Giri's nieuwsgierigheid

Gary Kasparov was eind augustus in de Braziliaanse stad São Paulo, waar hij werd verwelkomd als de grootste schaker aller tijden. Zeven jaar geleden was hij er ook geweest, en een Braziliaanse journalist schreef nu dat Kasparov milder en warmer was geworden, minder arrogant en nederiger.

Misschien was dat wel zo, maar Kasparov zei daar iets over Vladimir Kramnik wat je beslist niet mild en warm kunt noemen: „Zijn speelkracht wordt net zo gesloopt als die van Deep Blue.”

Deep Blue en Kramnik, dat zijn de twee overwinnaars van Kasparov. Nadat Deep Blue in 1997 Kasparov had verslagen, wilde iedereen daarna graag weten of die computer echt zo sterk was als het toen leek, maar onder het motto take the money and run liet IBM Deep Blue meteen ontmantelen.

Drie jaar later versloeg Kramnik Kasparov in een match om het wereldkampioenschap. Kasparov zei in São Paulo dus eigenlijk: wie van mij won, werd vervolgens gesloopt. Het zit hem nog steeds dwars.

En in zekere zin zit het Kramnik ook nog steeds dwars, want begin deze maand verdedigde hij zich in een Russisch tijdschrift omstandig en overbodig tegen oude verwijten dat hij die match in 2000 niet verdiend had en eigenlijk had moeten weigeren. Er zit nog oud zeer.

Het bericht uit Brazilië over de gesloopte schaakkracht van Kramnik, die vierde op de wereldranglijst staat, is sterk overdreven. Dat zien we ook weer bij het Univé toernooi in Hoogeveen.

Ik schrijf dit na de vierde ronde, die donderdag werd gespeeld. Met 3 uit 4 stond Kramnik een punt voor op Maxime Vachier-Lagrave en anderhalve punt op Judit Polgar en Anish Giri. Vandaag is de laatste ronde en je hoeft geen helderziende te zijn om te voorspellen dat Kramnik het toernooi wint.

Zijn meest brute overwinning was tegen Giri, in de eerste ronde. Val de tegenstander aan op zijn sterkste punt, moet Giri gedacht hebben. Hij koos met zwart een openingsvariant waar hijzelf nauwelijks ervaring mee heeft, en waarvan Kramnik als witspeler de grootste kenner ter wereld is. Kasparov speelde zijn geliefde Koningsindisch niet meer, nadat Kramnik hem in de hoofdvariant, die in Hoogeveen tegen Giri op het bord kwam, een gevoelig lesje had geleerd.

Waarom deed Giri het zo? Helemaal onkwetsbaar is Kramnik in die variant niet; hij heeft er vrij recentelijk twee keer mee verloren tegen Hikaru Nakamura. Giri is misschien bijgepraat door een andere grote kenner, Loek van Wely, met wie hij vaak in de auto is meegereden naar de Franse clubcompetitie. Driving Miss Daisy, noemde Van Wely dat.

De belangrijkste reden dat Giri Kramnik op zijn sterkste punt aanviel, was misschien gewoon nieuwsgierigheid. Zoals in de Engelse uitdrukking curiosity killed the cat.

Overigens speelden ze afgelopen donderdag weer tegen elkaar, en toen ontsnapte Kramnik ternauwernood met remise.

Vladimir Kramnik - Anish Giri, Hoogeveen 2011, eerste ronde

1. Pf3 Pf6 2. c4 g6 3. Pc3 Lg7 4. e4 d6 5. d4 0-0 6. Le2 e5 7. 0-0 Pc6 8. d5 Pe7 9. b4 De hoofdvariant van het Koningsindisch, waarvan Kramnik een groot kenner is. Giri speelt met vuur. 9...Ph5 10. g3 f5 11. Pg5 Pf6 12. Lf3 Gebruikelijk is hier 12. f3, wat Van Wely vaak gespeeld heeft. 12...c6 13. La3 Dit past beter bij Kramniks plan dan 13. b5, wat wel eens gespeeld is. 13...cxd5 14. exd5 Een ongewone manier van terugslaan. Het lijkt of zwart nu goed tegenspel in het centrum kan krijgen, maar het was duidelijk dat Kramnik de consequenties van zijn nieuwe strategie thuis grondig had bestudeerd. 14...e4 15. Le2 Pe8 16. Tc1 h6 17. Pe6 Lxe6 18. dxe6 Het vaste thema in deze variant. Wits pion e6 zal verloren gaan, maar zwart betaalt daarvoor een zware prijs. 18...Pc7 19. b5 Le5 20. Db3 Kg7 Zonder koningszet komt zwart niet uit, bijvoorbeeld 20...Pxe6 21. Tfd1 Pd4 22. Txd4 Lxd4 23. c5+ d5 en nu heeft wit het fraaie 24. Pxd5 Pxd5 25. Td1 en ondanks de achterstand van een toren staat wit gewonnen. Gezien het vervolg van de partij had zwart echter beter met zijn koning naar h8 of h7 kunnen gaan, al heeft wit ook dan prachtig spel. 21. Tfd1 Pxe6 22. c5 Pd4 23. Txd4 Zo’n kwaliteit geef je makkelijk. Wit staat geweldig. 23...Lxd4 24. cxd6 Pg8 Na 24. Pc8 wint zowel 25. Dd5 als 25. Pd5 Pxd6 26. Pc7. 25. Pd5

Zie diagram.

Wits stukken vallen binnen. Er dreigt zowel 26. Tc7+ als 26. Pc7 met de bedoeling 27. Pe6+ 25...Kh8 26. Tc7 Le5 27. Lb2 Over deze zet was Kramnik achteraf heel ontevreden en inderdaad wint 27. Txb7 of 27. Te7 veel makkelijker. 27...Dxd6 28. Txb7 g5 Dit maakt het er niet beter op voor zwart, maar goede zetten waren er niet meer. 29. b6 a5 Na 29...Tfb8 30. Tf7 stort zwarts stelling ook in. 30. Lh5 Tab8 31. Ta7 Met de dreiging 32. Lg6, een zet die vooral na 31...a4 charmant zou zijn. 31...Lxb2 32. Dxb2+ Pf6 33. Lf7 Kg7 34. Td7 Dc6 35. Le6+ Zwart gaf op.