99 kunstenaars in hun bed of op een matrasje

99 beds. Mo Swillens, € 32,50 (bestellen via www.moswillens.nl) **

99 slaapkamers bezocht beeldend kunstenaar Mo Swillens voor haar boek 99 beds, van bekende en minder bekende kunstenaars die haar inspireren. Ze vroeg iedereen of ze hen op hun bed mocht portretteren. Tijdens het maken van de foto werd er gesproken over het kunstenaarsleven, met al zijn voor- en nadelen. Swillens voerde weinig regie over het beeld en liet iedereen zelf bepalen hoe ze gefotografeerd wilden worden. Sommigen zitten in hun pyjama op een matrasje in hun atelier, anderen in hun beste pak in hun slaapkamer op een groot bed. Sommigen kijken je direct aan, anderen kijken dromerig weg alsof er niemand in de kamer is. Swillens maakte zwart-witfoto’s met een analoge camera en een bijzondere afdruktechniek. Het boek heeft een rustige vormgeving, met voor- en achterin korte informerende teksten en verder een of twee foto’s per spread. Door een lijnenschema achterin is te achterhalen welke kunstenaar op welke foto staat.

Het onderwerp klinkt mooi en intiem en maakt nieuwsgierig. Des te teleurstellender is het boek. De afdruktechniek belooft veel details en een rijkdom aan grijstinten in de beelden, maar door het weinige licht waarmee de fotograaf werkte en doordat zij zonder statief fotografeerde, zijn bijna alle beelden onscherp. Door de manier van drukken en het papier lopen alle donkere delen van de foto dicht, en blijft er weinig van de grijstinten over. De behoefte van Swillens om de intimiteit op te zoeken, is niet terug te zien in de foto’s doordat er geen chemie lijkt te zijn tussen haar en de geportretteerden. Te veel lijkt ze aan het toeval te hebben overgelaten, in plaats van te proberen een duidelijk doel te bereiken. In de tekst achterin het boek legt ze uit: „Het boek is geen selectie van foto’s. Het is de neerslag van het project 99 beds.” Een uitleg die zelfverzekerd lijkt, maar verontschuldigend klinkt. Want was het niet beter geweest als Swillens wat meer tijd had genomen voor dit project, om zo het concept en uitvoering verder uit te kristalliseren, zodat ze uit misschien wel tweehonderd portretten de mooiste en meest intieme beelden had kunnen kiezen? Het is de vorm die de inhoud moet vertellen.

Sterre Sprengers