Het is voor een Dutch coach niet echt makkelijk

Van den Berg solliciteerde volop, maar Europese basketbalclubs leken geen Nederlandse coach te willen.

Uiteindelijk hapte het Duitse BBC Bayreuth toe.

Vlak voor het begin van de uitwedstrijd zaterdag tegen Trier keek Marco van den Berg goed om zich heen. Even genieten van de ambiance. De nieuwe coach van de Duitse basketbalclub BBC Bayreuth stond in een mooie, moderne basketbalarena met 3.500 toeschouwers. „Ik dacht: wow, dit is Trier, dat is niet eens een topteam.” Het is een groot contrast met een uitwedstrijd in de Nederlandse competitie, tegen ploegen als Weert of Leeuwarden, die in de lokale gymzaal voor slechts een paar honderd toeschouwers spelen. Die kneuterigheid kom je in de Duitse basketbalcompetitie niet tegen.

Twee weken geleden tekende Van den Berg een contract tot en met het einde van dit seizoen bij de club uit Bayreuth, een universiteitsstadje met 70.000 inwoners in de Duitse deelstaat Beieren. „Je voelt dat het basketbal hier enorm leeft op straat”, zegt Van den Berg over Bayreuth, dat vooral bekendstaat als de stad van de Duitse componist Richard Wagner en de Hongaarse componist en pianist Franz Liszt. Van den Berg (46) is de eerste Nederlandse coach ooit in de Bundesliga, een van de sterkere Europese competities. Hij moet voorkomen dat BBC Bayreuth, dat voorlaatste staat, dit seizoen degradeert. Bij zijn debuut tegen subtopper Trier verloor de ploeg (68-62). „Er was sprake van overconcentratie, de jongens wilden heel erg graag”, vertelt Van den Berg vanuit zijn hotelkamer.

Van den Berg is een van meest succesvolle Nederlandse basketbalcoaches in de afgelopen tien jaar. Maar deze zomer merkte hij dat het als coach uit het kleine basketballand Nederland moeilijk is om in het buitenland een baan te vinden. Hij solliciteerde zich suf bij clubs in Europa, zonder succes. Zijn naam stond op de lijst bij zo’n zestig clubs door heel Europa. Bij zes clubs is hij daadwerkelijk op gesprek geweest, drie keer was hij de laatste afvaller. „Nederland heeft gewoon geen aanzien in het buitenland. Als er een baan vrij was en ik belde een agent om te vragen of ik een kans had, werd er vaak gezegd: nee, sorry… Dutch coach...”

Na bijna twintig jaar als coach in het Nederlandse basketbal was de Groningse ‘basketbalprofessor’ hard toe aan een buitenlandse klus. „Voor mijn ontwikkeling en inspiratie is het fantastisch om hier te werken.” Het gemiddeld aantal toeschouwers in Duitland lag vorig jaar rond de 4.000 en het gemiddelde budget per club is 3,8 miljoen euro. Cijfers waar Nederlandse clubs alleen maar van kunnen dromen. In Duitsland leeft de competitie en er is veel aandacht van de media. Het niveau in de Bundesliga is volgens Van den Berg twee keer zo hoog als in Nederland.

De oud-bondscoach bracht recent een boek uit over succesvol teamwork, No Prima Donna’s. In het boek staat onder meer beschreven hoe je een team dat laag op de ranglijst staat weer kan laten functioneren. Van den Berg zal het de komende maanden in praktijk moeten brengen. „Het team denkt nog niet als een eenheid, de automatismen zijn nog niet ingeslepen. Maar ik zie voldoende potentie”, zegt Van den Berg, die als trainer altijd uitgaat van vier basiswaarden – geen egoïsme, hard werken, discipline en geen excuses.

Van den Berg verdiept zich al sinds het begin van zijn loopbaan in het boeddhisme. Hij wil vooral niet te koop lopen met zijn levenswijze. De coach past de leer toe op de ploegen die hij traint. „Ik geloof heilig in het afleggen van een egoïstische motivatie. Dat is wat gebeurt in succesvolle teams, spelers laten op een gegeven moment hun eigen, kleine belangen los voor het grotere belang.”

De vergelijking met de Amerikaan Phil Jackson, een van de beste basketbalcoaches ooit, dringt zich op. Ook hij gebruikte het boeddhisme in zijn trainingsaanpak. In de glorietijd bij de Chicago Bulls in de jaren negentig bracht Jackson sterren als Michael Jordan en Scottie Pippen veel bij: concentratie, mediteren, de kracht van de bescheidenheid en rustig blijven op momenten dat het tegenzat. Van den Berg is een groot bewonderaar van Jackson. „Toen ik de boeken van Jackson las, was ik al met het boeddhisme bezig.” Lachend: „Alleen het verschil tussen hem en mij is dat hij wat meer aandacht heeft gehad van de internationale media.”

    • Steven Verseput