Alles moet wijken voor EK voetbal

Op weg naar het EK voetbal van komende zomer raakte mede-organisator Oekraïne al meermalen in opspraak.

De jongste kwestie: het uitroeien van zwerfhonden.

ADVANCE FOR UKRAINE-DOG KILLING - In this Sept. 11, 2009 photo, a body of a dead dog lies on the ground at the Kharkiv Zooveterenary Academy in Kharkiv, Ukraine. Animal welfare groups accuse Ukrainian authorities of resorting to illegal, inhumane methods of stray dog culling that cause long, agonizing deaths. The activists claim that dogs are poisoned, injected with forbidden substances and subjected to severe pain as officials rush to clean city streets of stray animals in preparation for the Euro 2012 soccer championship next summer.(AP Photo/Gelya Tymofeyeva, Animal Help League) AP

Straathonden in Oekraïne zijn hun leven niet meer zeker. In de vier steden waar volgend jaar het EK voetbal wordt gehouden, Kiev, Donetsk, Charkov en Lvov, zijn de Oekraïense autoriteiten volgens Oekraïense dierenbeschermingsorganisaties bezig met het systematisch „uitroeien” van de beesten.

Zo zou Oekraïne, dat samen met Polen gastheer is van het EK, tijdens het toernooi voor de buitenwereld in ieder geval een beschaafd land moeten lijken, aldus de dierenactivisten – en niet een land waar zwerfhonden vrij spel krijgen en elk jaar weer voor duizenden beten bij mensen zorgen.

De zaak heeft Oekraïne in verlegenheid gebracht. De activisten hebben bijval gekregen van mensen van over de hele wereld. Op internet circuleren nu petities die eisen dat Oekraïne de „massaslachting” per direct staakt. Ook zijn er petities aan de UEFA, waarin de Europese voetbalfederatie wordt opgeroepen Oekraïne een duidelijk signaal te geven dat de praktijken „niet tolerabel” zijn. Die petities zijn door honderdduizenden ondertekend. Op Facebook zijn groepen opgericht die oproepen tot een boycot van het kampioenschap.

De dieren – het gaat om tienduizenden straathonden per stad – zouden op hoogst omstreden wijze worden gedood: zo zouden onder meer worsten gevuld met gifpillen op straat worden achtergelaten. Beesten die de worsten opeten, zijgen vrijwel direct door hun poten en sterven een pijnlijke dood. Op internet zijn filmpjes te zien van een hond in Donetsk – gemaakt door omwonenden – die twee uur lang stuiptrekkingen heeft en bloed braakt, alvorens onder een hoop gekerm te bezwijken.

Ook zouden beesten levend worden verbrand in een mobiel crematorium. De dieren zouden eerst worden beschoten met een verdovingsgeweer en daarna in een 900 graden hete mobiele ‘oven’ worden gegooid.

„Het is een slachthuis”, zei Asja Serpinska, hoofd van de overkoepelende bond voor Oekraïense dierenorganisaties deze week tegen persbureau AP. „Wij zijn ervan overtuigd dat er onofficiële orders zijn om de steden te zuiveren van zwerfdieren, zodat, God verhoede, een zwerfhond straks niet een buitenlander bijt.”

De Oekraïense autoriteiten ontkennen hardnekkig alle beschuldigingen. Er zou „geen enkele sprake” zijn van systematische verdelgingsacties voorafgaand aan het EK. Feit is dat zwerfhonden in Oekraïne altijd al op grote schaal worden afgemaakt. Officiële cijfers zijn er niet, maar het zou gaan om duizenden dieren per stad per jaar. Het gros van de dieren dat van straat wordt gehaald, wordt afgemaakt.

Dat gebeurt ondanks officieel beleid om zwerfhonden vooral te steriliseren, en ze dan weer vrij te laten. Of, als de dieren een gevaar vormen voor mensen of ziek zijn, een spuitje te geven. De reden dat er gebruikgemaakt wordt van de omstreden methoden komt volgens betrokken instanties doordat er geen geld is voor (dure) sterilisaties of euthanasie. Maar volgens dierenactivisten is er geen geld omdat de officials de fondsen afromen.

Het is niet voor het eerst dat Oekraïne in opspraak raakt wegens omstreden praktijken in de aanloop naar het EK. Vanaf het moment dat het eindtoernooi aan het land is toegewezen waren er twijfels of het in staat is om het EK te organiseren. De infrastructuur – wegen, hotels, stadions – zou armzalig zijn. Er zou niet genoeg geld zijn om dat allemaal – op tijd – op te knappen. Geld dat er was zou vooral in de zakken verdwijnen van ambtenaren. De Oekraïense pers staat vol verhalen over zakenmannen die president Janoekovitsj in campagnetijd financieel ondersteunden en nu lucratieve contracten binnenslepen.

Wekelijks zijn er in Oekraïne protesten tegen het EK. Onlangs nog van vrouwenrechtenorganisatie Femen, die bij protesten altijd topless zijn. Zij vrezen dat hun land tijdens het EK in een bordeel zal veranderen. Prostitutie is er verboden, maar Oekraïne is onofficieel ‘hoofdleverancier’ van prostituees aan West-Europa.

En vorige maand was er nog het schandaal rond de geplande bouw van een luxe hotel in Lvov, op de plek waar een zestiende-eeuwse synagoge staat waar in de Tweede Wereldoorlog honderden Joden bijeen werden gedreven en door de nazi’s levend werden verbrand. De synagoge is behalve van emotionele waarde ook UNESCO-erfgoed. De plannen van de gemeente om het gebouw te bulldozeren leidden dan ook tot felle internationale kritiek.

Lokale journalisten meldden destijds dat de geplande bouw tegen de voorschriften was. De bouwondernemer zou echter bevriend zijn met de burgemeester, die hem toestemming had gegeven. Inmiddels is een tijdelijke bouwstop ingesteld.

Voor de Oekraïense EK-organisatie is het zwerfhondenschandaal de jongste ongemakkelijke kwestie. Maar waarschijnlijk is het van tijdelijke aard. Een EK-boycot zal niet gebeuren, en ook voor de UEFA hoeft Oekraïne niet te vrezen. In een verklaring zei de bond: „Wij zullen, voor zover onze invloed reikt, er bij Oekraïne op aandringen dieren goed te behandelen.”