Bolsjoj schittert van het bladgoud aan de balustrades

De verbouwing van het Bolsjoj Theater in Moskou viel 200 keer duurder uit dan aanvankelijk begroot. Vrijdag gaat het open.

A worker cleans the newly refurbished main hall of Moscow's Bolshoi theatre October 24, 2011. Moscow's most famous theatre is set to reopen with a gala performance on Friday after six years of closure for renovation. REUTERS/Anton Golubev (RUSSIA - Tags: SOCIETY) REUTERS

Kaartjes voor het galaconcert op 28 oktober zijn alleen nog op de zwarte markt te koop, voor honderden, zo niet duizenden euro’s. Veel zullen het er niet zijn, want het merendeel is door de staf van president Medvedev vergeven aan (invloed)rijke relaties van het Kremlin. De heropening van het gerestaureerde en gemoderniseerde Bolsjoj Theater is voor de elite blijkbaar de belangrijkste culturele gebeurtenis in jaren. En de gewone stervelingen? Die kunnen het openingspektakel straks op de stoep van het theater volgen op grote televisieschermen, in de kou en de sneeuw.

Zes jaar lang was het uit 1825 daterende gebouw van het Bolsjoj wegens verbouwing gesloten. Een rumoerige tijd, omgeven door corruptieschandalen, ontslagen van zowel de chef-dirigent als de artistiek leider, vertragingen, budgetoverschrijdingen en een justitieel onderzoek naar verduistering. „Vooral de vernieuwing van de negentiende-eeuwse fundamenten was enorm spannend”, relativeert directeur Anatoli Iksanov na afloop van een rondleiding door het gebouw. „Ik heb er gewoon wakker van gelegen.”

Vragen over vermeende corruptie en uitloop van de verbouwing gaat Iksanov handig uit de weg. Aan de corruptie wijdt hij geen woord, terwijl in september 2009 het OM toch een strafrechtelijk onderzoek instelde naar fraude door het bouwmanagement. Want de kosten van de restauratie logen er niet om. Waren die aanvankelijk begroot op 98 miljoen roebel (2,27 miljoen euro), de eindstand bedraagt volgens de directeur 21 miljard roebel (487 miljoen euro).

Wel wil Iksanov benadrukken dat het gebouw een jaar eerder is opgeleverd dan gepland. „De artiesten hebben nu repetitiezalen waar ze vroeger alleen maar van konden dromen.”

Hij doelt daarmee op de nieuwe repetitiezaal bovenin het gebouw – een kleinschalige kopie van de Grote Zaal, die dankzij hydraulische podia variabel is in te delen. „Nergens ter wereld vind je een repetitiezaal met zo’n moderne technologie”, zegt Iksanov. Jammer alleen dat het dak van glas is, waardoor de dansers nu al klagen dat ze het, als de zon schijnt, veel te warm hebben.

Anders dan Iksanov beweert, had het theater eigenlijk al begin 2009 moeten opengaan, na een verbouwing van vier jaar. Maar eenmaal begonnen, ontdekten de restauratoren dat het gebouw op instorten stond. Bouwvakkers grapten dat het alleen nog door zijn elektriciteitsleidingen bijeen werd gehouden.

Begin 2008 werd voor het eerst vertraging aangekondigd. De façade bleek aan het verkruimelen te zijn, er zaten zeventien verticale scheuren in de muren en pilaren en het gebouw wankelde op zijn verrotte fundamenten. De heropening werd nu uitgesteld tot 1 november 2009.

Eind 2008 werd opnieuw vertraging gemeld, omdat de oude fundamenten alleen paal voor paal en met de hand konden worden verwijderd en de verschillende overheidsdiensten, die verantwoordelijk waren voor de restauratie, langs elkaar heen werkten en elkaar dwarszaten.

In februari 2009 werd de opening weer uitgesteld, dit keer tot de zomer van 2011. Als reden werd nu opgegeven dat werklieden geen goede kwaliteit zouden afleveren. Hun aantal werd uitgebreid van vierhonderd naar drieduizend man.

En dan was er ook nog een schandaal over de akoestiek, die verpest zou zijn als gevolg van forse bezuinigingen. Uit protest daartegen trad in juli 2009 chef-dirigent Aleksandr Vedernikov af.

„Ik kan u verzekeren dat de akoestiek beter is dan ooit”, zegt nu Michail Sidorov, directeur van ontwikkelingsmaatschappij Summa, die in 2009 door president Medvedev op het project werd gezet om de restauratie te stroomlijnen.

Trots voert hij ons door de gangen van het theater, dat weliswaar veel van zijn sfeer heeft verloren, maar oogt zoals het er bij zijn opening in 1825 moet hebben uitgezien: een splinternieuwe wereld van goud en rood fluweel.

De Grote Zaal schittert van al het bladgoud dat aan de balustrades van de vijf balkons is bevestigd. Het stucwerk is er, net als dat van steunzuilen onder de tsarenloge met hun Griekse godenkoppen, van papier-maché, net zoals vroeger. „We wisten aanvankelijk niet hoe we alles moesten restaureren”, zegt Sidorov. „De archieven over de bouw waren verwoest. Daarom moesten we onze kennis uit Franse boeken halen. En toen ontdekten we dat bepaalde ornamenten vroeger van papier-maché waren. De nieuwe verlichting op de balustrades gaf veel te veel warmte af voor die nieuwe ornamenten. Maar in het Altajgebergte hebben we een fabriek gevonden die papier-maché kon maken dat ertegen kon.”

Ook is er meer ruimte. Zo is het totale oppervlak van het theater verdubbeld tot 72.000 vierkante meter. Anderzijds telt het driehonderd zitplaatsen minder dan de 2185 die er voor de verbouwing waren. „Voor de prijs van de kaartjes maakt het niet uit”, zegt directeur Iksanov. „We verkopen er voor elke voorstelling 396 voor honderd roebel (tweeënhalve euro). De rest varieert naar rang.”

Het grote geheim van het theater bevindt zich voorlopig achter het brandscherm op het podium. Wat zich daar afspeelt, mag de komende weken geen buitenstaander zien. Wel wordt begin november een deel van de groene lijn van de Moskouse metro, die onder het Bolsjoj doorloopt, gesloten, officieel in verband met onderzoek naar de akoestiek van het theater.

Zou er soms toch nog iets niet in orde zijn?