De nalatenschap van Trichet

Na acht jaar is hij bevrijd van het juk van zijn verantwoordelijkheid. Jean-Claude Trichet, de Franse topman van de Europese Centrale Bank (ECB), heeft vandaag plaatsgemaakt voor de Italiaan Mario Draghi. Het regende de afgelopen maanden loftuitingen voor Trichet, die behalve een scherp denker en een groot tacticus ook een aimabel mens is. Die lof is op het eerste gezicht terecht.

In Trichets eerste vier jaar, vanaf 2003 tot aan de vooravond van de kredietcrisis, zorgde de ECB voor de prijsstabiliteit die van haar wordt verlangd. Trichets antwoord op de kredietcrisis was snel en accuraat. De onbeperkte liquiditeitssteun die de ECB in een zeer vroeg stadium aan de banksector heeft gegeven, heeft veel schade voorkomen. En vervolgens, tijdens de eurocrisis, heeft Trichet op een pragmatische manier geschipperd tussen de uiteenlopende politieke eisen om de ECB al dan niet te betrekken in het bezweren van de crisis zelf en het behoud van de integriteit van de centrale bank. Dat was een zeer moeilijke, bijna onmogelijke taak.

Maar er is ook een andere lezing mogelijk. Trichet was, eerst als de Franse thesaurier-generaal, toen als topman van de Banque de France en sinds 2003 als ECB-president, nauw betrokken bij de muntunie. Die blijkt nu te lijden aan grove ontwerpfouten, waarvan een groot deel al was voorzien. Sinds 2003 heeft de ECB bovendien volledig genegeerd dat de geldhoeveelheid, een factor die voorheen in het beleid van de Duitse Bundesbank een grote rol speelde, veel te snel toenam. Dat bleek achteraf een symptoom van de halsbrekende expansie van de financiële sector.

Het Amerikaanse antwoord op de kredietcrisis, het massaal opkopen van de ‘rommel’ bij de banken en een verplichte herkapitalisatie van de banken, was wellicht toch beter geweest. Dat Trichet dat heeft nagelaten, kan niet hem alleen worden aangewreven. Hij moest zich in het mijnenveld van de Europese politiek bewegen. Wat ernstiger is, is dat het bestuur van de ECB steeds verdeelder is gaan stemmen. Dat begin dit jaar Trichets beoogde opvolger, de Duitser Axel Weber, uit onvrede bedankte voor de eer en daarna het Duitse bestuurslid Jürgen Stark zijn voortijdig aftreden aankondigde, is verontrustend. En al is de gemiddelde inflatie in de jaren van Trichet in de eurozone een keurige 2,01 procent geweest, in de maand van zijn afscheid bedroeg zij 3 procent.

Zo is er zowel een gunstige als zeker ook een kritische visie mogelijk op Trichets functioneren. De ECB was acht jaar geleden nog gemodelleerd naar de Bundesbank, maar heeft de Duitse kiezer inmiddels van zich vervreemd. Het enige Duitse aan het instituut lijkt nog dat het in Frankfurt is gevestigd. Dat is geen goede erfenis van acht jaar bestuur.