Mauro maakt van kiezers mensen en van politici bureaucraten. Daarom een referendum

Mauro Manuel tijdens het Kamerdebat over zijn zaak. Foto Roel Rozenburg

Mauro schaadt de geestelijke gezondheid van volksvertegenwoordigers. Hun achting voor beleid, splijt hun persoonlijkheid zodanig dat wetgever en overtuigd politicus van elkaar vervreemden. Die constatering noopt tot een interventie van het volk. Als de Angolese asielzoeker geen kabinetscrisis waard is, dan toch zeker een referendum.

Tweederde van de Nederlandse kiesgerechtigden vindt dat Mauro een verblijfsvergunning moet krijgen, bleek gisteren uit een enquête van Maurice de Hond. Uitgesplitst naar partij: 36 procent van de mensen die in 2010 op de PVV stemden houdt Mauro liever hier, 41 procent van de VVD’ers denkt er ook zo over, 70 procent van de CDA’ers eveneens, 77 procent van D66, 83 procent van de PvdA en 91 procent van de SP.

Een gebruikelijk bezwaar tegen referenda is dat het gezag van de volksvertegenwoordiging wordt ondermijnd. Directe democratie druist in tegen het idee dat politici namens hun achterban het mandaat hebben om te besturen, te controleren en wetten te maken. Het parlement maakt democratie tot een werkbare bestuursvorm. In weinig gevallen, zelfs bij een besluit tot deelname aan een oorlog, geeft een issue aanleiding om daarvan af te wijken. De politiek waakt immers over het algemeen belang dat het electoraat aan haar uitbesteed heeft.

Politici weten beroepshalve geen raad met individuen

Is een verblijfsvergunning voor Mauro in ons algemeen belang? Nee. Die is alleen in het belang van Mauro het individu. Tweederde van de Nederlandse kiesgerechtigden gunt hem die verblijfsvergunning. Deze mensen zien in dat het beleid waar zij eerder voor gestemd hebben, onbehoorlijk is als het om Mauro gaat. Dat je een 18-jarige, die hier als kind is gekomen, zich hechtte aan een Nederlands gezin, niet op een vliegtuig moet zetten naar een land waarvan hij volkomen vervreemd is.

Of zoals voetbalcommentator Johan Derksen het dit weekend verwoordde: “Als je zo’n Mauro-zaak eruit licht, in de publiciteit, dan zijn we allemaal mensen. En zeggen we allemaal: die jongen moet blijven, want die jongen woont al in een gastgezin, dus dat is helemaal geen probleem.”

Het probleem met politici, echter, is dat ze beroepshalve geen raad weten met individuele belangen. Dat is ze geenszins kwalijk te nemen, want hun instelling beschermt ons tegen willekeur. Tegen politici die hun vrienden voorrang geven. Of concreter: tegen politici die Mauro een verblijfsvergunning willen toekennen en onbekende, vergelijkbare gevallen niet.

Ook minister Leers (Asiel en Immigratie, CDA) lijkt om die reden geen gebruik te willen maken van zijn discretionaire bevoegdheid. Als hij in de zaak-Mauro over zijn hart strijkt, valt hij het regeringsbeleid voor de andere Mauro’s af. De gedoogconstructie met de PVV is bijzaak. Natuurlijk krijgt hij problemen met Geert Wilders, maar dat neemt niet weg dat PvdA’er Albayrak als staatssecretaris Mauro jaren geleden ook uitwees. Bewindslieden zijn in de eerste plaats institutioneel, daarna pas menselijk.

Ook partijlidmaatschap dempt het geweten

Verstokte partijleden hebben last van een soortgelijke institutionele geaardheid, zo blijkt uit een interview in het Algemeen Dagblad met CDA-lid Lisette de Jongh Swemer. Op het partijcongres, zaterdag, nam ze het op voor Mauro. Ze kreeg applaus, maar aan het eind van de dag spraken de partijleden zich niet uit over een verblijfsvergunning voor Mauro - alleen voor het humaner omgaan met jonge asielzoekers in de toekomst.

