Chauffeur van ambulance: Gaddafi was al dood

Wat gebeurde er nadat Gaddafi’s konvooi onder vuur was genomen? Een eerste reconstructie, met hiaten. Over afwateringsbuizen en een trouwring. ‘We moeten hem levend hebben.’

Stukje bij beetje begint duidelijk te worden hoe de vroegere Libische leider Moammar Gaddafi donderdag aan zijn eind is gekomen, al blijven er nog altijd belangrijke leemtes in de informatie.

De officiële versie van de Libische overgangsregering, dat Gaddafi gewond in een ambulance werd afgevoerd en vervolgens in een schietpartij belandde die hem zijn leven kostte, lijkt in elk geval niet langer houdbaar. De ambulancechauffeur, Ali Jaghdoun, vertelde het persbureau Reuters vrijdag dat Gaddafi al dood was toen hij in zijn voertuig werd gelegd. Hij had daarom niet de moeite genomen nog een poging te doen de vroegere leider te reanimeren.

Vaststaat dat Gaddafi zich bevond in een auto die deel uitmaakte van een konvooi van zo’n 75 voertuigen dat ’s ochtends in westelijke richting de belegerde stad Sirte probeerde te ontvluchten. Kort daarop werd het echter vanuit de lucht onder vuur genomen door een Franse Mirage. Een NAVO-woordvoerder zei dat daarbij één voertuig werd vernietigd. Volgens hem zette een deel van het konvooi, zo’n twintig voertuigen, daarna koers naar het zuiden. Dat werd aangevallen door een tweede vliegtuig. Een tiental voertuigen werd vernietigd en tientallen inzittenden, velen zwarte Afrikanen, kwamen om het leven. De NAVO zei niet te hebben geweten dat Gaddafi in een van de auto’s zat.

Overlevenden uit het konvooi, onder wie Gaddafi, vluchtten vervolgens uit hun voertuigen en zochten dekking in de omgeving. Gaddafi en een handjevol anderen probeerden zich te verbergen in een paar afvoerbuizen onder de (verhoogde) snelweg waarover ze hadden gereden.

Intussen waren echter ook de strijders van het nieuwe overgangsbewind gearriveerd, die de gevluchte mannen probeerden te pakken en uit te schakelen. Vanaf dit moment worden de gebeurtenissen minder zeker.

Britse journalisten citeren een van de strijders, wiens naam onbekend blijft, die vertelt dat sommige Gaddafi-getrouwen zich hadden overgegeven, en dat een van hen had aangegeven dat Gaddafi met anderen de buis in was gevlucht. Daarop ging de strijder naar zijn zeggen de buis in, waar hij Gaddafi meteen aan zijn krullende haar herkende. Collega-strijders voegden zich bij hem. Ze namen hem zijn gouden pistool af, dat hij bij zich droeg maar kennelijk niet gebruikte, en nog een ander wapen. Ook had hij een satelliettelefoon bij zich. Samen met andere strijders, die er meteen bij kwamen, werd Gaddafi uit de buis getrokken.

Volgens een andere getuige had er echter voor Gaddafi uit de buis kwam een schotenwisseling geweest. Gaddafi zelf zou daarop zijn metgezellen hebben gemaand om het schieten te staken.

Op videobeelden genomen met mobiele telefoons – er circuleren inmiddels ten minste vier filmpjes over de minuten meteen na zijn gevangenneming – is te zien dat Gaddafi wordt afgevoerd, terwijl hij al bloedt aan zijn hoofd. Er wordt aan hem getrokken, ook aan zijn haar, en hij krijgt klappen.

Gaddafi zelf probeert de strijders aanvankelijk nog te kalmeren. „Kun je recht en onrecht niet van elkaar onderscheiden”, houdt hij hen voor. Volgens een van de strijders, Salem Bakeer, riep Gaddafi meteen nadat hij uit de buis was gehaald: „Wat is er mis? Wat is er mis? Wat is er aan de hand?” Toen hij steeds meer geslagen werd, riep hij ook een paar maal „God verbiedt dit.”

In een ander filmpje zit hij op de motorkap van een Toyota, nu al hevig bloedend aan zijn hoofd en omringd door opgewonden schreeuwende strijders van het nieuwe bewind. Te zien is ook Gaddafi naar zijn bebloede hoofd tast en in verwarring kijkt naar zijn vingers.

In weer andere beelden is te zien dat hij weer op de been wordt gebracht. Op dat moment lijkt hij geen ernstige verwonding aan zijn buik te hebben.

Intussen roepen de strijders hem allerlei vernederingen toe. Ze schreeuwen onder meer „Jij hond, jij hond’. Er woedt ook meteen een debat of hij moet worden gedood. „Maak hem niet dood, we moeten hem levend hebben”, zegt een van de strijders.

In een vierde filmpje is te zien hoe Gaddafi op de grond ligt en strijders zijn shirt uittrekken. Niet duidelijk is of hij op dat moment al dood is of niet. Uit latere opnames blijkt dat hij in de buik, de borst en zijn hoofd is geschoten.

Vrijdagavond laat publiceerde het Franse persbureau AFP een bericht dat een strijder, Sanad Al-Sadek al-Oureibi, zich er op beroemt Gaddafi persoonlijk te hebben doodgeschoten met twee kogels.

Op een videofilmpje is volgens AFP te zien dat de jongeman later wordt gefeliciteerd door collega-strijders. Ten bewijze liet hij een bebloed shirt zien, dat van Gaddafi afkomstig zou zijn, alsook een trouwring met de naam van Gaddafi’s tweede vrouw en de datum van hun huwelijk erin gegraveerd.