'Ik heb de helft van de tijd zitten huilen'

Schrijfster Esther Verhoef won de NS Publieksprijs met ‘Déjà vu’. Haar beslissende film is dramaserie ‘Warriors’.

Nederland, Amsterdam, 17-10-2011. Foto Maarten Hartman. Winnaar NS publieksprijs. Winnares Esther Verhoef Maarten Hartman

„Het meeste indruk heeft Warriors op me gemaakt, een BBC-serie uit 1999 over een groep jonge Britse soldaten die worden gevolgd voor, tijdens en na hun uitzending naar Bosnië. Het is geen bioscoopfilm, maar een korte serie docudrama’s. Ik zag de DVD in 2003 en er is later geen film meer geweest die zoveel indruk op me heeft gemaakt.

„Ik heb de helft van de tijd zitten huilen, normaal raak ik niet snel geëmotioneerd bij films. Warriors brengt genadeloos scherp in beeld wat oorlog met militairen doet. Zeker bij zo’n vuile oorlog als die in Bosnië. Het komt allemaal heel dichtbij, je ziet die jongens langzaam veranderen van vrolijke jonge honden die zich bezighouden met bier drinken, stappen en geld sparen voor hun bruiloft, naar compleet verknipte, geestelijk zwaar beschadigde eenlingen die volledig, onomkeerbaar zijn vervreemd van hun omgeving. Hun leven is kapot, maar dat van hun familie en vrienden raakt er ook door beïnvloed.

„Een van de scènes die me het sterkst is bijgebleven speelt zich af in een dorp waar een etnische zuivering plaatsvindt en waar huis na huis mensen worden vermoord. Een Britse VN-soldaat besluit daarop de doodsbange families in zijn tank te laden om ze in veiligheid te brengen. Dan krijgt hij van hogerhand het bevel de families, inclusief de kinderen, weer uit zijn tank te zetten omdat het tegen de regels is. Hij moet die dankbare, doodsbange mensen dus recht de dood injagen. De gekte van al die papieren regeltjes die indruisen tegen elk gevoel van menselijkheid en de realiteit ter plaatse, heb ik nooit zo indringend op beeld voorbij zien komen.

„Warriors heeft aan de wieg gestaan van het boek Chaos, dat ik later onder het pseudoniem Escober heb geschreven met Alex Fisher, een voormalige militair die zelf lijdt onder een post-traumatisch stresssyndroom. Ik heb ook veel en lang gesproken met Bosnië-veteranen. Er zit een anti-oorlogsboodschap in dat boek, maar verpakt als entertainment omdat je daar nu eenmaal meer mensen mee bereikt dan met alleen maar slecht nieuws.”