Waarom eisen de leden niet keihard dat Mauro moet blijven, vroeg de krant. Wie het wil begrijpen, zo legde ze uit, moet iets van haar partijgenoten begrijpen. “CDA’ers doen geen dingen plompverloren. Ze denken strategisch. Als we stap A zetten, wat is dan stap B?”

Als de leden een Mauro-moet-blijven-eis hadden omarmd, en minister Leers had die niet gesteund, dan had hij volgens De Jongh Swemer mogelijk moeten vertrekken. Had de minister de eis wel omarmd, zo vertelde het CDA-lid, dan zou er een breuk komen met gedoogpartij PVV. “CDA’ers denken over al deze gevolgen na voor ze zo’n resolutie schrijven.” Bijna zou je hier een pleidooi in lezen om maar geen lid van een partij te worden. Frank en vrij oordelen wordt dan lastig. Lidmaatschap dempt het geweten.

Laat kiezers spreken, waar beleid tekortschiet

Wat de zaak-Mauro bijzonder maakt is het maatschappelijk verzet tegen de uitwerking van bestaand beleid op een bepaald individu. Een internetpetitie heeft inmiddels bijna 55.000 handtekeningen opgeleverd, Twitter stroomt over door de mauromoetblijven-hashtags, het CDA zakt in de peilingen naar een historisch dieptepunt, bij het koffieautomaat is Mauro het gesprek van de dag, op het plein voor de Tweede Kamer wordt morgen wederom gedemonstreerd en een enquête van Maurice de Hond geeft aan dat tweederde van het electoraat Mauro een verblijfsvergunning gunt.

Dit is niet zozeer een protest tegen het asielbeleid, als wel een roep om een incidentele correctie erop. Een correctie die minister Leers niet wil maken en waartoe de CDA-fractie morgen waarschijnlijk ook niet oproept. Het volk erkent dat beleid niet in alle gevallen toereikend is, maar de politiek doet er alles aan om de illusie van beleid als alomvattend instrument in stand te houden.

Erken dat beleid altijd ontoereikend is

Als incidenten het politieke ambt ondergraven is het volk gaarne bereid politici daarvan te ontlasten. Daar heeft iedereen, zeker in de zaak-Mauro, baat bij: het kabinet (geen breuk met de PVV), het CDA (geen zetelverlies), het electoraat (zeggenschap waar politiek tekortschiet), de politiek in het algemeen (debat over patronen, niet over incidenten) en Mauro zelf (hij heeft de gunfactor).

Mocht blijken dat kiezers ook voor al die andere Mauro’s een referendum willen, dan is het aan politici om dat met nieuw beleid, in de nabije toekomst, onnodig te maken. Democratie moet immers wel werkbaar blijven.

We mogen Mauro dankbaar zijn dat hij ons op dit manco van de parlementaire democratie heeft gewezen. Een bekend manco, overigens, dat vroeg of laat weer opdoemt. Nu de vraag of we daar iets aan gaan doen: het referendum als bliksemafleider voor incidentenpolitiek? Als correctief instrument voor algemeen beleid dat in individuele gevallen soms verkeerd uitpakt? Of offeren we Mauro voor beleid dat in 99,9 procent van de gevallen wel goed werkt?

Eerder in deze serie:
Mauro-moet-weg-actie. Minister Leers krijgt steun op internet
Obama faciliteert online petities. Idee voor Rutte?
Politiek, schaf commissies af en zet de burger aan het werk
De burger heeft een grote mond, maar toont weinig daadkracht
De macht van de gemeenschap
Geef de kiezer eens van katoen
Het droeve lot van burgers op het Binnenhof
Klacht of idee? Dat meld je voortaan op Verbeterdebuurt.nl
Willen de echte Henk en Ingrid opstaan?
Klacht of idee? Dat meld je voortaan op Verbeterdebuurt.nl
De tragiek van de zwevende kiezer
Politiek heeft draaikonten nodig. Naar voorbeeld van Lincoln
Tocqueville en de tirannie van de meerderheid
Digitaal burgerinitiatief is eigenlijk nog analoog
Zwitsers minaretverbod maakt referendum omstreden
Burgerinitiatief moet origineel zijn