'Politie moet overleggen over filefuik'

Over de invoering van pepperspray werd in Nederland gedebatteerd. Waarom gebeurde dat niet bij de filefuik, vraagt ANWB-chef Van Woerkom zich af.

ANWB-leden raakten er de afgelopen dagen niet over uitgepraat: de filefuik. Zij belden en mailden om te horen hoe de verkeersorganisatie over deze maatregel denkt. En wat zij moeten doen als zij er zelf mee te maken krijgen.

Afgelopen weekend creëerde de politie een file op de A2 om twee benzinedieven op te pakken. De mannen reden in op de achterste auto, waarvan de bestuurder overleed. „Doel en middel zijn niet met elkaar in evenwicht”, concludeerde ANWB-directeur Guido van Woerkom.

Waarom roept de maatregel zo veel emoties op?

Van Woerkom: „Nederlanders zijn gewend de waarom-vraag te stellen. Ze reageren pas op veranderingen als die vraag beantwoord is. Als je op de snelweg iets aanpast – een baanvlak afsluit of de snelheid verlaagt – moet je dat uitleggen aan weggebruikers. Doe je dat niet, dan ontstaat onbegrip en normvervaging.”

Bent u tegen filefuiken?

„Weggebruikers zijn afgelopen weekend ongewild in een riskante situatie gebracht, zonder dat daar vooraf over gediscussieerd is. Bij veel andere politiemaatregelen – de inzet van pepperspray, afluistermethoden, infiltratiepraktijken – gebeurde dat wel. Waarom nu niet?”

De Raad van Korpschefs vindt protocollen ingewikkeld, omdat er in crisissituaties snel gehandeld moet worden.

„Dat is toch eigen aan het politievak? Je zal hoe dan ook goede afspraken moeten maken. Alleen zó kun je oefenen op gevaarlijke situaties. Als de politie geen afspraken wil maken, dan loopt zij het risico dat fuiken lichtzinnig gecreëerd worden.”

Was het politieoptreden van afgelopen weekend lichtzinnig?

„Dat zal het onderzoek [van de rijksrecherche] moeten uitwijzen. Zeker is dat de benzinedieven zich zeer roekeloos gedroegen op de snelweg. Ik vraag mij af zo’n fuik dat soort gedrag in positieve zin kan beïnvloeden. De voortvluchtigen reden op de A2: een snelweg met vijf banen en vrij grote vluchtstroken. In zo’n situatie kunnen allerlei ongewenste dingen gebeuren.”

De Raad van Korpschefs erkent dat deskundigen de politie in de jaren 90 al ontraadden de filefuik te gebruiken: te gevaarlijk.

„Het verraste mij dat de filefuik zó lang geleden al onderzocht is. Ook in die tijd is geen discussie gevoerd over het middel. Ik wil niet zeggen dat de politie filefuiken te makkelijk inzet, maar als de gevaren bekend zijn, is protocol op zijn plaats. Alleen op die manier kan de politie bij gebruik verantwoording afleggen.”

Betrekt de politie de ANWB altijd bij ingrepen op de snelweg?

„Dat verschilt per korpschef. Bert Wijbenga, [die in de Raad van Korpschefs belast was met verkeerszaken] had goede communicatieve vaardigheden. Onder zijn opvolger zijn de contacten minder open geworden. Wij hopen op verandering.”

Het is een kwestie van karakters?

„Niet alleen. De voorbereidingen voor de nationale politie slokken veel tijd op. Dat zal zeker meespelen.”