'Mijn eerste echte roman moet nog komen'

Kus me, straf me is een van de zes boeken die vanavond kans maken de AKO Literatuurprijs te winnen. Schrijfster Marja Pruis tast er de grens af tussen schrijven en recenseren.

Nederland, Amsterdam, 2008 Marja Pruis, schrijfster van o.a. 'Bloem', 'Atoomgeheimen' Foto Bob Bronshoff/ Holaandse Hoogte Bob Bronshoff

De andere genomineerde boeken zijn romans. Kus me, straf me is dat niet. Een essaybundel is het ook niet echt. Wat dan wel? Een poging van een beroepslezer een brug te slaan naar het schrijverschap. Of andersom, dat kan net zo goed.

Marja Pruis, de schrijfster van het boek, bespreekt al ruim vijftien jaar boeken voor De Groene Amsterdammer en schreef daarnaast romans als De vertrouweling en Atoomgeheimen.

Kus me, straf me bevindt zich ergens tussen die twee bezigheden, al leunt het sterker op de beschouwende, journalistieke kant dan op haar eigen schrijverschap. De ondertitel van het boek, ‘Over lezen en schrijven, liefde en verraad’, dekt de lading, al gaat het meer over lezen en schrijven dan om liefde of verraad. Het merendeel van de stukken was al te lezen in De Groene of in andere media.

„Ik heb sinds drie jaar een column in de boekenbijlage van De Groene, waar ik veel reacties van lezers op krijg”, vertelt Pruis. „Die column slaat een brug tussen mijn recensies en mijn langere beschouwingen over literatuur. Ik houd zelf erg van boeken die op een persoonlijke manier over boeken en schrijvers gaan. Maar in mijn besprekingen had ik moeite met de ‘ik’, ik vond het niet bij het genre passen. In de column balanceer ik tussen beschouwen en het over mezelf hebben. Juist die afweging, ‘blijf ik beschouwend of zet ik mezelf in’, is waar Kus me, straf me om draait. Ik denk vaak: ‘je moet het niet weer over je broer, moeder of zoon hebben’, maar in deze vorm gebeurt het toch.”

Het gaat vaak over mannen en vrouwen in uw boek. Zo noemt u veel vrouwen als uw favoriete auteurs.

„In essaybundels prijst men vaak juist de klassieke mannelijke auteurs. Daar moest mijn boek verandering in brengen. Ik wilde als het ware een eigen canon in dit boek aanbrengen, niet per se vol, maar toch wel met veel ruimte voor vrouwelijke auteurs. Ik denk dat mannen en vrouwen evenwaardige boeken schrijven, maar dat ze anders gelezen worden. Wanneer een vrouw haar huiselijkheden beschrijft is dat saai, maar wanneer een man hetzelfde doet is dat lovenswaardig.”

Maar u brandt vrouwen ook af. Feministes geven u „het gevoel dat ze over tien jaar op de operatietafel liggen om iets strak te laten trekken”.

„Het feminisme heeft in de loop der tijd een ander gezicht gekregen. In de jaren tachtig was het een beweging die concreet actie voerde. Maar als ik nu over dat soort typisch feministische onderwerpen begin tegen mijn eigen dochter, zegt ze: ‘Waar heb je het over?’

„Bij haar buluitreiking keek ik onlangs mijn ogen uit naar de decolletés, de hoge hakken en korte rokken van die meiden. Vroeger was het: ik ben intelligent dus ik hecht geen waarde aan mijn uiterlijk. Nu zetten ze alles in. Het een sluit het ander niet uit.”

Bent u religieus opgevoed?

„Ja. Hoezo?”

Omdat u het zo eens bent met Kees Fens die schreef dat literatuur ‘het absolute woord moet zijn, over mezelf en over het leven’.

„Kees Fens was van katholieken huize en ik ook. Ik had het zelf nog niet zo bekeken, maar het kan zijn dat je het taalgebruik van je jeugd niet zo snel meer loslaat.”

Er lijkt in ‘Kus me, straf me’ ook een auteur aan het woord te zijn die twijfelt tussen literatuur beschouwen en het zelf schrijven. U haalt bewonderend schrijvers aan die volledig hebben gekozen voor het schrijverschap.

„Ik ervaar dat ultieme van de literatuur bij het lezen ervan. Maar als het over het toegewijd schrijven van romans gaat, dan heb ik nog steeds het idee dat het nog op me ligt te wachten. Dat ik het nog moet gaan doen. Ik vind het niet debiel dat ik met dit boek voor de AKO-prijs genomineerd ben, maar denk wel dat ik die echte roman nog moet schrijven. Laten we Kus me, straf me zien als een stapje in de goede richting.”

U was in De Groene niet positief over het boek van P.F. Thomése, ook genomineerd. Hoe gaat dat vanavond?

„Ik volg Frans Thomése al een tijd als schrijver, neem hem serieus en denk ook niet dat zo’n stuk van mij hem vanavond echt zal deren. Je moet het werk van schrijvers serieus nemen, dan zit je altijd goed.”

Uitreiking live op Ned. 2, 22 uur

    • Sebastiaan Kort