Dansend kanonnenvoer voor demagogen

Dans als politiek statement. Ook in zijn nieuwe productie laat de Israëlische choreograaf Hofesh Shechter weten wat er volgens hem mis is in de maatschappij.

Eens lekker wegsuffen en de maaltijd laten zakken, dat lukt niet bij Political Mother. In de openingsscène sleurt choreograaf Hofesh Shechter de toeschouwer meteen bij de les: op een schemerig toneel plant een krijger zijn zwaard vastberaden op de buik, om die met een paar krachtige stoten te doorboren. Gorgelend en kreunend zakt hij in elkaar. Uit zijn rug steekt de punt van het zwaard. Ver boven het stervende lichaam bralt een anonieme volksmenner zijn opruiende, zij het onverstaanbare retorica. Mocht de aandacht van het publiek niet genoeg zijn geprikkeld, dan is er nog altijd de door Shechter zelf gecomponeerde mix van rock, metal en folk, snoeihard live uitgevoerd door vijf gitaristen en drie percussionisten.

Even weggelopen uit een moeizame technische doorloop in het Auditorium Conciliazione in Rome, verklaart Hofesh Shechter (Jeruzalem, 1975) zijn keuze voor die eerste scène. „Ik wilde een krachtig vertrekpunt, een moment dat meteen to the point komt: hoe ver gaat een individu om een ideologie, iets buiten hemzelf te dienen? De uiterste consequentie is dat hij zichzelf ‘uitwist’, iets wat totaal tegen elk menselijk instinct ingaat.”

Shechter werd, onvermijdelijk, gevormd door de roerige realiteit van Israël. Voor een kind, zegt hij, is het uiterst verwarrend op te groeien in een land waar twee volkeren samen, maar volkomen gescheiden leven. „Langzaam leer je waar en hoe en waarom die scheidslijnen er zijn. En waar je loyaliteit hoort te liggen.” En dan heeft hij ook nog die naam: Hofesh is Hebreeuws voor vrijheid. „Dan ga je vanzelf vragen stellen.”

In dansante vorm doet hij dat sinds 2003, na zijn opleiding aan de dansacademie in Jeruzalem en drie jaar bij de befaamde Batsheva Dance Company van Ohad Naharin. Eigenlijk was hij van plan weer als muzikant te gaan werken, maar in Londen, waar hij met een rockbandje was neergestreken, wenkte de dans en bleek hij zijn talenten te kunnen combineren. Gesteund door de Arts Council en de drie belangrijkste podia voor hedendaagse dans in Londen kon hij in 2008 zijn eigen gezelschap oprichten. Met zijn bijtende maatschappijvisie en het emotionele appèl van zijn bewegingstaal geldt hij als een van de grote, nieuwe namen in de dans. Political Mother is zijn eerste avondvullende productie.

Political Mother is opnieuw sterk politiek geladen. Het tienkoppige ensemble wordt veelvuldig opgevoerd als een onderdrukte massa, met gebogen hoofd rondsjokkend, paniekerig krioelend, de armen in overgave omhoog gestoken: het klapvee en kanonnenvoer van demagogische leiders. Het stuk ging aan de vooravond van de Arabische Lente in première en het is onmogelijk tijdens de voorstelling níét te denken aan de opstanden in Tunesië, Egypte, Libië, Jemen en Syrië.

„Zouden ze het hebben gezien?” schertst hij. Uiteraard was hij al langer bezig met de macht van ‘priesters’, of het nu religieuze leiders zijn, dictators of rocksterren. Shechter trekt in de voorstelling een parallel tussen de laatste twee, waarbij het schorre gekrijs van de zanger een logische vertaling lijkt van de opzwepende betogen van de dictator. „Beiden spelen in op de emoties van de massa. Ik vind dat doodeng.”

Veel vertrouwen in ‘nette’ politici heeft hij overigens ook niet. Stemmen is volgens hem kiezen tussen meer van hetzelfde, en de echte macht ligt bij het grote geld. „Als je je bij een partij aansluit, geef je al iets van jezelf op. Die Occupy-beweging is zinloos als ze zich in het territorium van de Wall Street-bonzen begeven. Je moet iets heel anders doen. Vraag mij alleen niet wat.”

Een pessimist is hij niet. In de titel Political Mother vond hij een mooie combinatie van verstand en gevoel, manipulatie en liefde, koud en warm. In de voorstelling speelt hij ook met tegenstellingen tussen knoertharde rock en verstilling, duisternis en licht. En tussen onderdrukking en bevrijding, geweld en tederheid. Aan het eind worden, op Joni Mitchells Both Sides Now, de brute beginscènes omgevormd tot beelden van vrijheid en verlossing. Zo lijkt de voorstelling een oproep tot actie. „Ja hoor, dat mag je wel zeggen. Ik wil blijven geloven dat we iets kunnen doen, iets bijdragen aan een verandering, al is het maar iets kleins. Zeg wat je belangrijk vindt en doe iets. Niet met stenen gooien of iets bezetten. En natuurlijk al helemaal geen zelfmoord plegen.”

‘Political Mother’ van Hofesh Shechter Dance Company, 2/11 Rabozaal Amsterdam, 4/11 Theater aan de Parade Den Bosch. Inlichtingen: ssba.nl en theateraandeparade.nl

    • Francine van der Wiel