Banken verdienen aan eigen schulden

Amerikaanse banken presenteerden redelijke cijfers omdat ze geld verdienen met de herwaardering van hun eigen schuld. Over meevallende tegenvallers.

Verliezen is ook winnen, met dank aan boekhoudkundige regels.

Een handvol Amerikaanse banken presenteerde afgelopen week de resultaten over het derde kwartaal. Bank of America, JP Morgan Chase, Morgan Stanley; allemaal wisten ze redelijke cijfers te presenteren met dank aan de herwaardering van hun eigen schuld. Pardon?

Debt valuation adjustment (DVA), heet de truc. Onder invloed van de slechte economie kan de schuld van een bank op de markt minder waard worden. Een bank kan de eigen schuld dan tegen die lagere waarde terugkopen en zo winst maken. Maar ook als de bank de eigen schuld niet terugkoopt, maken de boekhoudkundige regels voor Amerikaanse banken het mogelijk de winst toch in te boeken. De theoretische mogelijkheid is genoeg.

Debt valuation adjustment leverde JP Morgan Chase het afgelopen kwartaal een meevaller van 1,9 miljard dollar op. De schuld van Morgan Stanley is op de markt blijkbaar zoveel minder waard geworden dat het deze zakenbank een meevaller van 3,4 miljard dollar opleverde.

Het probleem van deze boekhoudregel is dat het volgend kwartaal precies andersom kan zijn. Winnen is dan verliezen. Als de schuld van de bank in de markt meer waard is geworden, zal er een verlies genomen moeten worden.

De Amerikaanse zakenbank Goldman Sachs heeft daarom besloten deze schommelingen af te dekken door allerlei ingewikkelde financiële constructies met derivaten, dat bevestigde een woordvoerder van Goldman Sachs afgelopen week in de Wall Street Journal. De risico’s van waardeschommeling van de eigen schuld zijn afgedekt door soort verzekeringen op andere financiële instellingen. Volgens analisten gaat het waarschijnlijk om banken als JP Morgan Chase, Morgan Stanley en Bank of America. Daarmee gaat Goldman Sachs er vanuit dat de obligaties van deze banken in principe dezelfde marktbewegingen maken als die van Goldman Sachs. De risico’s op deze obligaties verzekeren, betekent in dat geval eigenlijk het afdekken van je eigen obligatierisico’s.

Niet alleen met het afdekken van de risico’s op waardeschommelingen van de eigen schuld is Goldman Sachs een uitzondering. Ook de resultaten over het afgelopen kwartaal van de machtige Amerikaanse zakenbank wijken af in vergelijking met de andere Amerikaanse banken. JP Morgan Chase presenteerde een winst van 4,3 miljard. Morgan Stanley verdiende afgelopen kwartaal 2,2 miljard dollar. En Bank of America verraste analisten met een winst van 6,2 miljard dollar.

Maar Goldman Sachs moest deze week een kwartaalverlies van 428 miljoen dollar bekendmaken. Het was de tweede kwartaalverlies sinds de bank in 1999 naar de beurs ging. Goldman Sachs had vooral last van investeringen die niet zo goed uitpakken. Op de investering in de Commercial Bank of China werd een verlies van 1 miljard dollar geleden. Ook had de bank veel minder werk aan het handelen voor en het adviseren van klanten en het begeleiden van beursgangen van bedrijven. Terwijl Goldman Sachs het vooral van deze activiteiten moet hebben. Maar door de onzekerheid op de financiële markten handelen klanten veel minder in aandelen en zijn er minder bedrijven die een beursgang wagen.

De grote concurrent Morgan Stanley had in het roerige afgelopen kwartaal juist meer werk te verrichten voor klanten. De omzet van Morgan Stanley bedroeg het afgelopen kwartaal 6,5 miljard dollar, exclusief de boekhoudkundige DVA meevaller van 3,4 miljard. Goldman Sachs haalde een omzet van 3,6 miljard dollar.

Ook in vergelijking met andere banken waar de omzet daalde, lijkt de machtige bank Goldman Sachs terrein te verliezen. De omzet bij Goldman Sachs daalde in totaal met 60 procent het afgelopen kwartaal in vergelijking met dezelfde periode vorig jaar. De investment banking-tak van Bank of America zag de omzet ‘slechts’ met 26 procent dalen het afgelopen kwartaal. Citigroup zag de omzet met deze activiteiten met 12 procent dalen.

Op één punt is Goldman Sachs nog altijd de machtigste. Het gemiddelde salaris over de afgelopen drie kwartalen voor de ruim 34.200 werknemers komt uit op zo’n 292.690 dollar. Een werknemer bij Morgan Stanley moet het doen met circa 204.000 dollar.