Vertroetelende oma

Dit is een reactie op het artikel ‘Oma, concurrent van de kinderen’ (Wetenschapsbijlage, 15 & 16 oktober). Als oma voel ik mij ernstig aangesproken. Ik voel me geen concurrent van mijn kleinkinderen en sta in eerste instantie achter de theorie van Hrdy; oudere vrouwen kunnen jonge vrouwen helpen bij het laten opgroeien van hun kinderen.

Toch heeft het artikel me wel laten nadenken. Ik vraag me af waarom mensen de mogelijkheid hebben om zo oud te worden, veel ouder dan onze directe familieleden de chimpansees?

Er zijn geen zoogdieren die zolang doorleven nadat ze niet meer vruchtbaar zijn. Natuurlijk hebben de jongen van een mens een lange kindertijd, maar 40 jaar? Het idee dat vrouwen hun dochters kunnen helpen vind ik mooi, het geeft me een beetje een zinvol gevoel. Maar dat wordt in het artikel onderuit gehaald. Grootmoeders schijnen zelfs het eten van hun kleinkinderen te stelen, dat voelt niet lekker, ik blijf er over nadenken.

Wat ging er fout tijdens de evolutie? Was het al mis toen we jager/verzamelaar waren, of veranderde het na de ontdekking van de landbouw? De landbouw heeft in ieder geval geen betere mensen van ons gemaakt. Elk jaar een kind, waardoor de zwakkeren dood konden gaan, is natuurlijk ook een vorm van evolutionaire selectie. Maar chimpansees zijn zuiniger, die krijgen om de 4 jaar een kind en nemen de tijd om dat kind goed te zogen en op te laten groeien. De landbouw heeft de bevolkingsgroei ook enorm laten toenemen. Moeten we daar blij mee zijn?

Persoonlijk heb ik nu een andere theorie voor de vroeg intredende onvruchtbaarheid bij vrouwen: Mensen doen, net zoals veel vogels en enkele zoogdieren, aan paarvorming. De meeste paren blijven bij elkaar, ook als de vrouwen niet meer vruchtbaar zijn. Oude vrouwen kunnen beter voor zichzelf zorgen dan oude mannen. Alleenstaande oude vrouwen zijn veel minder vaak op zoek naar een man, dan alleenstaande mannen op zoek zijn naar een vrouw. Heeft de man de vrouw harder nodig dan andersom? Zijn vrouwen onvruchtbaar geworden om zonder kinderen beter voor de man te zorgen? Krijgen vrouwen rond hun 50ste de overgang om daarna hun mannen te vertroetelen? Het lijkt me een zinvol onderwerp om onderzoek naar te doen!

Sien de Vries

Oosterbeek