Kortkolom wetenschap

Gestresste waterjuffers worden niet oud

Rotterdam. Alleen al de nabijheid van een levensgevaarlijk roofdier beknot de levensverwachting van waterjuffers. Dat blijkt uit een experiment waarbij Canadese biologen waterjufferlarven in een gazen kooitje in een aquarium tussen zonnebaarzen of vraatzuchtige libellenlarven plaatsten. De rovers konden ze nooit bijten, laat staan opeten, maar de aanblik alleen was al genoeg om veel minder volwassen waterjuffers te krijgen. De meeste verpopten normaal, maar in vergelijking tot de situatie zonder roofdieren zag nog maar eenderde van de volwassen insecten het daglicht. De biologen, verbonden aan de universiteit van Toronto, wijten het verschijnsel aan stress, maar hebben nog niet onderzocht hoe dat fysiologisch precies werkt. Ze schrijven erover in het novembernummer van het blad Ecology. (NRC)

Pluto heeft een verre tweelingbroer

Rotterdam. Pluto, de dwergplaneet die in 249 jaar om de zon draait, heeft een verre tweelingbroer. Dat is Eris, een ijsbol die net als Pluto buiten de baan van Neptunus om de zon draait, maar dan in 520 jaar. Eris werd ontdekt in 2005 en schoof op 6 november 2010 precies voor een ster langs. Astronomen hebben hieruit afgeleid dat de doorsnee van deze ijsbol 2.325 kilometer is, dus net zo groot als Pluto. Zij schreven er donderdag over in het wetenschappelijk blad Nature. Doordat Eris nu veel verder van de zon staat dan Pluto, ligt zijn atmosfeer uitgevroren op het oppervlak. Als Eris over twee eeuwen weer net zo dicht bij de zon komt als Pluto, komt zijn atmosfeer weer tot leven en zal hij nog meer op Pluto lijken. (NRC)

Conditietest voorspelt kans op hoogteziekte

Rotterdam. Franse artsen kunnen aan de hand van een fysiologische test betrouwbaar voorspellen of mensen gevoelig zijn voor het ontwikkelen van ernstige hoogteziekte voordat zij de bergen ingaan. Dat schreven zij dit weekeinde in het medische tijdschrift American Journal of Respiratory and Critical Care Medicine. De Fransen lieten 1.326 mannen en vrouwen in periodes van vier minuten achtereenvolgens rusten en een oefening doen, bij normale en lage zuurstofconcentraties. Personen die tijdens de oefening een verhoogde zuurstofverzadiging van het bloed hadden of met hun ademhaling zwak reageerden op een lage zuurstofconcentratie, hadden significant meer kans op ernstige hoogteziekte. Ook bleek uit het onderzoek dat het middel acetazolamide tegen hoogteziekte juist deze factoren verbeterde en gevoelige mensen daadwerkelijk beschermde tegen hoogteziekte. (NRC)