Kritiek op plan Iran afschaffen president

Een voorstel van de Iraanse opperste leider om de functie van president af te schaffen, is op felle kritiek gestuit van invloedrijke politici.

Ayatollah Ali Khamenei, die in 1989 door shi’itische mede-geestelijken werd gekozen tot hoogste leider van Iran, zei vorige week in een toespraak dat Iran geen president nodig heeft. Deze post is in handen van Mahmoud Ahmadinejad, wiens verkiezingsoverwinning in 2009 werd betwist door honderdduizenden demonstranten.

Voormalig president Ali Akbar Hashemi Rafsanjani zei gisteren dat het voorstel het ideaal van een islamitische republiek – waarin het volk het grootste deel van zijn leiders direct kiest – vergaand ondermijnt. In een interview met de krant Sharq, die kritisch staat tegenover de regering, onderstreepte hij er zeker van te zijn dat dit niet is wat „de leider bedoelt”. Rafsanjani (77), lang gezien als de nummer twee van Iran maar aan de zijlijn gezet sinds hij de hervormers steunde tijdens de protesten van 2009, spreekt zich bijna nooit uit tegen de opperste leider. Maar in het interview zei hij: „Ik ben een criticus van wat er nu gebeurt in het land.” „Ik ben geen fan van de manier waarop het land wordt bestuurd.”

Ahmadinejad reageerde vager. Hij zei gisteren in een toespraak dat „we niet reageren. Maar weet dat het land wakker is”. Hij liet in het midden of hij over Khameneis voorstel sprak. De president benadrukte dat niemand problemen mag hebben met „het volk” en zei dat „als iemand het volk wil tegenhouden in zijn vooruitgang, deze in twee seconden zal worden verwijderd”.

Volgens het voorstel gaat Khamenei (72) het land regeren in samenwerking met het parlement dat nog steeds direct gekozen zal worden, en zelf een minister-president kiest.

De verandering kan plaatshebben in de „nabije of verre toekomst”, zei Khamenei. De laatste keer dat de grondwet werd aangepast was in 1989 na de dood van ayatollah Khomeiny, de eerste leider van de islamitische republiek. Destijds werd de positie van premier afgeschaft.

Als deze herziening wordt doorgevoerd, neemt Khameneis macht nog verder toe. Aanhangers zeggen dat hij dan het land kan leiden zonder de politieke oorlogjes die nu constant worden gevoerd. Ze wijzen erop dat het volk nog steeds het parlement kiest; volgens hen zal er niets veranderen.

„Onze opperste leider is het enige onveranderlijke onderdeel van ons systeem”, zei parlementslid Mohammad Deghan, volgens het persbureau Mehr. „Maar ons presidentiële systeem is niet effectief.”

In theorie heeft de opperste leider al het laatste woord over alle staats- en religieuze zaken in Iran, maar in praktijk regeerde hij lange tijd op basis van overeenstemming. Maar sinds een aantal jaren kiest hij openlijk partij in politieke conflicten. Hij heeft nu zijn jarenlange steun voor Ahmadinejad gestaakt.