De orka's van Antarctica zoeken op gezette tijden warmere wateren op

Programme Name: Frozen Planet - TX: 02/11/2011 - Episode: Frozen Planet 2 Spring (No. 2) - Embargoed for publication until: 18/10/2011 - Picture Shows: Pod of orcas spyhopping amongst the breaking sea ice, Ross Sea, Antarctica 2009. The Orca’s spyhop through gaps in the ice to determine how they can reach new fishing grounds. They have extremely poor sight. Our team filmed them simultaneously from the air, ice, and from underwater with a camera attached to a polecam. This fish-eating orca is distinctly different from the one that hunts seals. It is now even thought to be a different species. Their bellies are characteristically stained yellow from feeding on diatoms in the rich Antarctic waters. The crew were dropped into position by helicopter in order to film these unique shots. They were standing on no more than a metre or two of sea ice at the time. - (C) Chadden Hunter - Photographer: Chadden Hunter BBC/Chadden Hunter

Het lijken zulke stoere jongens, die orka’s. Maar misschien zwemmen ze toch liever in warm water dan in de ijskoude poolzee. Dat schrijven Amerikaanse onderzoekers deze week in Biology Letters (26 oktober, online). De biologen van de National Oceanographic and Atmospheric Administration (NOAA) hadden twaalf Antarctische orka’s voorzien van GPS-zenders. En zo konden ze vaststellen dat deze bikkels, die prima zijn aangepast aan water van rond het vriespunt, nu en dan een uitstapje maken naar de subtropische wateren voor de kust van Brazilië en Uruguay. Daar is het water maar liefst 25 graden warmer dan rond Antarctica.

Nooit eerder was vastgesteld dat Antarctische orka’s migreren. Het is geen seizoensmigratie, want verschillende orka’s doen het in verschillende maanden, en ze blijven hooguit twee maanden weg. Eén snelle jongen zwom in totaal 9.400 kilometer in 42 dagen: gemiddeld wel 225 kilometer per dag, ruim 9 kilometer per uur.

In de warmere wateren blijven de orka’s niet hangen, zo blijkt uit de GPS-data. Daaruit concluderen de biologen dat de dieren daar niet zijn om op jacht te gaan of om jongen te werpen. Maar waarom dan toch die enorme reis? De Amerikanen speculeren dat de migratie „thermisch gemotiveerd” is. Misschien, schrijven ze, zwemmen de orka’s naar warmer oorden om zich daar te ontdoen van hun oude, buitenste huidlaag. Tijdens dat proces is de huid tijdelijk iets dunner dan normaal, en dan zouden de dieren wellicht te veel warmte verliezen in de koude poolzee. Ook van andere dolfijnachtigen, zoals beloega’s (witte walvissen), is bekend dat ze warmere wateren opzoeken om te vervellen.

Dát orka’s vervellen, is bekend. De dieren zijn op foto’s individueel herkenbaar door de vorm van hun rugvin en hun vlekkenpatroon. Dankzij opeenvolgende foto’s van dezelfde individuen weten onderzoekers dat de orkahuid geleidelijk geelachtig wordt door aangroei van algen. Maar na verloop van tijd is het wit opeens weer hagelwit. „Wellicht dankzij hun periodieke onderhoudsmigratie”, schrijven de NOAA-biologen.