'Kapitalisme is het beste systeem'

Jan Maarten Slagter staat vier jaar aan het hoofd van beleggersclub VEB. Hij profileert zich anders dan zijn voorganger maar ook hij is strijdbaar. „Er gaat nog veel mis.”

20-10-2011, Den Haag. Directeur van de VEB, Jan Maarten Slagter. Foto Bas Czerwinski

Het klinkt wat vreemd uit de mond van de voorman van de Nederlandse particuliere belegger. „De beursgenoteerde vennootschap is niet per definitie de ideale bedrijfsvorm.” Maar Jan Maarten Slagter kan het weten. „Zelf heb ik in mijn loopbaan gewerkt voor louter niet-beursgenoteerde ondernemingen: een maatschap, een familiebedrijf met private-equitygeld en nu bij een vereniging. Dat zijn heel prettige werkkringen.”

De 42-jarige Slagter is sinds vier jaar directeur van de Vereniging van Effectenbezitters. Daarvoor was hij advocaat bij een groot kantoor en verslaggever bij Het Financieele Dagblad, in handen van de investeringsmaatschappij van familie Van der Vorm. Nu komt hij op voor de belangen van de kleine aandeelhouder, bepleit hij transparantie bij het beursgenoteerde bedrijfsleven en strijdt hij tegen excessieve beloningen.

Waar stond úw tentje vorige week, op het Malieveld of Beursplein 5?

Slagter met een glimlach: „Ik woon om de hoek van het Malieveld, maar ik moest roeien die dag.”

Maar steunt u de Occupy-demonstranten? De VEB vecht óók tegen de uitwassen van het kapitalisme.

„Ik begrijp het sentiment en de boosheid van deze protestbeweging goed. Iedereen wordt op dit moment geraakt door de financiële crisis, de pensioenen staan onder water, het bezweren van de eurocrisis zal ongetwijfeld opnieuw belastinggeld gaan kosten en ondertussen worden de miljoenenbonussen aan bankiers weer uitgereikt. Maar het is een ongerichte woede en het geeft geen antwoorden of oplossingen.

„Ook al deel ik een deel van de kritiek, het zou te makkelijk zijn om mee te demonstreren. Dat springt natuurlijk in het oog. Ik ben graag bereid om te debatteren en mee te denken maar ik ben niet van de goedkope foto opportunity.”

De kern van de kritiek is dat het kapitalisme heeft gefaald.

„Daar ben ik het niet mee eens. Ik geloof nog steeds dat het vrije kapitalistische marktmodel het meest eerlijke systeem is dat de meeste welvaart brengt. Alleen moet je er wel steeds aan werken om te zorgen dat het blijft functioneren. Dat er een gelijk speelveld is, dat er transparantie is en gelijke informatieverstrekking, en dat de consument wordt beschermd. Het marktmodel heeft nu groot onderhoud nodig.

„De financiële crisis van nu ligt niet aan het marktsysteem zelf. Er ligt juist ook veel overheidsoptreden aan ten grondslag: het stimuleren van huizenbezit bij armlastige burgers in de Verenigde Staten bijvoorbeeld, en het kunstmatig laag houden van de Amerikaanse rente. Dat zijn marktverstoringen.”

Een belangrijke oorzaak lag bij banken die onverantwoord handelden met spaargeld van hun klanten. Moeten banken nog wel beursgenoteerd zijn met aandeelhouders die uit zijn op zoveel mogelijk rendement?

„Het is legitiem dat de politiek na de staatssteun van 2008 een vinger aan de pols wil houden. Toch denk ik dat banken en verzekeraars een plek op de beurs hebben. Alleen zullen beleggers een reëlere verwachting van rendement moeten hebben. De banken moeten veiliger worden. Hun kapitaalbuffers moeten omhoog en dat kost beleggers geld. Daar worden ze overigens wel meer solide van en ook dat is goed voor aandeelhouders.”

Vindt u dat beursgenoteerde bedrijven zich beter gedragen sinds de code-Tabaksblat uit 2004?

„Er is in het algemeen meer aandacht voor aandeelhouders. Wij, en andere vertegenwoordigers van beleggers, worden tegenwoordig door raden van commissarissen uitgenodigd om te praten over zaken als beloningsbeleid. Heel verstandig. Maar in de uitvoering gaat vaak nog veel mis.”

Zoals?

„Bonussen worden nog te gemakkelijk verstrekt. Ik vind dat alleen buitengewone prestaties extra moeten worden beloond. Nog een doorn in het oog: veel bedrijven omzeilen de maximale norm bij vertrekvergoedingen van één jaarsalaris, zoals onlangs bij TNT. Topman Peter Bakker kreeg tweemaal zijn jaarsalaris mee plus nog doorbetaling tijdens zijn opzegtermijn terwijl hij al weg was. Bovendien was hij niet eens ontslagen. Hij koos vrijwillig voor een andere loopbaan. Een hoge exitpremie lijkt een geboorterecht geworden van topbestuurders.”

De VEB haalde onder Slagters voorganger Peter Paul de Vries vooral het nieuws door diens opstandige houding bij aandeelhoudersvergaderingen (Ahold, ABN Amro). En door felle juridische gevechten (opnieuw Ahold en World Online). Jan Maarten Slagter profileert zich anders.

U wilde van de VEB meer een ANWB voor beleggers maken. Is dat gelukt?

„We voeren nog altijd juridische actie bij misstanden, zoals rond de ondergang van Fortis, het faillissement van Van der Moolen en de vermeende voorkennis bij Super de Boer. En we zijn oude zaken aan het afhandelen: de schikkingen bij World Online en KPNQwest. Daarnaast zijn wij ook op ander vlak informatie gaan verstrekken aan beleggers. Zo publiceren we cijfers over alle ruim zesduizend in Nederland beschikbare beleggingsfondsen, waarbij we letten op de kostenstructuur en het risicoprofiel. En we geven beleggingstips en overzichten van broker- en spaartarieven. We zijn nu meer een vereniging voor de financiële consument dan alleen voor de aandelenbelegger.”

Betalen die financiële consumenten ook contributie?

„Dat is nog wat lastig. We stellen onze informatie vooralsnog voor iedereen gratis beschikbaar, maar dat zou kunnen veranderen. Wel is ons ledental in de afgelopen vier jaar met een kwart gegroeid tot een kleine 50.000 mensen. Juist in tijden van crisis en onzekerheid hebben beleggers advies nodig.”

De VEB waarschuwt ook tegen oplichters. U kreeg het onlangs aan de stok met Harry Mens, omdat hij in zijn tv-programma het omstreden Quality Investments had aangeprezen. Is dat niet juist een taak van de AFM?

„De AFM kijkt alleen naar beleggingen waarbij de inleg lager is dan 50.000 euro, al wordt dat bedrag verdubbeld. De VEB heeft ook een maatschappelijke doelstelling: het behartigen van belangen van Nederlandse beleggers, daar hoort bescherming bij. Ook als die beleggers meer dan een ton inleggen – dat maakt van hen geen experts, zoals de wet redeneert. Overigens heeft Mens zijn dagvaarding tegen mij niet doorgezet. Terecht. Hij had geen poot om op te staan.”