De antropologie van het keukenkastje

„Een foto op zich vind ik saai, ik monteer bijna altijd wel iets aan mijn beelden”, zegt fotograaf Erik Klein Wolterink (45). Voor zijn afstudeerproject aan de kunstacademie in 2007 bracht hij zijn eigen keuken in beeld. Toen hij een jaar later een advertentie zag van het Amsterdamse stadsarchief en het Amsterdams Fonds voor de Kunst om de stad te documenteren, schreef hij zich in met zijn keukenproject. „Ik wilde bewoners in kaart brengen door middel van hun spullen.”

De tentoonstelling Keukens van Amsterdam is donderdag geopend in het Stadsarchief. Het eerste exemplaar van het bijbehorende boek Kitchen Portraits werd door Tweede Kamerlid Ronald Plasterk in ontvangst genomen.

Klein Wolterink, die een tweede leven als fotograaf is begonnen na een carrière als ingenieur bij een milieubureau, fotografeerde negen keukens van de grootste bevolkingsgroepen van Amsterdam. Het vinden van de keukens bleek nog best lastig, vertelt hij. De ene keer was de keuken te vies („eentje lag vol muizenkeutels”), dan weer „te Hollands”, of mensen vonden het te persoonlijk als hij in hun keukenkastjes zou kijken. „Ik heb veel meer mensen benaderd dan de negen die in het boek staan. Bij een Chinees gezin werd ik tijdens het fotograferen zelfs nog weggestuurd.” Een vergoeding kregen de mensen niet, maar, bekent hij, „ik heb in een enkel geval toch een kleinigheidje moeten meenemen, anders lukte het gewoon niet”.

Per keuken besteedde Klein Wolterink zo’n drie tot vijf uur aan de fotografie. Daarna moest elke foto op de juiste grootte uitgeprint worden en aan elkaar geplakt. Zijn keukens bestaan uit vijftien tot dertig foto’s. Hij ging eerst langs voor een oriënterend gesprek. ‘Niet opruimen of schoonmaken’, zei hij dan. „Ik wilde de keuken in gebruik vastleggen.”

De afgebeelde foto is van een Surinaamse vrouw uit de Bijlmer. ‘Ik wist niet dat ik zo veel spullen had’, zei ze bij het zien van de foto. „Ze was heel gastvrij, ik mocht ook op haar verjaardagsfeestje komen. Ze maakte heerlijke dingen.” Wat dat dan was? „Oei, dat weet ik niet precies. Ik kan namelijk zelf niet goed koken.”

Boek Erik Klein Wolterink en Linda Roodenburg (tekst): Kitchen Portraits, Uitgever Fw:, 240 blz, 25 euroTentoonstelling Keukens van Amsterdam in Stadsarchief Amsterdam, Vijzelstraat 32. T/m 4 december