Een Gouden Vrijheidspen voor de man die al meer dan tien jaar vastzit

De Zweeds-Eritrese journalist Dawit Isaak zit sinds 2001 in de gevangenis. Zijn broer heeft de hoop gevestigd op de Europese Unie. „De wereld is Eritrea vergeten.”

De teller op de website FreeDawit.com staat vandaag op 3.690 dagen. Meer dan tien jaar zit de Zweeds-Eritrese journalist en auteur Dawit Isaak al gevangen in zijn geboorteland Eritrea, op beschuldiging van ‘verraad’. Zonder officiële aanklacht. Zonder dat iemand weet hoe het met hem gaat. Amnesty International beschouwt hem als de enige Zweedse gewetensgevangene.

„Ik heb geen idee waar hij is”, zegt zijn broer Esaias. „Zit hij in de gevangenis? Of heeft hij slechts huisarrest? Wij houden ons groot met de gedachte dat hij nog leeft. Als hij was overleden, waren we dat op de een of andere manier te weten gekomen.”

Namens zijn broer nam Esaias Isaak anderhalve week geleden tijdens het internationale krantencongres in Wenen de persvrijheidprijs van de World Assocation of Newspapers (WAN) in ontvangst. „Bedankt”, stamelde Isaak op het podium, waarna hij begon te huilen.

„Het is hopeloos”, zegt Isaak een dag later in de hal van het congrescentrum in Wenen. „Dawit zit al tien jaar vast. En met hem andere journalisten en leden van de oppositie. De wereld is Eritrea vergeten.”

De WAN reikte zijn jaarlijkse Gouden Vrijheidspen voor de vijftigste keer uit. De internationale dagbladorganisatie vraagt hiermee aandacht voor de pers in Eritrea. Het Afrikaanse land staat al jaren onderaan de persvrijheidlijst van Reporters without borders, nog onder Syrië, Birma en Noord-Korea. „Er zijn twee kranten, een in het Engels en een in de lokale taal”, zegt Esaias Isaak. „Maar die worden allebei gecontroleerd door de overheid.”

Hoe anders was dat halverwege de jaren negentig. In 1993 werd Eritrea onafhankelijk van Ethiopië na een referendum. „We waren zo blij”, zegt Esaias Isaak. „Maar we raakten al snel zeer teleurgesteld.” Zijn broer Dawit, die in 1987 was gevlucht naar Zweden en vijf jaar later een Zweeds paspoort kreeg, keerde in 1996 terug naar zijn geboorteland. Hij hielp daar een van de eerste onafhankelijke weekbladen van het land oprichten, Setit.

In mei 2001 publiceerden zijn krant en andere media een open brief van enkele politici. Die eisten meer hervormingen.

Twee weken na de aanslagen van 11 september sloeg president Isaias Afewerki terug. Hij sloot alle particuliere media en liet politici en journalisten oppakken. Dawit Isaak was een van de arrestanten. Tot op heden is niemand aangeklaagd. Isaak zat vier jaar vast, maar kwam in 2005 kort vrij. Eén telefoontje naar huis kon hij plegen: „Ik kom snel naar huis.” Het was het laatste wat zijn familie van hem heeft gehoord. Isaak werd opnieuw opgepakt en zou zijn afgevoerd naar de beruchte Embatkala-gevangenis. Gevangenen zouden daar worden gemarteld en opgesloten in snikhete containers.

In 2009 hield de Zweedse televisie een interview met president Afewerki. „Wij beginnen geen rechtszaak tegen Isaak. En we laten hem niet vrij. Wij weten hoe we moeten omgaan met zijn soort.” Dat Isaak ook een Zweeds paspoort heeft, maakt geen indruk op het regime. „Voor mij is Zweden irrelevant”, aldus Afewerki. „De Zweedse overheid heeft niets met ons te maken.”

Esaias Isaak klaagt in Wenen dat de Zweedse overheid pas laat geprotesteerd heeft bij het regime in Eritrea tegen de arrestatie van zijn broer. „Het was vlak na 11 september. De wereld was met andere dingen bezig.”

Vorige week riep Carl Bildt, de Zweedse minister van Buitenlandse zaken, Eritrea wel op Dawit Isaak onmiddellijk vrij te laten. Bildt heeft nog een probleem in de regio. Sinds vorige week zitten twee Zweedse journalisten vast in Ethiopië, het buurland van Eritrea. De Ethiopische regering heeft de twee Zweden gearresteerd na een gevecht tussen rebellen en soldaten. Zij bevonden zich in het gezelschap van de rebellen.

Esaias Isaak heeft zijn hoop gevestigd op de Europese Unie. „Europa moet de druk opvoeren op het bewind in Eritrea. De EU zou alle diplomatieke banden moeten verbreken met Eritrea.”

Enkele Zweedse kranten publiceren dagelijks of wekelijks hoeveel dagen Dawit Isaak al gevangen zit. Zijn broer probeert de situatie van zijn broer onder de aandacht te blijven brengen. Hij begint binnenkort met een project op scholen in Zweden. Ondertussen tikt de teller op FreeDawit.com gewoon door.