Een oud kanon en de strijd om de zaterdagavond

Paul de Leeuw keert terug op tv, met een show die een beetje pijn doet. Hij is het publieke wapen in de strijd om de families op zaterdagavond.

Toch nog onverwachts keert Paul de Leeuw vanavond terug op televisie. Op prime time zaterdagavond nog wel, half negen, van oudsher het tijdstip in de week dat de meeste families voor de tv zitten.

De Leeuws snelle terugkeer is onverwacht omdat iedereen er vanuit ging dat hij een pauze zou nemen na het debacle van zijn Madiwodovrijdagshow, die ongeveer een vijfde haalde van de kijkcijfers van zijn successhows. Zijn Mooi! Weer de Leeuw trok 1,8 miljoen kijkers, bij de kortstondige opvolgers, Lieve Paul en X De Leeuw was dat al gezakt naar rond de miljoen. De Madiwodovrijdagshow haalde zo’n 347.000 kijkers. Ok, dat was late-night op Nederland 3, een ‘slecht bekeken tijdslot’, maar toch veel te weinig.

Nu De Leeuw, op eigen verzoek, toch terug is op de zaterdagavond, wil hij gezelligheid en stekeligheid combineren. PAU!L moet iets terugbrengen van de oude scherpte. Vandaar de ‘au!’ in de titel, „omdat het leven ook pijn doet’’. De Leeuw in het persbericht: „We willen een zaterdagavondprogramma met voor ieder wat wils. Scherp, pittig, met amusement voor jong en oud. En dat schurende onderwerpen niet schuwt. Ik heb in ieder geval weer heel veel zin om als vanouds alles uit de kast te trekken.”

Misschien vindt De Leeuw een uitweg voor het dilemma van zijn imago; hij is begonnen met een gemeenzame, soms onbeschofte behandeling van zijn gasten, met enerzijds harde grappen, anderzijds de opvallend makkelijke omgang met zieken, zwakzinnigen en het gewone volk, wat tot afwisselend enerverende en roerende tv leidde. Wat schoftengedrag betreft is hij ingehaald door types als Rutger Castricum. En De Leeuw is zelf ook veranderd. Zo schoof hij steeds meer op richting gezellige, drukke knuffelbeer.

Tv-critici vroegen zich al af of De Leeuw zijn langste tijd had gehad. Een groot tv-talent, maar wat geef je hem te doen? Sander van den Eeden, eindredacteur van PAU!L: „Wat moet Paul doen? Steeds weer kreeg hij ongevraagde adviezen. Tegelijk probeerde hij als producent programma’s te pluggen waarin hij niet zelf te zien was, en kreeg hij steeds te horen: „Maar dat moet jij zelf doen”. Zijn frustratie hierover leidde tot het programma-onderdeel: ‘Dat moet Paul doen’ (zie kader).

Van den Eeden: „Paul kwam er achter dat niet alles wat hij aanraakte, meteen goud werd. Hij heeft wel meer programma’s gemaakt waarvan de kijkcijfers tegenvielen, maar die kregen dan wel de waardering of op zijn minst de welwillendheid van de critici. PaPaul werd bijvoorbeeld slecht bekeken, maar kreeg wel de Nipkowschijf. Voor de Madiwodovrijdagshow kreeg hij de hoon van critici én publiek. Later werd het veel beter, maar toen was het beeld al gevestigd.” Ook Van den Eeden had De Leeuw aangeraden om een tijdje pauze te nemen: „Het kan toch, dat de mensen even geen zin in je hebben? Zeker als je zo aanwezig bent als hij. Maar een stapje terug: zo is hij niet. Hij wilde héél graag, hij gaat maar door. Ik bewonder die mentaliteit; geweldig om hem te zien vechten, struikelen en weer opstaan.”

De terugkeer van De Leeuw op de zaterdagavond is niet alleen het verhaal van de verrijzenis van een gestruikelde tv-ster. Het gaat ook over strijd om de kijkcijfers van de publieke omroep en RTL. Wie is de grootste familiezender? Blijft dat Nederland 1 of wordt dat RTL 4?

De publieke omroep heeft het moeilijk. Onder vuur vanuit Den Haag, aan de vooravond van grote bezuinigingen, en nu rukt ook nog commerciële concurrent RTL op. De publieke omroep is nog altijd marktleider: de hoogste kijkcijfers als je de drie netten optelt, maar RTL komt steeds dichterbij. En wat betreft de avonden ging RTL de laatste twee weken de publieke omroep voorbij. Dat ligt vooral aan de vrijdag- en de zaterdagavond – wat kijkers betreft de belangrijkste avonden.

