Tussen de trainingen door een uurtje boeddhisme

Onder Gertjan Verbeek is AZ de toch wel verrassende koploper in de eredivisie.

Een eigenzinnige trainer die het liefst alles wil weten over mental coaching.

Amateurbokser. Voetballer. Judoleraar. Voetbaltrainer. „En ik ben weleens met hem wezen skiën. Dan is hij ook ineens skileraar”, lacht Jan Smit, voorzitter van Heracles Almelo en vriend van AZ-trainer Gertjan Verbeek. „Een heel veelzijdige man.”

Gisteren was Verbeek weer even op bezoek in Almelo, waar hij veel oude vrienden trof. „Krijg ik geen zoen?”, vraagt hij aan de koffiejuffrouw. Die krijgt hij. In Almelo houden ze nog steeds van de man die Heracles Almelo in 2010 aan een ongekende zesde plek hielp.

Nu is Verbeek trainer van de – toch wel – verrassende koploper van de eredivisie: AZ. Hij mag zich na elf wedstrijden met een niet al te lastig programma voor de boeg langzaam verheugen op het winterkampioenschap. In Almelo ziet Verbeek zijn team door een laat doelpunt van Adam Maher verdiend winnen, waarmee AZ nu zes punten voorsprong heeft op PSV en FC Twente.

Ondanks de zege op zijn oude club toont Verbeek zich tijdens de persconferentie weer van zijn nukkige kant. Vraag: Kunt u toelichten waarom Celso Ortiz de voorkeur kreeg boven Johann Berg Gudmundsson? Verbeek: „Nee.”

Het hoort er een beetje bij, zegt AZ-directeur Toon Gerbrands over zijn trainer. Hij is „heel authentiek”. Met zijn warme kant loopt Verbeek niet te koop. Bijvoorbeeld dat hij ooit een speler in huis nam die met zelfmoordneigingen rondliep. „Hij zou dat zo weer doen. Als iemand steun nodig heeft, geeft hij die.”

Volgens Jan Smit en Toon Gerbrands is Verbeek iemand die zichzelf continu probeert te verbeteren. Gerbrands: „Als je bijna vijftig bent ga je jezelf als trainer niet nog eens opnieuw uitvinden. Maar hij is wel constant op zoek naar die 1 of 2 procent die hem beter maken. En in topsport maken die percentages het verschil.”

Smit herinnert zich nog dat hij Verbeek in 2001 contracteerde bij Heracles. Met hem kwam de sportpsycholoog Paul van Zwam, die nu ook samenwerkt met de huidige Heracles-trainer Peter Bosz. Smit: „Hij vroeg of hij een sportpsycholoog mee kon nemen. Ik zei: dat is prima joh, als je hem zelf maar betaalt.”

En dat deed Verbeek. Volgens Van Zwam toont dat aan dat Verbeek „voor de troepen uit loopt”. „Ver voordat dat normaal werd, of zelfs modieus, had hij al aandacht voor het mentale aspect van topsport. Dat hij mij uit eigen portemonnee betaalde, is tekenend.”

Verbeek staat open voor alle kennis die hij op het gebied van mental coaching kan vergaren. Vorig jaar volgde Gerbrands samen met Verbeek een cursus ‘Breinkunde’. Zes hoogleraren, onder anderen de neuroloog Dick Swaab, vertelden daar over de werking van de hersenen. Gerbrands: „Blijkt dat de hersenen tot je 23ste nog niet uitgegroeid zijn. Dat is toch goed om te weten, zeker omdat we bij AZ veel werken met jongens van tussen de 19 en 22.”

Verbeek neemt die kennis tot zich, maar hij laat het zich niet allemaal zomaar aanleunen. Gerbrands: „Dan zit je met zeventig mensen in zo’n collegezaal en dan is Gertjan degene die de hele tijd vragen stelt. Als hij iets niet begrijpt, gaat meteen die vinger omhoog. En als het antwoord hem niet bevalt, vraagt hij door.”

Of het nu gaat over de laatste technieken op het gebied van videoanalyse, over de dominantie van het linker-of rechteroog bij spelers en wat voor effect dat heeft, of over het meten van de fysieke gesteldheid: Verbeek laat zich graag voorlichten. Regelmatig komen bij AZ experts langs.

Oud-speler van Heracles Mark-Jan Fledderus herinnert zich dat Verbeek soms ineens een uur uittrok om over boeddhisme te praten of over iets wat hij gelezen had. Dat vonden de spelers niet vreemd of zweverig. „Zijn natuurlijke overwicht zorgt ervoor dat daar niet lacherig over gedaan werd en iedereen het serieus nam.”

Na de wedstrijd tegen Heracles vertelt Verbeek dat hij zich geen zorgen maakt over de Amerikaanse AZ-spits Jozy Altidore, die niet kon overtuigen. „Hij is nieuw, ik reken hem pas af in de tweede seizoenshelft. Maar het is soms moeilijk voor mij om mijn boodschap op hem over te brengen. Zo zijn er twee woorden voor vertrouwen in het Engels: trust en confidence. Dat is wel eens lastig.” Vertrouwen heeft AZ als ploeg in ieder geval wel, met Verbeek als de trainer die zijn zaakjes uitstekend voor elkaar heeft.