Zes vragen én antwoorden over de belangrijke EU-top van vandaag

Caption: Front row left to right, Luxembourg's Prime Minister Jean-Claude Juncker, Italian Prime Minister Silvio Berlusconi, Irish Prime Minister Enda Kenny, European Commission President Jose Manuel Barroso, French President Nicolas Sarkozy, Lithuanian President Dalia Grybauskaite, Poland's Prime Minister Donald Tusk, European Council President Herman Van Rompuy, Cypriot President Dimitris Christofias, Romanian President Traian Basescu, European Parliament President Jerzy Buzek, Denmark's Prime Minister Helle Thorning-Schmidt, Greek Prime Minister George Papandreou, Latvian Prime Minister Valdis Dombrovskis, EU foreign policy chief Catherine Ashton and the General Secretary of the Council Uwe Corsepius. Second row left to right, Hungary's Prime Minister Viktor Orban, Belgium's Prime Minister Yves Leterme, Spain's Prime Minister Jose Luis Rodriguez Zapatero, Sweden's Prime Minister Fredrik Reinfeldt, Czech Republic's Prime Minister Petr Necas, Slovenian Prime Minister Borut Pahor, Portugal's Prime Minister Pedro Manuel Passos Coelho, German Chancellor Angela Merkel, Finland's Prime Minister Jyrki Tapani Katainen, Austria's Chancellor Werner Faymann, Bulgaria's Prime Minister Boyko Borissov, Estonia's Prime Minister Andrus Ansip, British Prime Minister David Cameron, Malta's Prime Minister Lawrence Gonzi, Slovakian Prime Minister Iveta Radicova, and Dutch Prime Minister Mark Rutte pose for a group photo at an EU summit in Brussels on Sunday, Oct. 23, 2011. (AP Photo/Michel Euler) De leiders van de 27 lidstaten van de Europese Unie tijdens de EU-top op 23 oktober. Hier bespraken zij een reddingsplan voor de eurozone. Foto AP / Michel Euler

De leiders van de lidstaten van de Europese Unie en de eurozone komen vandaag in Brussel bijeen. Waarom? Om een overeenkomst te sluiten over een plan dat de eurozone, die gebukt gaat onder een enorme schuldencrisis, moet redden. Zes vragen én antwoorden over deze cruciale EU-top.

1. Wat kunnen we wanneer vandaag verwachten?

De Duitse bondskanselier Merkel moet vandaag naar het Duitse parlement om opnieuw een mandaat te vragen voor de concessies die ze tijdens de onderhandelingen met collega’s doet. De vergaderingen van de regeringsleiders beginnen daarom pas aan het einde van de middag. Officieel komen vanaf 17.15 uur de regeringsleiders van de 27 EU-landen bijeen om over het definitieve akkoord te spreken. De regeringsleiders van de zeventien eurolanden hakken later op de avond de knoop door. Zij dineren vanaf 20.00 uur. Een bijeenkomst van de EU-ministers van Financiën, die aan de twee overleggen vooraf had moeten gaan, werd gisteren afgelast. De verwachting is dat het definitieve akkoord pas laat op de avond of in de nacht van woensdag op donderdag gepresenteerd zal worden.

2. Waarover moeten de leiders het eens worden?

De beste manier om de schuldencrisis te bestrijden is het Europese noodfonds, het zogenoemde European Financial Stability Facility (EFSF), in een krachtige ‘bazooka’ te veranderen. Dat wil zeggen het EFSF flink te verhogen. Nu Italië zich in de gevarenzone bevindt, blijkt het fonds niet groot genoeg. Het probleem is alleen dat de eurolanden er veel geld in moeten steken, wat de meeste regeringen niet hebben. Daarnaast moeten de leiders het eens worden over de hoeveelheid schuld die banken Griekenland moeten gaan kwijtschelden. In juli werd gesproken over 21 procent, maar het ziet ernaar uit dat het tot wel zestig procent kan oplopen. Frankrijk is hierop tegen, het land heeft veel Griekse schuldpapieren in handen.

3. Wat is het alternatief voor de ‘bazooka’?

Er zijn twee andere alternatieven voor de ‘bazooka’. Allereerst dat het EFSF beleggers oproept om Italiaanse en Spaanse staatobligaties te kopen. Bij problemen vangt het fonds de eerste twintig procent van de verliezen op en moet er zo voor zorgen dat beleggers deze staatsobligaties niet massaal van de hand doen. De tweede optie is een soort ‘beleggingsvehikel’ met geld van het EFSF, beleggers en het Internationaal Monetair Fonds die staatobligaties van landen opkopen die zich in de gevarenzone bevinden. Een combinatie van de twee opties is ook mogelijk, alleen weet niemand of het werkt.

4. Zondag was er toch ook al een top? Wat is daar besproken?

Zaterdag besloten de ministers van Financiën dat de totale herkapitalisatie van Europese banken, dat wil zeggen het creëren van buffers om verliezen door risicovolle leningen op te vangen, ongeveer 108 miljard euro gaat kosten. Banken moeten eerst zelf voor het benodigde kapitaal zorgen, daarna kunnen regeringen bijspringen en in het uiterste noodgeval, het EFSF.

5. Wat doen alle 27 EU-leiders bij deze top? Het gaat toch om de eurozone?

Dit weekend ontstond er een ruzie tussen de Franse president Sarkozy en de Britse premier David Cameron. Die laatste eiste dat de tien EU-landen die niet de gezamenlijke munt voeren meer invloed krijgen op de manier waarop de eurozone de crisis bestrijdt. Er werd een compromis gesloten, voor de bijeenkomst van de eurolanden vindt eerst een ontmoeting plaats van alle 27 EU-leiders.

6. En hoe zit het met zorgenkindje Berlusconi?

Toen Italië zondag tijdens de persconferentie van Merkel en Sarkozy ter sprake kwam, bleek uit de reacties van beide leiders dat er een groot wantrouwen bestaat over het succes waarmee premier Silvio Berlusconi economische hervormingen heeft doorgevoerd. Deze hervormingen waren een eis voor het opkopen van Italiaanse schuldpapieren door de ECB afgelopen zomer.

Bekijk de opmerkelijke lichaamstaal van Sarkozy en Merkel als Berlusconi ter sprake komt:

Een ding is duidelijk. Italië moet snel hervormen om nog aanspraak te kunnen maken op Europese financiële steun. Gisteren lukte het Berlusconi om zijn regeringscoalitie bij elkaar te houden door aanpassingen te maken aan de, aan de ECB en EU toegezegde, economische hervormingen. Maar of die geaccepteerd worden door de EU-leiders is nog maar de vraag. Berlusconi vertrouwt er waarschijnlijk op dat de EU Italië, en ook zijn fragiele coalitie, too big to fail zijn en hij hoopt op meer tijd om de benodige economische hervormingen door te voeren.

Dit artikel is gebaseerd op de analyse ‘Geen besluiten en nog flink wat losse eindjes’ van NRC-correspondenten Caroline de Gruyter (Brussel, EU) en Bas Mesters (Italië) en financieel redacteur Melle Garschagen, dat gisteren verscheen in nrcnext (digitale editie).