Met Boeddha naar Bundesliga

Basketbalcoach Marco van den Berg probeert de Duitse club Bayreuth te behoeden voor degradatie uit de Bundesliga. Het verschil met Nederland is enorm.

Europa, Nederland, Almere, 14-02-2008 Marco van den Berg, Marco van den Berg stopt als bondscoach van de Nederlandse basketballers. Foto: Evelyne Jacq Evelyne Jacq

Vlak voor het begin van de uitwedstrijd tegen Trier keek Marco van den Berg zaterdag goed om zich heen. Even genieten van de ambiance. De nieuwe coach van de Duitse basketbalclub BBC Bayreuth stond in een mooie, moderne basketbalarena met 3.500 toeschouwers. „Ik dacht: wow, dit is Trier, dat is niet eens een topteam.”

Het is een groot contrast met een uitwedstrijd in de Nederlandse competitie, tegen ploegen als Weert of Leeuwarden, die in de lokale gymzaal voor slechts een paar honderd toeschouwers spelen. Die kneuterigheid kom je in de Duitse basketbalcompetitie niet tegen.

Twee weken geleden tekende Van den Berg een contract tot en met het einde van dit seizoen bij de club uit Bayreuth, een universiteitsstadje met 70.000 inwoners in de Duitse deelstaat Beieren. „Je voelt dat het basketbal hier enorm leeft op straat”, zegt Van den Berg over Bayreuth. Van den Berg (46) is de eerste Nederlandse coach ooit in de Bundesliga, een van de sterkere Europese competities. Hij moet voorkomen dat BBC Bayreuth, dat voorlaatste staat, dit seizoen degradeert. Bij zijn debuut tegen subtopper Trier verloor de ploeg (68-62). „Er was sprake van overconcentratie, de jongens wilden heel erg graag”, vertelt Van den Berg vanuit zijn hotelkamer.

Van den Berg is een van meest succesvolle Nederlandse basketbalcoaches in de afgelopen tien jaar. Maar deze zomer merkte hij dat het als coach uit het kleine basketballand Nederland moeilijk is om in het buitenland een baan te vinden. Hij solliciteerde zich suf bij clubs in Europa, zonder succes. „Nederland heeft gewoon geen respect in het buitenland. Als er ergens een baan vrij was en ik belde een agent om te vragen of ik een kans had, werd er vaak gezegd: nee, sorry… Dutch coach...”

Na bijna twintig jaar als coach in het Nederlandse basketbal, was de Groningse ‘basketbalprofessor’ toe aan een buitenlandse klus. „Voor mijn ontwikkeling en inspiratie is het fantastisch om hier te werken.” Het gemiddeld aantal toeschouwers in Duitsland lag vorig jaar rond de 4.000 en het gemiddelde budget per club is 3,8 miljoen euro. Cijfers waar Nederlandse clubs alleen maar van mogen dromen. In Duitsland leeft de competitie, en er is veel aandacht van de media. Het niveau in de Bundesliga is volgens Van den Berg twee keer zo hoog als in Nederland.

De oud-bondscoach bracht recent een boek uit over succesvol teamwork, No Prima Donna’s. In het boek staat onder meer beschreven hoe je een team dat laag op de ranglijst staat, weer kan laten functioneren. Van den Berg zal het de komende maanden in de praktijk moeten brengen. „Het team denkt nog niet als een eenheid. De automatismen zijn nog niet ingeslepen. Maar ik zie voldoende potentie”, zegt Van den Berg, die in zijn trainingsaanpak altijd uitgaat van vier basiswaarden (geen egoïsme, hard werken, discipline en geen excuses).

Van den Berg verdiept zich al sinds het begin van zijn trainersloopbaan in het boeddhisme, maar hij wil niet te koop lopen met de levenswijze waaruit hij dagelijks kracht put. Net als de Amerikaanse topcoach Phil Jackson past hij de boeddhistische leer toe op de ploegen die hij traint. „Ik geloof heilig in het afleggen van een egoïstische motivatie. Dat is wat gebeurt in succesvolle teams, spelers laten op een gegeven moment hun eigen, kleine belangen los voor het grotere belang.”