Kramnik geeft masterclass aan zijn schaakleerlingen

De Rus Vladimir Kramnik won de schaakvierkamp in Hoogeveen op superieure wijze. Het verschil tussen de absolute top en de subtop.

Als je naar de einduitslag kijkt, lijkt het of de dubbelrondige schaakvierkamp in Hoogeveen een masterclass was waarin een strenge leraar drie wat timide leerlingen onder handen nam.

Oud-wereldkampioen Vladimir Kramnik versloeg Anish Giri, Judit Polgar en Maxime Vachier-Lagrave in de partijen waarin hij wit had en met zwart maakte hij tegen hen remise. Al een ronde voor het eind was hij zeker van de ongedeelde overwinning. Het was alsof een perfecte machine een zorgvuldig ingesteld wasprogramma afwerkte.

Toch waren er momenten dat ook Kramnik een feilbaar mens bleek te zijn. Zijn overwinning op Vachier-Lagrave was rommelig en toen hij Giri voor de tweede keer trof, moest hij hard werken om het hoofd boven water te houden.

Maar al met al bleek in Hoogeveen weer eens het verschil tussen de absolute wereldtop, waar Kramnik bij hoort, en de mensen die hopen daar te komen, zoals Giri en Vachier-Lagrave, of daar vroeger op konden hopen, zoals Polgar. Die laatste drie waren in Hoogeveen aan elkaar gewaagd; van hun zes onderlinge partijen kon alleen Giri er een winnen, tegen Vachier-Lagrave.

Dit korte toernooi was een kolfje naar Kramniks hand. Al is hij pas 36 jaar, hij spreekt al over zijn „gevorderde oude dag” die hem dwingt om veel rust te nemen. Anders dan in het winterse Wijk aan Zee, waar hij bij tijdens het internationale schaaktoernooi door zijn levensritme nauwelijks daglicht ziet, kon hij in Hoogeveen tot zijn vreugde het zonnetje zien schijnen.

Er was nog iets wat hem in Hoogeveen zal zijn bevallen. Nadat hij in een reeks toernooien steeds een keer meer zwart dan wit had gehad, gingen naar eigen zeggen zijn handen al trillen als hij aan het begin zijn lotingsnummer moest pakken. In Hoogeveen had hij daar geen last van, want iedereen kreeg drie keer wit en drie keer zwart.

Die ‘zwart-fobie’ kan overdreven lijken, maar bij Kramnik, meer nog dan bij andere topspelers, maakt het kleurverschil inderdaad veel uit. Met zwart is hij sterk, met wit is hij overweldigend.

Het is de vraag hoe lang we hem nog kunnen bewonderen. Kramnik woont met veel plezier in Parijs met vrouw en kind en wil niet meer alles aan het schaken opofferen.

Tegen de Russisch-Franse grootmeester Vladislav Tkachiev zei hij laatst dat hij waarschijnlijk omstreeks zijn veertigste jaar zal stoppen met topschaken, omdat hij geen figurant in de schaakwereld wil zijn. Maar als zich een interessant sociaal-politiek project aandiende, dan kon hij morgen al ophouden met schaken.

Voor de Nederlandse kampioen Anish Giri begon het toernooi in Hoogeveen pijnlijk doordat hij in de eerste ronde door Kramnik van het bord werd geveegd. Hij vervolgde de strijd met twee kalme remises en kwam daarna op stoom.

„De volgende keer krijg ik hem wel”, twitterde hij met de bravoure van de jeugd toen Kramnik in hun tweede partij net met remise was weggekomen.

Na een wilde overwinning op Polgar kon Giri in de laatste speelronde in een bijna eindeloze partij van 96 zetten de weerstand van Vachier-Lagrave net niet breken, maar al met al kon Giri met zijn ongedeelde tweede plaats nog redelijk tevreden zijn in Hoogeveen.