weurtfooit, of woordfeut woordfjoet

Wordfeud, de smartphonevariant van Scrabble, heeft Nederland besmet. In veel vriendenkringen worden naast Facebook-namen ook Wordfeud-inlognamen uitgewisseld.

Rexen, icons, nos, yes, frul, neeg, res, stolen, ney, pu: ongewone en soms vergeten Nederlandse woorden. Ze zijn ineens een bron van irritatie geworden. Want het verslavende smartphonespelletje Wordfeud keurt ze vaak tot verbijstering van de spelers goed. En het aantal spelers van dat elektronische scrabblespel neemt de laatste maanden snel toe. Discussie over de strikt gehanteerde woordenlijst is niet mogelijk, goedkeuring is automatisch. Met elkaar onderhandelen zoals bij een echt potje Scrabble kan niet.

De veelbesproken Wordfeudlijst is gebaseerd op de open source woordenlijst van opentaal.org en het handboek van de Scrabblebond Nederland. Allerlei meervouden en verkleinwoorden, bijvoorbeeld ‘annexjes’, leveren nog veel problemen op. Inmiddels is de woordenlijst al flink opgeschoond. Voor die opschoning werd zelfs ‘touw’ fout gerekend. Of ‘lul’. De meeste irritatie lijkt nu nog voort te komen uit een geringe historische taalkennis bij de geirriteerden. Want stolen lijkt wel een Engelse insluiping in de lijst, maar het is meervoud van stool, een onderdeel van een katholiek priestergewaad. Rex is een bepaald type konijn. Een ney is een traditionele fluit uit het Midden-Oosten. Bij dit spel vernederen verwoede kruiswoordpuzzelaars moderne iPad-aficionado’s.

Het spel Wordfeud speel je op een smartphone of iPad tegen één (bekende of onbekende) tegenstander. Om de beurt leg je een woord aan met maximaal zeven letters, en je mikt allicht op de vakjes die twee of drie keer woord- of letterwaarde opleveren. Het spel voltrekt zich vaak in een laag tempo, het kan dagen duren. De traagheid ontstaat doordat je vele partijtjes tegelijk kan spelen (maximaal 30) en maar liefst 72 uur mag nadenken over één beurt.

Daardoor is Wordfeud het ideale tussenvertier. Veel mensen spelen vijf spellen tegelijk en er is er altijd wel één waarin je aan de beurt bent. ‘Even kijken of ik alweer kan zetten.’

„Als je tien minuten te vroeg op de Buitenschoolse Opvang bent, staat de helft van de ouders te Wordfeuden”, zegt de Utrechtse tekstschrijver Michiel de Boer. „Mijn kind valt zelfs andere ouders lastig door hun Wordfeudnaam te vragen.” Zelf is De Boer met het spel opgehouden omdat hij na een succesvol blog over Wordfeud zovéél verzoeken kreeg tot spelen dat het hem even te veel werd. Afgelopen maand kreeg hij meer dan 130.000 bezoekers op zijn site (tekstschrijver-tim.nl). Normaal is hij al blij met 7.500. En dat alleen omdat hij 15 tips voor Wordfeud opschreef. Hij laat een grafiek zien: om 9 uur ’s avonds ligt de piek in het bezoek. Na het journaal en als de kinderen in bed liggen, zoeken mensen naar Wordfeudtips.

Het spel van de Noorse IT’er Hakon Bertheussen uit Trondheim is wereldwijd al miljoenen malen gedownload in de gratis variant (met veel hinderlijke reclame) en waarschijnlijk al vele honderdduizenden malen in de betaalde variant. In Nederland is dit het eerste goede woordspel met een Nederlandse woordenlijst. Scrabble voor de iPhone was er eerder, net als Words with Friends, maar die hebben geen Nederlandse woordenlijst.

Wordfeud is bijna een nieuw sociaal netwerk. In veel vriendenkringen worden naast facebooknamen, nu ook al de Wordfeud-inlognamen uitgewisseld. En je kunt ook gezellig chatten tijdens een partij. Oude vriendschappen worden opgepakt, ruzies bijgelegd.

De populariteit is ook af te leiden uit de vele manieren waarop Wordfeud wordt uitgesproken: weurtfooit, woordfeut of woordfjoet. En uit de vele sites en apps (zoals Wordfraud) waarmee je kunt opzoeken welke woorden je allemaal van je zeven letters kunt maken.

De verspreiding van Wordfeud gaat over Nederland als een klassieke besmettingsgolf. Want spreek mensen die het al sinds juni doen, en ze zeggen dat ze het bij toeval tegenkwamen in de App-store of op de android-market. Maar vraag het aan mensen die korter dan een paar maanden bezig zijn en ze zeggen vrijwel allemaal dat ze het gingen doen omdat steeds meer mensen om hen heen er mee bezig waren. Op sommige kantoren en in een enkel café is het zelfs al verboden.

De piek van deze Wordfeudbesmetting is mogelijk alweer voorbij. Het voorlopig hoogtepunt van Nederlanders die ‘Wordfeud’ opzochten op Google lag op 18 oktober: 25 keer zo veel als begin september (Google geeft geen absolute aantallen). De grote groei in zoekgedrag begon eind september en lijkt nu weer af te nemen.

Ook in de traditionele bordspellenwereld is de populariteit te merken. „Normaal verkoop ik een of twee Scrabblespellen per week, meestal aan oudere mensen”, vertelt Wouter Oorthuis van de Arnhemse bordspellenzaak Speelkwartier. „Nu was Scrabble zelfs even uitverkocht bij de groothandel. Sinds een week of drie, vier komt er ook hier iedere dag wel een jongere voor het ‘bordspel Wordfeud’. Dat is dus Scrabble, alle andere oude varianten zijn al lang van de markt gehaald door de advocaten van Mattel, de uitgever van Scrabble.”

Wordfeud lijkt sprekend op Scrabble: dezelfde spelregels, hetzelfde bord van 15 bij 15 vakjes, ongeveer dezelfde kleuren, en op een paar letters na (b, u, z) ook dezelfde letterwaardes.

Oké, Wordfeud speel je wel met vier stenen meer dan Scrabble (104) en er zijn ook veel meer extrawaardevakjes op het bord.

Heeft Wordfeud inmiddels ook ruzie met Mattel? Hakon Bertheussen neemt de telefoon niet op. Maar René van den Polder, Director Legal Affairs van Mattel Europe, wel. „Ik hoorde pas deze week van Wordfeud, en dacht: daar ga ik maar eens naar kijken.”