heeft de bouw jarenlange vertraging opgelopen en zijn de kosten gestegen tot meer dan 6 miljard euro. Dat jaagt investeerders helemaal weg.

Delta zegt dat het bij zijn EPR anders zal gaan. Dat er geleerd is van fouten. Dat de kerncentrale in Borssele binnen de geplande tijd wordt opgeleverd en dat de kosten binnen het budget blijven. Maar geloven investeerders dat?

Delta moet op de een of andere manier proberen het financiële risico af te dekken. Eén optie is staatssteun. Maar daarvan heeft minister Verhagen (Economische Zaken, CDA) herhaalde malen gezegd dat die uitgesloten is.

Als alternatief zou Delta bij de Franse regering kunnen aankloppen. Maar wil die nog? Bij de twee EPR’s die worden gebouwd, heeft de Franse staat zich garant gesteld voor kostenoverschrijdingen. Die lopen in de miljarden. Dat risico zal Parijs niet al te vaak meer op zich willen nemen. Zeker niet in deze economisch lastige tijd, waarin Frankrijk juist vele miljarden moet bezuinigen.

Het Franse bedrijf EDF maakte vorige week bekend zijn plannen voor Groot-Brittannië enkele jaren in de ijskast te zetten. Het wilde er vier kerncentrales bouwen. Gezien de ervaring in Finland en Frankrijk, beraadt EDF zich op zijn strategie.

Boerma heeft een ander alternatief bedacht: een Europese CO2-heffing. Dat wil zeggen dat alle grote vervuilers een vaststaande bodemprijs betalen voor elke ton CO2 die ze uitstoten. De prijs kan dan nog wel verder stijgen, maar niet onder die bodem zakken. In het huidige systeem voor emissiehandel kan de CO2-prijs veel vrijer heen en weer schommelen. Een bodemprijs geeft kernenergie een betere concurrentiepositie ten opzichte van kolen- en gascentrales. Groot-Brittannië heeft zo’n heffing al ingevoerd, zegt Delta.

Indirect is dit een oproep aan minister Verhagen om zo’n CO2-heffing te overwegen. Als Verhagen dat al wil, zal hij op verzet stuiten van de machtige industrielobby, die zich verzet tegen elke kostenverhoging.

En mocht Verhagen het toch willen, dan zal de invoering van zo’n heffing tijd kosten. En tijd heeft Delta niet. Minister Verhagen is weliswaar voorstander van kernenergie – het is een van de speerpunten van zijn energiebeleid – maar hoe lang zit het huidige kabinet nog? Een volgende regering kan een heel ander standpunt hebben over kernenergie.

Er is nog een probleem voor Boerma. Hij wil wel haast maken, maar zijn partners in de kerncentrale – het Franse EDF en het Duitse RWE – maken juist pas op de plaats. Ze zijn vooral bezig met het doorlopen van de stresstest voor bestaande kerncentrales, en met het wegwerken van torenhoge schulden die de afgelopen jaren zijn opgebouwd. Borssele staat nu even niet op hun radar.

Boerma kiest de vlucht voorwaarts. Hij heeft bij zijn aandeelhouders alvast het mandaat gevraagd te starten met de vergunningaanvraag voor de kerncentrale. De hele procedure kost naar schatting 220 miljoen euro. Daarvan betaalt Delta in principe de helft. De rest zou van EDF en RWE komen, maar de gesprekken lopen moeizaam. Wellicht moet Delta straks dus het hele bedrag zelf betalen. Terwijl niet zeker is of het wel investeerders vindt voor de kerncentrale. Vinden de aandeelhouders van Delta dat niet een wat groot risico?

Gedeputeerde Kees van Beveren van de provincie Zeeland (de provincie heeft 50 procent van de aandelen in Delta) zegt dat Boerma voor zijn beurt spreekt. Eerst komt er eind december een vergadering, waarin de aandeelhouders besluiten of ze überhaupt een kerncentrale willen, of niet. Dat staat nog niet vast. Daarna zullen ze oordelen over het mandaat voor de vergunningprocedure. „Het is onzorgvuldig om het om te keren”, zegt Van Beveren. De klok tikt.