Tony nam zijn zoon uit roven

Holland Doc: Tony, een observatie in het Pieter Baan Centrum Ned. 2, 23.00-0.00 uur

Nauwgezet strijkt Tony zijn kleren in het Pieter Baan Centrum in Utrecht. Hij is 43 jaar en heeft bij elkaar al 28 jaar gevangenisstraf opgelegd gekregen, vooral voor roofovervallen. De laatste keer nam hij zijn zoon mee. De psychiater die hem observeert: „Het is een wonder dat hij tussendoor de tijd heeft gevonden om zoveel delicten te plegen.”

Documentairemaakster Ditteke Mensink volgde Tony in de zeven weken dat hij werd geobserveerd in de onderzoekskliniek van justitie. Wat wij doen, zegt de psychiater, is bepalen hoe wilsvrij iemand is. Een team van zeven medewerkers beoordeelt of Tony een psychische stoornis heeft. Als dat zo is, kunnen zij tbs adviseren. Tony noemt dat ‘de slechtst denkbare uitkomst’ omdat het wel twintig jaar kan duren.

Zijn gedrag en uitspraken worden minutieus vastgelegd en beoordeeld („hij beantwoordt mijn handdruk”) door een team van gedragswetenschappers. Milieuonderzoekers zoeken zijn familie op, zijn vriendin en zijn ex. Er wordt een MRI-scan gemaakt, die bij Tony geen afwijking laat zien. Eén persoon in het team zal Tony nooit ontmoeten. Hij bewaart de afstand en moet erop letten dat zijn collega's niet worden meegezogen in de zienswijze van Tony.

De documentaire maakt de angst van Tony voor tbs goed zichtbaar. Hij wantrouwt de mensen die hem moeten beoordelen. Wie zegt dat zij zelf geen ziektebeelden hebben die ze op hem plakken?

Merel Thie