Hoe gaat het met dat ultieme reddingsplan?

Mark Rutte vandaag bij aankomst in Brussel. Foto AP / Geert Vanden Wijngaert

Op de EU-top van vandaag zou er overeenstemming moeten komen over een ultiem reddingsplan voor de Europese schuldencrisis. Het is al een tijd duidelijk dat dat vandaag waarschijnlijk niet gaat lukken, maar hoe staat het ervoor?

Aanstaande woensdag wordt er een extra top georganiseerd, zo liet Herman van Rompuy, de voorzitter van de Europese Raad, deze week weten. De top is nodig omdat de Europese leiders meer tijd nodig hebben om tot een overeenstemming te komen. Of het ultieme reddingsplan woensdag wel klaar is nog maar de vraag, maar volgens onze financieel redacteur Melle Garschagen is haast geboden.

“Het zijn natuurlijk grote politieke besluiten met ingewikkelde economische details, maar Europa moet er nu echt uitkomen. Op drie en vier november is een G20-vergadering in Cannes. Andere leiders, zoals Obama en Cameron, heb duidelijk laten blijken dat Europa niet met lege handen kan aankomen in Cannes.”

Vanmiddag wordt er tijdens de top in Brussel verder onderhandeld over het reddingsplan. De belangrijkste onderwerpen? De herkapitalisatie van de banken, een nieuw hulppakket voor Griekenland, een vergroting van het noodfonds en het opstellen van strengere begrotingsregels.

Akkoord over herkapitalisatie met 100 miljard euro, maar hoe wordt dat opgehaald?

De steun aan de banken was het eerste onderwerp waar overeenstemming over moest worden bereikt. Over die herkapitalisatie werd gisteren al een akkoord bereikt door de Europese ministers van Financiën. Er komt 100 miljard euro beschikbaar, maar het is nog onduidelijk hoe dat geld moet worden opgehaald. Garschagen:

“Een afspraak over de herkapitalisatie is een begin, maar een afspraak over een bedrag is iets anders dan bepalen hoe dat opgehaald moet worden. Daar wordt dus nog verder over onderhandeld.”

Verdeeldheid over kwijtschelding Griekse schulden

Uit een ‘strikt vertrouwelijk‘ rapport van de trojka bestaande uit de Europese Commissie, het IMF en de ECB bleek gisteren dat de Griekse schuld nog hoger is dan werd gedacht. Volgens de trojka is er minimaal 252 miljard aan noodleningen nodig om een Grieks faillissement af te wenden. Uitgaande van het slechtste scenario is er zelfs 440 miljard euro nodig.

Garschagen:

“Uit het rapport van de trojka blijkt dat het nog slechter gaat met Griekenland dan verwacht. Dat zet de boel tijdens de onderhandelingen nog verder onder druk. Wellicht moet Griekenland nog meer worden kwijtgescholden.”

Het kwijtschelden van de schulden is het enige alternatief voor de verhoging van de lening van het IMF. Door hoge schulden kan Griekenland voorlopig niet, als ieder normaal land, op de kapitaalmarkt zijn schuld financieren. Tot die tijd zal Griekenland afhankelijk blijven van leningen van de eurozone en het IMF. Over het kwijtschelden van de schulden is de trojka echter verdeeld, zei Garschagen gisteren al in een reactie op het uitgelekte rapport.

“Het IMF en de Europese Commissie merken op dat het ook mogelijk de Griekse schuld terug te brengen door banken, pensioenfondsen en verzekeraars (de private sector) de helft van de Griekse schuld kwijt te laten schelden. In juli spraken leiders van de eurozone met banken af dat er 21 procent kwijt gescholden zou worden. De ECB is tegen zo’n bijdrage van banken. ECB-president Trichet vreest dat dat een systeemcrisis in Europa veroorzaakt.”

Vergroting van het noodfonds noodzakelijk, maar gevoelig onderwerp

Op de top van 21 juli werd afgesproken om de omvang van het reddingsfonds EFSF te verhogen. Die bedraagt nu 780 miljard euro aan garanties, waarvan 440 miljard euro kan worden uitgeleend. Europese landen in nood kunnen een beroep doen op het fonds.

De vergroting van van het noodfonds werd pas vorige week, na de stemming in Slowakije geratificeerd, maar economen en analysten zeggen al maanden dat het noodfonds vergroot zal moeten worden.De Europese landen hebben echter weinig zin om nog meer bij te dragen, dus wordt er naar andere oplossingen gezocht. Garschagen:

“Lidstaten willen niet meer bijdragen, dus er wordt nu gekeken naar het vergroten van de slagkracht. Dat kan bijvoorbeeld door het noodfonds te laten lenen bij het ECB of om bijvoorbeeld de staatsobligaties van Italië te verzekeren. Met een klein deel van je geld heb je dan veel meer resultaat. Er treedt een hefboomeffect op. Wel ligt het allemaal erg gevoelig. Zo zijn de risico’s bij het verzekeren van obligaties onduidelijk en wil Duitsland de ECB er niet bij betrekken omdat dan het Verdag van Maastricht wordt geschonden.”

In de marge: strenger toezicht op naleven begrotingsregels

Al een paar weken probeert Mark Rutte steun de krijgt voor zijn plan om een aparte eurocommisaris aan te stellen die erop moet toezien dat lidstaten de begrotingsregels naleven. Ook over deze strengere bestuurscultuur wordt in Brussel gesproken, ook al is het op dit moment niet het belangrijkste onderwerp. Garschagen:

“Het is nu nog een beetje een discussie in de marge, maar wel belangrijk. Hoe houdt je strenger toezicht op naleven van de begrotingsregels. Het is iets Nederland hard op hamert, zo werd gisteren tijdens het debat in de Kamer ook weer duidelijk. Er moet volgens Nederland een strengere bestuurscultuur komen. Maar hoe gaat dat gebeuren? Via strengere regels of een aparte eurocommissaris. Ook dat is nog niet duidelijk.”