De zwarte hoop van wit Zuid-Afrika

De grootste oppositiepartij van Zuid-Afrika heeft nu een zwarte fractieleider. Maar volgens het ANC is zij een ‘kokosnoot’: wit van binnen.

Democratic Alliance new parliament leader Lindiwe Mazibuko, left, listen as Democratic Alliance leader Hellen Zille, right, speak in Cape Town, South Africa, Thursday, Oct 27, 2011. South Africa's main opposition party has for the first time elected a black woman to lead it in parliament. Thursday's election in Cape Town among the 83 Democratic Alliance members of parliament puts 31-year-old Lindiwe Mazibuko in the spotlight. She has been a party spokeswoman and in the parliamentary leadership race had the support of the party's president, Hellen Zille. (AP Photo/Schalk van Zuydam) AP

Bij de lokale verkiezingen eerder dit jaar stond haar foto al op de verkiezingsposters – naast die van partijleider Helen Zille. Maar toen was Lindiwe Mazibuko nog slechts woordvoerder en parlementslid. Met haar glimlach hoopte de overwegend witte Democratische Alliantie (DA), de grootste oppositiepartij van Zuid-Afrika, eindelijk ook zwarte kiezers aan zich te binden.

Gisteren koos de DA Mazibuko, 31 jaar oud pas, tot haar eerste zwarte parlementaire leider. Ze is de beoogd opvolger van Zille, die de laatste jaren heeft geprobeerd de partij te transformeren. Omdat Zille als premier van de West-Kaapprovincie zelf niet in het parlement zit, is Mazibuko met haar verkiezing de facto leider van de oppositie.

De liberale DA, onder meer voortgekomen uit de tijdens de apartheid kritische Progressieve Partij, is na de eerste vrije verkiezingen in 1994 een politieke vluchtheuvel geworden voor de blanken en ‘kleurlingen’ (mensen van gemengde afkomst). Ondanks de posters had de partij bij de verkiezingen van afgelopen mei opnieuw vooral aantrekkingskracht onder minderheidsgroepen.

De witte kiezers raakt de DA niet snel kwijt. Maar het is de vraag of de gemiddelde zwarte kiezer zich met Mazibuko kan identificeren. Haar kakkineuze Engels staat ver van de zwarte massa, die de DA van het almachtige ANC moet losweken wil de partij ook buiten de West-Kaap regeren. Mazibuko werd geboren in Swaziland, groeide op in een middenklassegezin in de provincie KwaZulu-Natal en studeerde na een lang verblijf in Europa onder andere Frans en politieke communicatie in Kaapstad.

De gehaaide leider van de jeugdtak van het regerende ANC, Julius Malema, noemde haar bij de laatste verkiezingscampagne het „theemeisje van de madam”, met andere woorden: de ja-knikker van de blanke baas, Helen Zille. Dat koloniale beeld blijft in de kritiek op de DA terugkeren. Na Mazibuko’s verkiezing reageerde het ANC gisteren met de mededeling dat een zwarte leider niet kan verhullen dat de DA in wezen een blanke partij blijft die, zo suggereerde een woordvoerder van het ANC eerder, de apartheid zou willen terugdraaien. Mazibuko is volgens het ANC een ‘kokosnoot’: wit van binnen.

Mazibuko, die bij de DA betrokken raakte nadat ze een afstudeerscriptie over Helen Zille schreef, zei gisteren dat de partij zich de komende jaren zal moeten richten op grootstedelijke kiezers die „hebben gehoord en gezien dat de DA beter bestuur levert”. Ze wil zich richten op de naar schatting drie miljoen jongeren die bij de nationale verkiezingen in 2014 volgens het eerst gaan stemmen.

Peter Vermaas