De voetbalmeester botste al eerder met zijn leerling

Johan Cruijff en Marco van Basten komen elkaar al bijna dertig jaar tegen bij Ajax en het Nederlands elftal. De twee hebben een gecompliceerde relatie, met af en toe flinke conflicten.

16-06-2006, DUITSLAND. MARCO VAN BASTEN EN JOHAN CRUIJFF. FOTO BAS CZERWINSKI

Het is niet voor het eerst dat Johan Cruijff en Marco van Basten lijnrecht tegenover elkaar staan. De meester en de leerling kwamen in 1993 en in 2008 ook al hard met elkaar in aanvaring. Van Basten voelt zich in aanloop naar het wereldkampioenschap voetbal van 1994 bedrogen door Cruijff, die ervan af ziet bondscoach van Oranje te worden. Als Cruijff in een tv-interview bij Barend & Van Dorp over de financiële aspecten begint, heeft Van Basten er genoeg van. „Het is gek dat je steeds over geld praat. Daar gaat het toch helemaal niet om?”

Vijftien jaar later loopt de relatie tussen de twee opnieuw een deuk op. Cruijff en Van Basten komen op 7 maart 2008 in botsing over de jeugdopleiding van Ajax. Cruijff, die dan net is benoemd als adviseur van de club, wil dat de jeugdopleiding op de schop gaat. Maar hij krijgt Van Basten, die trainer van Ajax is, niet mee en vertrekt vervolgens weer bij Ajax. De twee praten een tijd niet meer met elkaar. „De wond moet helen. Maar ik ben er sterk van overtuigd dat het allemaal goed tussen ons komt”, stelt Van Basten na het conflict.

De bijzondere relatie tussen Cruijff en Van Basten voert terug naar de tijd waarin beiden nog actief zijn als voetballer. Op 3 april 1982 debuteert Van Basten voor Ajax in een thuiswedstrijd tegen NEC, als vervanger voor Cruijff. De twee voetballers spelen ruim een jaar samen, voordat Cruijff in 1983 na een conflict met Ajaxvoorzitter Ton Harmsen uit rancune naar aartsvijand Feyenoord vertrekt. Van Basten deelt met Ajax een gevoelige tik uit door Feyenoord met 8-2 te verslaan, maar Cruijff wordt wel kampioen met de Rotterdamse club.

Cruijff en Van Basten worden in 1985 herenigd bij Ajax. Twee jaar later winnen ze samen een prijs. Trainer Cruijff ziet hoe spits Van Basten in de finale van de Europa Cup 2 tegen Leipzig het enige doelpunt van de wedstrijd maakt. Van Basten noemt Cruijff later de beste trainer met wie hij ooit heeft gewerkt.

Van Basten verruilt in de zomer 1987 Ajax voor AC Milan, maar onderhoudt een innige band met Cruijff. Van Basten komt door een enkelblessure in zijn eerste Italiaanse voetbaljaar nauwelijks aan spelen toe. In de aanloop naar het EK van 1988 dreigt hij buiten het basiselftal van bondscoach Rinus Michels te vallen. Als Van Basten na een duel met Roemenië toevallig Cruijff tegen het lijf loopt, stelt de laatste dat Van Basten zijn plaats in de spits moet opeisen of anders niet moet meegaan. Van Basten besluit toch te gaan en helpt Oranje aan de Europese titel.

In 1990 komt Cruijff in beeld als bondscoach. Sterspeler Van Basten dringt er met een meerderheid van internationals bij de KNVB op aan de meester aan te stellen voor het WK in Italië. Maar toenmalig directeur betaald voetbal Rinus Michels stelt Leo Beenhakker aan. Het WK eindigt voor Oranje in een sof.

Van Basten wordt in 2004 op advies van Cruijff wél aangesteld als bondscoach. De onervaren trainer Van Basten roept voor het WK van 2006 de hulp in van Cruijff, maar die weigert hem bij te staan. Twee jaar later krijgen de twee ruzie bij Ajax over de jeugdopleiding, hoewel Cruijff Van Basten nog had aanbevolen als de nieuwe coach.

Deze maand leek een hereniging van de meester en de leerling op komst bij Ajax. Maar beoogd directeur Van Basten botst met commissaris Cruijff en haakt af.