Weinig vlaggetjes voor de koningin

Koningin Beatrix bezoekt deze week het Caribisch deel van het Koninkrijk, dat op gespannen voet staat met Den Haag. Misschien kan minister Donner er iets aan doen.

Meer criminaliteit, een hogere inflatie, een grotere kloof tussen arm en rijk. De staatkundige hervormingen hebben Bonaire weinig goeds gebracht. En dus roept een aantal eilandbewoners koningin Beatrix vandaag tijdens haar eendaagse bezoek op „haar moederhart over het volk uit te storten”.

Vijf jaar geleden bezocht koningin Beatrix het Caribische deel van het Koninkrijk voor het laatst. Toen blikte zij vooruit op de staatkundige hervormingen, die per 10 oktober 2010 gestalte kregen. Dit keer wordt zij geconfronteerd met de onvrede over die hervormingen. „De koningin zal vooral veel plooien moeten gladstrijken”, aldus een ingewijde.

Morgen arriveren Beatrix, kroonprins Willem-Alexander en prinses Máxima op Curaçao. Daar brengen ze onder meer een bezoek aan Seru Fortuna, een van de gevaarlijkste wijken van het eiland. „Wij willen dat de koningin een eerlijk beeld krijgt van de omstandigheden”, zegt Herman George, lid van de commissie die het programma samenstelde. „Natuurlijk wordt er ook gefeest. Maar het is goed als Hare Majesteit weet welke zorgen er leven.”

De kosten van het levensonderhoud zijn het afgelopen jaar flink gestegen op Curaçao. Vóór ‘10-10-10’ hadden aannemers grote moeite vaklui te werven. Nu bedelen arbeiders bij aannemers om werk. Lieten zij voorheen hun lunch in piepschuimbakjes bezorgen, tegenwoordig nemen ze koude rijst van huis mee om te besparen. „De meeste mensen zijn druk met overleven”, vertelt historica Els van Cappelle. „Ik verwacht weinig vlaggetjes en zwaaiende kinderen langs de route.”

Uit het onderzoek Ki sorto di Reino (Wat voor Koninkrijk) blijkt dat het koningshuis populair is op Curaçao. 56 procent van de eilandbewoners reageerde in 1998 positief op de vraag of Antillianen van de koningin houden. „Dat percentage lijkt niet hoog”, zegt hoogleraar Caribische geschiedenis Gert Oostindie, die aan het onderzoek meewerkte. „Maar het is hoger dan het percentage Curaçaoënaars dat geïnteresseerd is in de Nederlandse cultuur: 48 procent.”

Met name Beatrix is geliefd onder de eilandbewoners. Zij doet eens in de vijf, zes jaar Curaçao aan, en velen denken dat dit haar laatste officiële bezoek als koningin is.

„Haar populariteit heeft voor een belangrijk deel met haar charisma te maken”, vermoedt oud-premier Etienne Ys. „Aan die kwaliteit wordt in het Caribisch gebied meer waarde gehecht dan in Noord-Europa.”

Volgens Nick Muller, eigenaar van hotel Avila Beach, waar de koninklijke familie logeert, zorgt Beatrix voor stabiliteit in een woelige periode. „Politici delen orders uit, zij niet”, zegt hij.

Sinds Paul Rosenmöller rapporteerde over corruptie op Curaçao, zijn de verhoudingen tussen Den Haag en Willemstad verscherpt. De oud-GroenLinks-leider concludeerde dat drie ministers van het kabinet-Schotte niet door een screening op integriteit zouden zijn gekomen als die was uitgevoerd. Hij adviseerde Curaçao een commissie van wijzen in te stellen voor nader onderzoek, maar premier Gerrit Schotte weigert dat. De conclusies van het rapport-Rosenmöller berusten volgens Schotte „niet op verantwoord onderzoek of kennis van zaken”.

Minister Donner (Koninkrijksrelaties, CDA) wil dat de regering van Curaçao de aanbevelingen van Rosenmöller opvolgt. Maar omdat hij bang is dat het bezoek van de koningin door de kwestie wordt overschaduwd, laat hij de zaak even rusten. „Er is overwogen het bezoek aan Curaçao uit te stellen”, zegt een bron in Den Haag. „Maar zoiets gebeurt alleen onder extreme omstandigheden, zoals begin dit jaar bij de groeiende protesten in Oman.”

Oud-premier Ys begrijpt de zorg van Nederlandse politici: „Ik had niet raar opgekeken als het bezoek wél was uitgesteld.”

Sommige eilandbewoners zijn bang dat het tot ongeregeldheden komt tijdens het bezoek van de koningin. Of dat meer radicale politici haar bezoek aangrijpen voor een statement. Hermin Wiels, leider van de onafhankelijkheidspartij Pueblo Soberano, heeft al aangekondigd dat hij de koningin niet wil begroeten. „Veel mensen vinden dat Beatrix beter niet had kunnen komen”, zegt Van Cappelle. „Of dat ze er een privébezoek van had moeten maken.”

Tot het gevolg van de koningin behoren enkele hofdames en adjudanten, een medewerker van de Rijksvoorlichtingsdienst en een algemeen secretaris. Ook de minister van Koninkrijksrelaties gaat standaard mee met reizen naar het Caribische deel van het Koninkrijk, maar de aanwezigheid van Donner is deze keer cruciaal. „De hoop is dat hij in de auto met premier Schotte de impasse rond het rapport van Rosenmöller bespreekt”, zegt een ingewijde. „En als de sfeer goed is, gaan ze bij het toetje samen op de gang staan. Het wij-gevoel dat bij dit soort bezoeken ontstaat, is een prima uitgangspunt om doorbraken te forceren.”