CDA zwak, kabinet verdeeld

Nieuwsanalyse Daar zijn ze weer: Kathleen Ferrier en Ad Koppejan. De kwestie rond de Angolese asielzoeker Mauro Manuel zet de verhoudingen in het kabinet onder druk.

De sfeer in de ministerraad was er niet minder om, zei de premier. Mark Rutte (VVD) gaf gisteren als altijd goedgemutst zijn wekelijkse persconferentie. Coalitiepartner CDA had zich deze week intern verdeeld getoond, maar dat kon zijn humeur niet bederven. Alle vragen over het CDA en het congres dat de partij vandaag houdt, deed hij af als „een interne partijaangelegenheid”. Daar gaat hij niet over.

Tegelijkertijd weet ook hij: een regeringscoalitie is zo sterk als haar zwakste schakel. Ook hij ziet dat de PVV volop gebruikmaakt van de ruimte die de bijzondere constructie van regeer- en gedoogakkoord biedt. Ruttes eigen VVD zit als grootste partij met de premier en een sterke interne discipline comfortabel op de bestuurderstoel. Maar het CDA, verdeeld en zonder leider, zwalkt van akkefietje naar incident.

In de kwestie-Mauro maken Ad Koppejan en Kathleen Ferrier, een jaar na het beruchte formatiecongres, voor het eerst hun dissidentenrol binnen de CDA-fractie waar. Zij willen koste wat kost voorkomen dat de Angolese asielzoeker Mauro Manuel (18) terug moet naar zijn geboorteland. De rest van de fractie accepteerde donderdag het besluit van minister Leers (Asiel, CDA) om hem toch uit te zetten.

Wel omarmde Leers de enige mogelijkheid die er nog zou zijn: het aanvragen van een studievisum. De minister sprak er zelfs over met oud-premier Ruud Lubbers. Die is voorman van de internationale vluchtelingenorganisatie UAF. Leers meentdat Manuels kansen groter worden als die organisatie de aanvraag voor een studievisum begeleidt, zei hij in de Kamer.

Het was niet genoeg voor Koppejan en Ferrier. In de loop van de avond lieten zij weten te zullen afwijken van het fractiestandpunt. Koppejan zei tegen oppositieleden Tofik Dibi (GroenLinks) en Joël Voordewind (ChristenUnie) dat ze om een hoofdelijke stemming moesten vragen. Koppejan zou dan voor moties stemmen die vragen dat hij zijn verzoek om een studievisum in Nederland mag afwachten en dat hij, als hij een studievisum heeft, in Nederland mag blijven als hij zijn mbo-opleiding niet haalt.

Er gingen geruchten dat meer CDA’ers zouden ‘omgaan’. Bij GroenLinks hadden ze bijvoorbeeld gezien hoe Kamerlid Elly Blanksma (CDA) in het Kamerrestaurant vrij theatraal verkondigde: „Ik ga niet tegenstemmen, ik ga niet tegenstemmen!” Maar de SGP kondigde aan wel tegen te stemmen. Dus maakte de oppositie de politieke inschatting dat het beter was om de stemming over het weekeinde heen te tillen. „Ik besloot dat we beter kunnen afwachten wat er bij het CDA-congres gebeurt”, zegt Voordewind.

De druk op het CDA-congres neemt dus toe. Het kamp-Koppejan-Ferrier hoopt dat de leden een signaal geven waar Leers en de fractie niet omheen kunnen.

De latente verdeeldheid over de samenwerking met de PVV komt daarmee ook weer aan de oppervlakte. En het gebrek aan een gezaghebbende leider. Fractievoorzitter Van Haersma Buma noch vicepremier Maxime Verhagen wist de crisissfeer te voorkomen, net zo min als eerder de publicitair schadelijke actie van Gerd Leers. Leers vertelde publiekelijk dat hij na uitspraken over de positieve kanten van immigratie in opdracht van de premier tekst en uitleg moest geven aan Geert Wilders.

En wat betekent het voor de coalitie? VVD’ers verbazen zich wel dat de CDA-top een eendimensionale kwestie als die rond Mauro Manuel niet in de hand heeft. Het CDA had op zijn beurt meer steun van de VVD verwacht. De liberalen bleken zelfs niet bereid mee te stemmen, donderdagnacht, voor de CDA-motie die niet meer deed dan Mauro de mogelijkheden binnen de bestaande wet voor te spiegelen. Het zorgde voor een beschadigend, armzalig beeld: alleen CDA’ers staken hun hand op om voor hun eigen motie te stemmen.

Dan te bedenken hoe hard binnen de CDA-fractie over die ene motie was gestreden. Rutte kan voor de buitenwacht vrolijk de schouders ophalen, intern is er werk aan de winkel.