Commentaar uit Italië

Een politieke moord, live

Wie vaak op de Europese topontmoetingen is en (de sfeer daar) kent, zal niet makkelijk vergeten wat er zondag is gebeurd, op de persconferentie van Nicolas Sarkozy en Angela Merkel in Brussel. Een journalist stelt een vraag over de geloofwaardigheid van Berlusconi, en ineens barst dan de zoveelste zeepbel van tot dan toe vage suggesties en onuitgesproken gedachten: een van de vele, in de vier jaren van crisis die we achter de rug hebben. Het is de zeepbel van een rommelstaat (naar analogie van de rommelhypotheken, red.): een tweederangs schuldenaar, niet zo betrouwbaar. Sommigen vinden de blikken van verstandhouding die Sarkozy en Merkel wisselen ongepast. Of ze vinden het vernederend hoe het even stil bleef, vreselijk, voordat ze onverwachts in lachen uitbarstten, een gelach dat meteen werd overgenomen door de aanwezige journalisten. Het is waar, het was een vernedering, en nog iets meer: een teken van een wantrouwen dat niet meer wordt gemaskeerd, dat zonder schaamte wordt getoond, wetend dat de hele wereld er net zo over denkt. Het was een live politieke moord. [...]

Over ieder woord is nagedacht: het is in de Italiaanse instituties dat de Europeanen vertrouwen hebben, niet in de persoon Berlusconi. Het is nu aan de politieke, financiële en economische autoriteiten in Italië om het gevoel van verantwoordelijkheid te laten zien dat Berlusconi duidelijk niet bezit, [...] om de rebus Berlusconi op te lossen en een verantwoordelijkheidsgevoel aan de dag te leggen dat een einde maakt aan de wereldwijde grimlach die Palazzo Grazioli (Berlusconi’s herenhuis in Rome; red) oproept. Het is een onverholen appèl aan de weldenkende elementen in de coalitie: dat ze het vertrouwen in hun premier opzeggen, vóór de verkiezingen, want er is geen tijd meer. Dat ze naar de volgende Europese toppen een regeringsleider sturen waarover niemand meer gniffelt. [...] Na zo’n episode kan Berlusconi niet meer naar Brussel gaan.

Commentator Barbara Spinelli in La Repubblica.

Dat lachje

[...]Toen ik de glimlach vol medelijden met Berlusconi zag die Merkel en Sarkozy wisselden onder het gelach van de perszaal, kreeg ik een bittere gedachte. Het is dezelfde glimlach, zei ik bij mezelf, die wij Italianen jaren geleden uitwisselden als het over de uitglijders en ellende van Il Cavaliere ging. Een glimlach vol irritatie, superioriteitsgevoel en ontsteltenis over het feit dat een dergelijk personage aan de leiding van een groot land heeft kunnen komen. Toen lachten we, nu huilen we. Wanneer verandert dat ook voor het Frans-Duitse stel?

De correspondent van La Repubblica in Brussel, Andrea Bonanni, op zijn blog.

Onze beurt om te lachen

Sarkozy heeft de toon gezet. Maar de eerste om te lachen is Berlusconi, omdat hij een lachende Italiaan is en geen hyperbeweeglijke en somber gestemde haan. De Franse bankiers, investeerders en spaarders lachen niet. Ze hebben meer dan 400 miljard aan Italiaanse obligaties. Die verplichtingen worden punctueel nagekomen, het land dat ze uitgeeft heeft een positief verschil tussen inkomsten en uitgaven (een primair overschot), het publieke erfgoed en de Italiaanse particuliere besparingen kennen geen gelijke, de werkloosheidscijfers zijn beter dan de Franse, de export competitief. Onze banken zijn relatief buiten de Griekse turbulentie gebleven, de Franse zitten er tot over hun oren in en barsten van de obligaties die half insolvent zijn. Corporatisme en remmen op de groei zijn zowel bij ons als bij hen te vinden.

Ik weet niet of de laatste lach, de lach die echt telt, zal komen van de donneurs de leçon. [...] Het is nu onze beurt om eens goed te lachen, vanmiddag om vier uur precies op piazza Farnese, vóór de Franse ambassade [...]. Komt allen. Het regent niet.

