Kom maar op met die camera's

Justitie en rechters reageren positief op het voorstel altijd camera’s toe te laten tot de rechtszaal. „Het draagt bij aan transparantie van de rechtspleging.”

Amanda Knox, accompanied by her lawyer Carlo Dalla Vedova, arrives for an appeal hearing at the Perugia court, central Italy, Monday, Oct. 3, 2011. A tearful Amanda Knox has told an appeals court in Italy that accusations that she killed her British roommate are unfair and groundless. Knox fought back tears as she addressed the court Monday, minutes before the jury went into deliberations to decide whether to uphold her murder conviction. A verdict is expected later in the day. (AP Photo/Antonio Calanni) AP

Advocaat Inez Weski gruwelt. Voortaan in principe altijd televisiecamera’s in de rechtszaal, zoals een door de Amsterdamse rechtbank ingestelde commissievoorstelt. Dat idee kan, als het aan de strafpleiter ligt, niet snel genoeg naar de prullenbak worden verwezen.

Weski: „Het live uitzenden van strafzaken maakt zittingen tot een real life show zonder toegevoegde waarde voor de rechtspraak. Strafzaken gaan straks vooral dienen ter leniging van de voortdurende honger van het publiek naar het aanschouwen van andermans ellende.”

Met tv in de rechtszaal worden zittingen nooit meer zoals vroeger, voorspelt de advocaat. „De camera zal als het volcontinue oog van het publiek het gedrag van officier van justitie en rechter beïnvloeden. Dat zal de waarheidsvinding belemmeren. Men gaat voor de bühne spreken”, zegt Weski. „Rechtspraak dient in alle rust in zijn natuurlijke habitat te gebeuren, zonder het voorplein te worden opgesleept ter vermaak van de massa.”

Weski verwoordt een minderheidsstandpunt. Voorzitter Bart Nooitgedacht van de Nederlandse vereniging van strafrechtadvocaten verwacht dat het oog van de camera magistraten scherper maakt en voorkomt dat ze in slaap dommelen.

Ook de hoogste baas van de aanklagers, procureur-generaal Herman Bolhaar, reageert positief op de gelanceerde voorstellen. „Het Openbaar Ministerie is in zijn algemeenheid een voorstander van tv-camera’s in de rechtszaal. Zeker in bijzondere zaken kan het een bijdrage leveren aan transparantie van de rechtspleging. Justice must be seen to be done”, zegt de voorzitter van het college van procureurs-generaal.

„Of je een rechtszaak al dan niet live uitzendt, zou moeten afhangen van de vraag of er genoeg belangstelling voor is. Als de interesse van het grote publiek er is, moet nog wel afgewogen worden of er specifieke zwaarwegende belangen zijn dit niet te doen, bijvoorbeeld in het geval van kwetsbare slachtoffers.”

Ad van Liempt, tv-programmamaker en voormalig hoofdredacteur van Nova, is blij verrast met de wending die het al vele jaren slepende debat over wel of niet camera’s in de rechtszaal eensklaps neemt. „Mijn standpunt is altijd geweest dat rechtspraak openbaar moet zijn. Met welk recht zou je een medium als tv buiten de deur houden terwijl je journalisten met een ballpoint wel toelaat? Natuurlijk moet je de privacy beschermen en moet je de orde regelen, maar dat is allemaal te organiseren.”

Angst dat procesdeelnemers zich anders gaan gedragen onder invloed van de camera heeft Van Liempt – die door de commissie-Van Rooy als deskundige werd geconsulteerd – niet. „Het effect van de tv slijt als het gewoon wordt. Camera’s kunnen ook heel discreet in gerechtsgebouwen worden geïnstalleerd, zoals in de Tweede Kamer.”

De door de commissie gesuggereerde optie van een themakanaal voor rechtspraak ziet Van Liempt nog niet zo snel gerealiseerd worden. „Court TV kost veel geld en er is geen enkel verdienmodel te bedenken dat het voor publieke of commerciële omroep aantrekkelijk maakt alleen rechtszaken uit te zenden. Nederland is daar te klein voor.” Hij ziet wel mogelijkheden als de Raad voor de Rechtspraak via internet beelden zou aanbieden. Net zoals zittingen van gemeenteraden via het web te volgen zijn. „Dat hoort zo langzamerhand bij public service.”

Ook de rechters lijken blij met de tv in de zaal. De Raad voor de Rechtspraak oordeelt „welwillend” over de voorstellen van Van Rooy, zegt een woordvoerder van het bestuursorgaan van de rechterlijke macht. „De raad staat niet afwijzend tegenover het advies om meer dan de gebruikelijke onderdelen van een strafzitting te filmen.”

De Raad zegt met de presidenten van de rechtbanken te gaan overleggen over het realiseren van de aanbevelingen. „We zijn ons bewust van een veranderende behoefte in de samenleving ten aanzien van openbaarheid van rechtspraak.”

Opinie: pagina 15