Plotseling was er crisisoverleg bij het CDA

De lijdensweg is nog niet ten einde, niet voor Mauro Manuel en niet voor het CDA. De partij wil een menselijk gezicht tonen. Maar VVD en PVV bieden geen ruimte.

Den Haag : 27 oktober 2011 Plenair debat over de uitzetting van van de 18-jarige asielzoeker Mauro Manuel. Mauro met zijn pleegouders tijdens het debat op de publieke tribune. foto © Roel Rozenburg

Er was veel te zien, gisteren in de gangen en zalen van de Tweede Kamer. En weinig daarvan was verheffend. Het begon met een bitter debat over Mauro Manuel, waar Kamerleden elkaar en de minister uitmaakten voor lafaard en leugenaar. Diezelfde Manuel, die nu uitzetting naar Angola wacht, zat in de zaal. Hij hoorde hoe PVV’er Sietse Fritsma zijn pleegouders misleiding en bedrog verweet. Andere Kamerleden bespraken zijn leercapaciteiten, het weeshuis waar hij terecht kon in zijn geboorteland en het trauma dat hij dan zou oplopen.

Van de gebruikelijke terughoudendheid bij het bespreken van individuele zaken bleef niets over. De persoonlijke woede van oppositieleden over de behandeling van één individu ging naadloos over in de publieke sloop van minister Gerd Leers (CDA) van Asiel en de CDA-fractie.

Zichtbaar was dan ook, naarmate de avond overging in de nacht, het schouwspel van een langzaam imploderend CDA. Tot kortgeleden nog een grootse bestuurderspartij, beroemd om haar zelfdiscipline. Nu een radeloos ogende, verdeelde verzameling vermoeide mensen. Een van hen, dwalend in de wandelgangen, gaf toe de draad van de ontwikkelingen kwijt te zijn. Eén ding was duidelijk: „Hier kunnen we echt niet tegenop spinnen.” De vertwijfeling was van het gezicht te lezen.

Het leek voor het CDA zo’n goede kans om een barmhartig gezicht te tonen, de wens van veel CDA’ers die grote twijfel hebben bij de politieke samenwerking met anti-immigratiepartij PVV. Een Angolees wordt op zijn negende door zijn moeder op het vliegveld naar Nederland gezet. Daar komt hij terecht bij een pleeggezin, waar hij acht jaar woont. De ouders proberen hem, zonder succes, te adopteren. Nu is hij een ras-Limburger geworden. En wil de overheid hem terugsturen naar een land waarvan hij de taal niet meer spreekt – en waar hij niemand kent. „Mauro heeft net zo weinig met Angola als minister Leers”, zo zei SP’er Sharon Gesthuizen.

Voor deze zaak wilde de CDA-fractie zich wel hard maken – en dat heeft Raymond Knops ook gedaan. Gisteren hield de oppositie hem zijn eerdere uitspraken voor. Had hij de uitzetting van Mauro niet „onmenselijk” genoemd? Gezegd dat hij Mauro „sowieso zou steunen”? Samen met oppositiepartijen gevoetbald op het Plein om aandacht voor de zaak te vragen? Een brief aan Leers ondertekend met de vraag de zaak goed af te handelen? Hoe kon het CDA dan nu akkoord gaan met het besluit van de minister dat Mauro Nederland moet verlaten?

Ook CDA’er Ad Koppejan had een dag eerder nog gemeld dat hij zich niet kon voorstellen dat het CDA „instemt met uitzetting”. Net als die andere ‘dissident’ Kathleen Ferrier, die had laten doorschemeren niet gelukkig te zijn.

Knops’ verdediging: Leers had alle opties bekeken, het kon niet binnen de regels. Regels die al lang bestaan. Ook voorgangers van de minister – Knops noemde nog fijntjes PvdA’er Nebahat Albayrak – wilden Mauro al uitzetten. Helemaal met lege handen stond Mauro niet, vond Knops. Hij kon een studievisum aanvragen, en dat moest de minister dan snel behandelen. Dat zou het CDA via een motie proberen vast te leggen.

Maar Knops werd weggehoond: „Ik denk dat zelfs het woordje schaamlap te prestigieus is voor deze motie”, zei D66’er Gerard Schouw. De „meest cynische motie” die hij ooit had gehoord, vond PvdA’er Hans Spekman. Het was niet meer dan een beschrijving van bestaand beleid. Alsof de overheid aanvragen niet altíjd snel moet behandelen.

Uiteindelijk had de CDA-fractie Mauro dus niets te bieden – en werd de Angolees voor de partij een politieke nachtmerrie. Niet de zachte kant van het CDA werd getoond, maar dat de kleinste regeringspartij in de coalitie met VVD en PVV geen ruimte heeft om zich zonder gezichtsverlies uit dit soort gevoelige situaties te werken.

Toch leek de angel gistermiddag even uit het debat. Koppejan en Ferrier waren tijdens intern beraad vóór het debat al akkoord gegaan met de motie van Knops. Het CDA had misschien schade geleden, maar de eenheid was gered. Voor de oppositie restte alleen een procedureel achterhoedegevecht: het CDA wilde graag onmiddellijk stemmen, ook over de moties van de oppositie om uitzetten tegen te houden. Dan was het allemaal achter de rug vóór het CDA-congres van zaterdag, waar leden anders druk zouden kunnen uitoefenen om tóch meer voor Manuel te doen. Oppositiepartijen probeerden de stemmingen over het weekend te tillen. Hoe langer de lijdensweg van het CDA, hoe groter de kans op een betere uitkomst voor Manuel. Met als bonus hommeles in de coalitie.

Steeds meer journalisten zagen tijdens die strijd dat de zetels van Koppejan en Ferrier wel erg lang leeg bleven. Al snel bleek dat de twee zich in de werkkamer van Koppejan hadden verschanst. Even later, vluchtend van de ene kamer naar de andere, liet Koppejan weten dat ze tegen de uitzetting van Mauro bleven.

Wat was er misgegaan? Enkele CDA’ers wilden anoniem wel suggesties doen: Leers had de fractie een te rooskleurig beeld van Mauro’s mogelijkheden voorgespiegeld. De motie was al een erg mager resultaat, de aframmeling die het CDA ervoor kreeg maakte de dissidenten ongelukkig. Na intern beraad, met partijvoorzitter Ruth Peetoom en vicepremier Maxime Verhagen, moest de fractie weer naar de zaal.

Het was intussen één uur ’s nachts. De oppositie had de moties van de stemmingenlijst gehaald, waardoor alleen de CDA-motie overbleef. En daar stemde alleen de fractie zelf voor. PVV en VVD lieten de coalitiepartner aan zijn lot over. Een eenzaam beeld. Of de CDA-fractie volgende week ook nog eensgezind stemt? Antwoorden waren vanochtend bij de betrokkenen niet te achterhalen.

Terwijl Mauro boven op de publieke tribune hoorde hoe de voltallige Kamer zich over zijn toekomst boog, had vlak onder hem in de plenaire zaal een PVV’er andere zorgen. Kamerlid Wim Kortenoeven twitterde: „Heb mijn vliegtuig gemist dankzij de linkse mafkezen die het hele parlement gijzelen voor de individuele zaak van een illegale immigrant.”