Giuliano Ferrara, hoofdredacteur Il Giornale, de krant die eigendom is van de broer van Berlusconi.

Irritant en vernederend

Het is vreselijk om onder curatele gesteld te worden, burger te zijn van een staat met beperkte soevereiniteit, met een premier aan wie buitenlanders de agenda voor hervormingen dicteren en hem drie dagen de tijd geven om antwoord te geven.

Het is irritant om de lachjes en knipoogjes van Merkel en Sarkozy te zien wanneer het over Italië en Berlusconi gaat: wat onaanvaardbaar is, is dat het respectloos is.

Het is vernederend dat Europa ons op één lijn stelt met Griekenland en dat op de top [...] kennelijk is gezegd dat ‘op dit moment Italië niet in gevaar is, maar hét gevaar is’.

Respect krijgen we alleen maar terug met geloofwaardigheid en het nakomen van de afspraken. Daaraan ontbreekt het ons al te lang. We zijn de zieke man van Europa omdat de regering verlamd is en er niet in slaagt een richting van groei en hervormingen aan te wijzen. Met alle verschillen is men het in heel het continent over één ding is: of de premier van Italië verandert ineens van koers of – omdat het beter is voor iedereen – of hij volgt het Spaanse voorbeeld en doet een stap opzij.

(Hoofdredacteur Mario Calabresi in La Stampa).

Berlusconi heel de tijd belachelijk gemaakt

Het was niet leuk voor een Italiaan, de gezamenlijke persconferentie van Merkel en Sarkozy, [...] of hij nu berlusconiaan is of antiberlusconiaan of, net als wij, eenvoudige journalist. Op de ontmoeting van de Duitse kanselier en de Franse president met de internationale pers is het hoofd van onze regering, die ons in het buitenland vertegenwoordigt, of we dit nu fijn vinden of niet, heel de tijd belachelijk gemaakt [...] Als je er rekening mee houdt dat in de Europese raad diplomatiek taalgebruik en beheerst gedrag de norm zijn, is het makkelijk te begrijpen waarom Frankrijk en Duitsland – essentieel om te kunnen blijven drijven in de tsunami van de euro – erin zijn geslaagd een groot deel van hun partners in de unie te irriteren. Maar [...] we moeten ons wel afvragen of ze gelijk hebben. De regering-Berlusconi blijft inderdaad in gebreke en is naar Brussel gekomen zonder het groeiplan dat zij al geruime had moeten aannemen. Op deze manier brengt Berlusconi het hele antibesmettingsplan in gevaar dat woensdag moet worden aangenomen. En tot nu toe hebben de waarschuwingen aan Rome, die Sarkozy zondag nog eens heeft herhaald, niets uitgehaald: voor wie zijn eigen zaakjes niet op orde heeft, is er geen solidariteit en hulp. [...]

Commentator Franco Venturini, Corriere della Sera.

Anders dan Griekenland

Deze poppenkast is niet alleen vernederend, maar brengt kosten met zich mee voor ons allemaal: voor wie van het buitenland naar Italië kijkt is het moeilijk de meningen over onze premier te scheiden van die over onze instituties. ‘Merkozy’ heeft een duidelijk onderscheid gemaakt tussen aan de ene kant Griekenland en Italië en aan de andere kant de andere landen die betrokken zijn geraakt in de schuldencrisis. Ze hebben zich tot Berlusconi en Papandreou gericht alsof zij het probleem waren, alsof ze hetzelfde waren en alsof onze instituties ‘van dezelfde soort’ waren als de Griekse, die lang de ware omvang van de overheidsschuld verborgen hebben gehouden.

Het is spijtig dat we nu op één lijn worden gezet met degenen die de schuldencrisis hebben ontketend. Iedere vergelijking tussen de instellingen die de publieke financiën in de twee landen in de gaten houden en certificeren, doet ons geen recht. Maar het valt niet te ontkennen dat we een grote verantwoordelijkheid hebben zo niet voor het ontstaan, dan wel voor de escalatie van de crisis, wegens de ernstige vertraging waarmee onze regering de afgelopen maanden in actie is gekomen. [...]

Econoom Tito Boeri in La Repubblica