Macht en seks kleuren de historische miniserie

Met een budget van 25 miljoen euro is het de duurste televisie-miniserie ooit in Europa gemaakt: het Frans-Duitse, zesdelige epos Borgia. Het ZDF heeft nu drie delen achter de rug. Borgia gaat over Rodrigo Borgia die als paus Alexander VI van 1492 tot 1503 op roerige wijze invulling gaf aan het hoogste kerkambt, en trok deze week twee keer meer kijkers dan voetbal. De eersteklas bezetting – John Doman uit de tv-serie The Wire is paus – de prachtige kostuums en de 157 liter kunstbloed voor de geweldsscènes blijken goed besteed.

Ze lijken er steeds meer te komen, historische series: The Tudors, Rome, The wives of Henry VIII. Er is onlangs zelfs nóg een miniserie over de familie Borgia gemaakt, in de Verenigde Staten, met Jeremy Irons. Die series lijken een beetje op elkaar. Ze spelen in een tijd die vér genoeg terug is om bij de kijker geen hoge verwachtingen over herkenbaarheid te wekken, zodat je je in het scenario lekker kunt uitleven. Het verleden wordt meestal gekenmerkt door wrede machtsuitoefening en uitbundige seks.

De beroemdste historische miniserie ooit blijft I Claudius, in 1976 uitgezonden door de BBC met Derek Jacobi in de rol van de stotterende en manke keizer. Als je hem nu op dvd ziet, is hij nog steeds goed en geestig. De vorm is wel verouderd: traag en meer geregistreerd toneel dan film.

Aardig is dat het historische, decadente Rome – ook toen al werd ruim aandacht besteed aan machtsintriges en seksuele uitspattingen – veel weg heeft van het leven in 1976. Dat geldt niet alleen voor de kapsels, ook de basisintrige – door iedereen als een schlemiel beschouwde figuur wordt een van de belangrijkste Romeinse keizers in de geschiedenis – ademt de sfeer van deze idealistische jaren.

Dus heb ik me bij Borgia afgevraagd of je in het Rome van 1492 onze tijd terugziet. Uiteraard is de haardracht van nu en vertegenwoordigen de talrijke blote meisjes die als maîtresse van de paus in beeld komen het schoonheidsideaal van 2011. Maar inhoudelijk?

Bij aflevering twee wist ik het. Paus Alexander VI had in zijn eigen tijd bepaald een slechte pers: een seksueel verdorven machtswellusteling die nergens voor terugschrok. Maar in deze miniserie is Rodrigo Borgia eigenlijk best een aardige vent. Het conclaaf dat hem tot paus verkiest heeft veel weg van een hedendaagse raad van bestuur waar de zaken een beetje te hoog oplopen. Maar in principe is drastische machtsuitoefening niet onsympathiek.

Er is nu een remake van I Claudius in de maak, een co-productie voor de BBC en de Amerikaanse betaalzender HBO, waarvoor een heel nieuw draaiboek wordt geschreven. Kunnen we straks zien wat er sinds 1976 in onze wereld is veranderd.

Raymond van den Boogaard vervangt deze week Hans Beerekamp