Waits-Adams

Twee cd’s in één keer kopen, dat had ik lang niet meer gedaan. Het is, toegegeven, een bewijs van digitale achterlijkheid in dit tijdperk van downloaden & branden. Ik deed het dan ook bij een bedrijf, FAME in de Amsterdamse Kalverstraat, dat binnenkort te gronde gaat aan dit tijdperk.

Ik zal ze missen. Snuffelen in overvolle cd-bakken is voor mij een van de leukste manieren van winkelen. Ook voor de artiesten moet het een aderlating zijn, de opheffing van zo’n bedrijf. Ze berusten erin en proberen via internet nog een graantje mee te pikken, terwijl iedereen met hun talent op de loop gaat.

Maarten van Roozendaal vertelde laatst tijdens een optreden met Paul de Munnik, dat hun liedjesprogramma niet op cd zou worden uitgebracht. Wel konden we via internet tegen betaling nummers downloaden en zo ons eigen album samenstellen. Ik begrijp het wel, maar is dit als muziekliefhebber mijn voorland: zelf cd’s samenstellen? Dat gaat me te veel tijd kosten.

De twee cd’s die ik kocht waren Bad as me, de nieuwe Tom Waits (het is een teken van beroemdheid als iets ‘de nieuwe van’ heet), en Ashes & Fire van Ryan Adams, ook nog maar pas uitgekomen. Wat zich vervolgens thuis tijdens het afspelen voltrekt, is een eerlijke concurrentiestrijd tussen twee begaafde artiesten. In dit geval tevens oud (61, Waits) tegen jong (36, Adams).

Wie won? Ik zal u niet, zoals bij talentenjachten op tv gebruikelijk is, onnodig lang in onzekerheid laten. Voor mij was het Adams, en wel met een score van 7-4, tamelijk hoog, maar wat is hoog op een dag dat Manchester City met 6-1 van Manchester United wint, een van de beste ploegen ter wereld? Reputaties zijn vergankelijker dan ooit, je bent net zo goed als je laatste wedstrijd, cd of, niet te vergeten, column.

Bij Waits kun je merken dat het schrijven van liedjes hem steeds moeilijker afgaat. Zijn vorige album maakte hij alweer vijf jaar geleden. Voor Bad as me schreef hij dertien nieuwe songs waarvan me er vier bevielen, in deze volgorde: Kiss me, Back in the crowd, Last Leaf en New Year’s Eve. Hier klinkt de Waits die ik het liefst hoor: wrange tekst, sterke melodie – samen goed voor een grondmist van melancholie die over dit deel van zijn oeuvre hangt.

Waits heeft zich in de loop van zijn carrière ontwikkeld tot een zanger met twee gezichten: die van de gevoelige ballads, zoals deze vier nummers, en die van de rauwe, monotone, brullend gezongen nummers, zeg maar zijn avant-gardistische kant. Ik vind dat de nummers uit die laatste categorie allemaal op elkaar lijken en luister er doorgaans maar één keer naar. Maar hetzelfde zeggen de Waits-liefhebbers die een hekel hebben aan de ballads. Zo is iedereen min of meer (on)tevreden.

Vier geslaagde nummers op de dertien – dat is te weinig, maar voor één zo’n meesterwerkje, zoals Kiss me – over een oude liefde die hij nieuw leven wil inblazen – heb ik veel over: I look at you/ there’s only one thing/ I want you to do/ kiss me/ I want you to kiss me/ like a stranger once again.

Bij Ryan Adams telde ik zeven gelukte nummers – van de elf. Hij zingt mooi en gedreven, soms op het sentimentele af, maar dat hoort bij dit genre van de countryrock. Zijn zwakste nummers zijn aanzienlijk sterker dan de zwakste nummers van Waits, maar zijn sterkste nummers zijn weer net iets minder sterk dan de sterkste nummers van Waits. Ben ik nog te volgen? Luister anders zelf maar even.