Wanhopige 'first ladies' volgens Pieter-Dirk Uys

De Zuid-Afrikaanse satiricus Pieter-Dirk Uys maakt weer een Nederlandse tournee. „In elk geval gaat de boerka in mijn bagage.”

„Mijn show verandert elke dag. Al twee jaar geleden heb ik met mijn Amsterdamse impresariaat afgesproken dat ik nu weer naar Nederland zou komen, maar ik weet pas op het allerlaatste moment wat ik ga doen. De actualiteit grijpt soms diep in. Wat moet ik nu bijvoorbeeld nog met mevrouw Gaddafi, die deze keer een van mijn typetjes zou zijn? Ik kan nog niet garanderen dat ze de eerste try-out in Amsterdam overleeft. De enige van wie ik zeker weet dat ik haar niet voortijdig hoef af te voeren, is Evita Bezuidenhout, want haar heb ik zelf gemaakt.”

Pieter-Dirk Uys (66), de Zuid-Afrikaanse satiricus die tijdens de jaren van apartheid hoogst behendig door de mazen van de censuurwet glipte en daarna door Nelson Mandela werd bestempeld als „een van mijn helden”, komt weer naar Nederland. In zijn nieuwe soloshow Desperate First Ladies verschijnt hij onder meer als Moeder Teresa, Winnie Mandela, Hillary Clinton, Angela Merkel, de vrouw van de Zimbabwaanse dictator Robert Mugabe en zijn eigen creatie Evita Bezuidenhout die hij tijdens het blanke bewind alle venijn in de mond kon leggen die hij toen zelf niet mocht uitspreken.

Zijn dat allemaal wanhopige vrouwen?

„Sommigen wel. Anderen niet, maar die maken óns wanhopig en mogen daarom toch meedoen. Zoals mevrouw Mugabe. Ik noem haar Darth Vader in vrouwenkleren. De titel van de show is gebaseerd op de Amerikaanse tv-serie Desperate housewives – is die ook bij jullie op de televisie geweest? O, gelukkig, dan hoef ik dat niet uit te leggen. Het uitgangspunt zijn de drie vrouwen van onze president Jacob Zuma.”

Ik wist niet dat die drie vrouwen heeft.

„Aha, dan is dat iets wat ik wél moet uitleggen, want het speelt een belangrijke rol in de show. Ja, hij is officieel polygaam. En hij komt elke dag te laat op zijn werk omdat hij elke ochtend eerst al die drie vrouwen een afscheidskus moet geven. Daar kun je om lachen, maar Zuma’s huishouding kost ons verschrikkelijk veel geld. Ik moet dus een manier vinden om dat duidelijk te maken. Ik heb al eerder gemerkt dat het Nederlandse publiek tegenwoordig minder goed op de hoogte is van het wel en wee van Zuid-Afrika. Veel minder goed dan in de dagen van de apartheid. Toen wist men veel en was ook emotioneel betrokken. De situatie in het land was destijds natuurlijk volstrekt duidelijk. Dat is veranderd; voor de rest van de wereld zijn we nu lang niet zo interessant meer. En bij mijn weten heeft Jacob Zuma nog nooit een bezoek aan Nederland gebracht, dat helpt ook niet. Wat ik in Zuid-Afrika heel efficiënt kan zeggen met één woord en één blik, zal ik hier iets meer in een context moeten zetten. Maar toch wil ik proberen zo weinig mogelijk uit te leggen, want daar is het theater niet voor.

„Ik wil het ook over Julius Malema hebben. Nooit van gehoord? Hij is een jongeman die wel eens onze volgende president zou kunnen worden. Hij ziet zichzelf als de toekomst van Zuid-Afrika. Ik noem hem Kiddy Amin, naar de vroegere dictator van Oeganda. Hij stelt zich op als de kampioen van de armen, en hij roept dat de zwarten, naar het voorbeeld van Mugabe, alle landerijen van de blanken in beslag moeten nemen. Malema zegt: ik wens net zo behandeld te worden als Mandela. Goed, zeg ik dan: dus eerst 27 jaar in de gevangenis.

„Maar natuurlijk volg ik ook het internationale nieuws. De meeste informatie vind ik bij de Engelse service van Al-Jazeera. En verder kan ik ook een Nederlands kanaal ontvangen, zodat ik straks niet met mijn mond vol tanden sta als het over Nederland gaat. Ik denk er zelfs aan om aan het eind van de show in een boerka te verschijnen om de begrafenis van de euro bij te wonen. Ik weet nog niet of ik dat ga doen, maar in elk geval gaat de boerka in mijn bagage.”

En intussen blijft ook Evita Bezuidenhout op het repertoire staan?

„Ik zou niet graag zonder haar zijn. In het huidige Zuid-Afrika is ze de koningin van de designer democracy; ze belijdt de democratie, maar heeft eigenlijk geen enkel idee wat dat inhoudt. Ze is bovendien volstrekt humorloos; dat maakt haar juist zo grappig. Ik heb een Twitter-account voor haar geopend. Ze heeft al 14.000 volgelingen. Niet slecht voor iemand die niet bestaat.”

Tournee 1 t/m 21/11. Première zaterdag 5/11 in Leidse Schouwburg.Inl. bostheaterproducties.nl