Italië blijft het probleem

Temidden van alle euforie over de eurotop is het makkelijk om te negeren dat de scheuren in Rome louter zijn toegedekt. Niet alleen gaan de hervormingsbeloften van Silvio Berlusconi niet ver genoeg; er is een risico dat zijn regering tot januari blijft voortstrompelen en daarna ineenstort, na niets voor elkaar te hebben gekregen.

Na de eerste van de twee eurotoppen van de afgelopen week leek Berlusconi zich in een onmogelijke positie te bevinden. Zijn collega-leiders Angela Merkel en Nicolas Sarkozy oefenden druk op hem uit om zijn plannen voor het stimuleren van de groei en het terugdringen van de schulden op te peppen. Maar toen hij weer thuis was, kwam hij erachter dat zijn voornaamste coalitiepartner, de Liga Nord, de radicaalste hervorming niet steunde: het verminderen van de vrijgevigheid van een staatspensioenstelsel waarin mensen na veertig jaar werk met pensioen mogen.

Maar Berlusconi is een meester van de overleving. Hij kneedde een pakket maatregelen, dat niet zo radicaal was dat het tot de onmiddellijke ineenstorting van zijn regering zou leiden, maar wel nét krachtig genoeg om zijn eurozonepartners ertoe te bewegen hun scepsis op te schorten. Twee goede voorstellen vallen het systeem aan dat ervoor zorgt dat Italianen bijna een baan voor het leven hebben. Het ene maakt het makkelijker werknemers in de private sector te ontslaan, het pakt mogelijk ambtenaren aan. Berlusconi ontweek de pensioenkwestie en kwam met weinig substantieels om de staatsschuld te verminderen, die 120 procent van het bruto binnenlands product bedraagt.

De grootste zorg is echter dat Berlusconi's centrum-rechtse coalitie zo breekbaar is, dat hij niet in staat zal zijn uit te voeren wat hij heeft beloofd. Gezien de traagheid van de Italiaanse parlementaire procedures zal het waarschijnlijk tot januari 2012 duren voordat de proef op de som wordt genomen. Als Berlusconi dan een vertrouwensstemming verliest, komen er waarschijnlijk in maart nieuwe verkiezingen. Dan kan het nog weken duren voor er een nieuwe regering is. Er is geen garantie dat de daaruit voortkomende regering Berlusconi's ontoereikende programma zal willen implementeren. Europa heeft zichzelf deze week wat tijd verschaft om zijn problemen op te lossen. Het grootste risico voor de hele regio is dat Italië deze tijd zal verbruiken zonder er iets tegenover te stellen.

Hugo Dixon

Vertaling Menno Grootveld

    • Hugo Dixon