Portret van een TBS-er

utrecht pieter baan centrum bewakingscamera foto rien zilvold/nrc handelsblad

Holland Doc: Tony, een observatie in het Pieter Baan CentrumNederland 2, 23.00-00.00 uur

Nauwgezet strijkt Tony zijn kleren in het Pieter Baan Centrum in Utrecht. Hij is 43 jaar. 28 jaar gevangenisstraf heeft hij in totaal opgelegd gekregen, vooral voor roofovervallen. De laatste keer nam hij zijn zoon mee.

Documentairemaakster Ditteke Mensink volgde Tony in de zeven weken dat hij werd geobserveerd in de onderzoekskliniek van justitie. „Wat wij doen”, zegt de psychiater, „is bepalen hoe wilsvrij iemand is”. Een team van zeven medewerkers beoordeelt of Tony een psychische stoornis heeft. Als dat zo is, kan aan de rechter worden geadviseerd tbs op te leggen. De slechtste uitkomst, volgens Tony, omdat het soms wel 20 jaar duurt.

Zijn gedrag, uitspraken en handelen worden minutieus vastgelegd en beoordeeld door een team van gedragswetenschappers. Milieuonderzoekers zoeken zijn familie op, zijn vriendin en zijn ex-vrouw. Er wordt een MRI-scan gemaakt. Eén persoon in het team bewaart afstand. Hij let erop dat zijn collega’s niet worden meegezogen in Tony’s zienswijze.

De documentaire maakt de angst van Tony goed zichtbaar. Hij wantrouwt de mensen die hem beoordelen. Wie zegt dat zij zelf niet ziek zijn? Het advies luidt: tbs.

Merel Thie

    • Merel Thie