Op vrijdag heeft RTL 4 The Voice of Holland – op weg naar de vier miljoen kijkers. De zaterdag heeft de zender vast in handen met drie hits achter elkaar: Ushi & The Family (vorige week: 1,9 miljoen), Ik hou van Holland (2,3 miljoen) en Dit was het nieuws (1,3 miljoen). Dat laatste programma, een satirische nieuwsquiz van Raoul Heertje, is nota bene een programma dat eerder door publieke omroep TROS werd afgedankt.

RTL 4 beheerst nu het tv-weekend, dus wordt bij de publieke omroep het oude kijkcijferkanon Paul de Leeuw weer binnen gereden. Zou hij het nog doen? Marcel Peek, netcoördinator van Nederland 1, zegt dat hij nooit aan De Leeuw heeft getwijfeld: „Ik beschouw hem als de grootste entertainer van Nederland. Toen hij met het plan voor deze show kwam, zat hij zo vol energie en ideeën dat ik er blij van werd.”

De Leeuw moet het vooral opnemen tegen Linda de Mols populaire Ik hou van Holland, een feestelijke quiz met liedjes, rood, wit, blauw, oranje, molens en tulpen waarin bijvoorbeeld meneer Cheung – een Chinees die geen Nederlands spreekt – een Nederlands lied probeert te zingen en twee teams moeten raden welk lied hij in Godsnaam bedoelt. Toen De Leeuw nog op de zaterdagavond zat met Mooi! Weer De Leeuw, was Linda de Mol ook al zijn grootste concurrent. Toen wisselden zij de toppositie ongeveer wekelijks af. Op zondagochtend, als de kijkcijfers binnenkwamen, sms’ten ze met elkaar. Vanaf eind november maakt Ik hou van Holland plaats voor Let's Get Married van Winston Gerschtanowitz.

Peek: „We zoeken al naar een goede show op prime time zaterdagavond sinds De Leeuw vorig jaar in de lente stopte.” De Tros bracht op dit tijdstip verschillende programma’s die boven de miljoen uitkwamen: Het beste van André (compilaties van eerdere shows van André van Duin) De beste zangers van Nederland (Nederlandstalige liedjes), Ik vertrek (realityshow over emigratie) en Lang leve de tv (quiz over de tv-historie met Jan Smit). Maar blijkbaar waren dat niet de programma’s die Peek zocht. Peek: „We willen graag een familieshow voor iedereen, met spektakel, waar iets gebeurt.”

Uit de meerjarenbegroting die de publieke omroep gisteren bekendmaakte, blijkt dat PAU!L in ieder geval perfect in de plannen van Nederland 1 past: „Voor 2012 is het streven de onderscheidende mix (van programma’s) te continueren en te versterken door een vernieuwing van de programmamix, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van familiale weekendprogrammering en actuele satire”.

En de doelstellingen van Nederland 1: „Ontwikkeling nieuwe programma’s aan het begin van primetime. Doorontwikkeling zaterdagavondprogrammering. Nederland 1 blijft de best bekeken zender van Nederland.”

Peek zegt dat hij zich niet bedreigd voelt door RTL 4: „Wij zijn niet in paniek. En we niet bezig met die strijd tegen RTL. Wij proberen juist iets anders te brengen, een volwaardig alternatief voor RTL 4, voor mensen die iets anders willen zien. Dat doen we ook op vrijdag. Tegenover The Voice plaatsen we Flikken Maastricht, Vermist en Blik op de weg; toch een miljoen kijkers.

Ook Gerard Timmer, directeur video van de publieke omroep, ontkent directie rivaliteit. „Onze ambitie moet niet zijn om te strijden met de kijkcijfers van RTL en SBS. Onze ambitie moet zijn om onderscheidend publiek amusement te maken.” Publiek amusement? „Ja, programma’s die vermaken maar ook ingewikkelder onderwerpen bespreekbaar maken. Paul de Leeuw kan dat. Hij is een groot entertainer, en maakt tegelijk ingewikkelde onderwerpen bespreekbaar: borstkanker, misbruik in de katholieke kerk, het syndroom van Down.”

De Leeuw heeft geen target meegekregen voor zijn kijkcijfers, zegt Timmer. Eindredacteur Van den Eeden over de verwachte kijkcijfers van PAU!L: „Ik ben blij als we de eerste keer 750.000 kijkers hebben en dan vandaar uit doorgroeien tot rond de miljoen.”

Netcoördinator Peek: „Wat kijkcijfers betreft legt Paul de Leeuw zelf de lat hoger dan wij dat doen. Wij spelen geen wedstrijd tegen RTL 4 en Paul hoeft niet van Linda te winnen.”