Het leven van de leider

Samen met premier Rutte mocht de Nederlandse pers gisteravond mee naar het landgoed Novo-Ogarjovo, in een chique buitenwijk van Moskou, waar premier Poetin woont. Rutte moest er achter gesloten deuren met zijn ambtgenoot nog even wat dringende zaken afhandelen. Voor de pers was het een mooie gelegenheid om eens te zien hoe de Grote Leider woont.

Ik was er al eens langsgereden, maar behalve op de televisie, had ik de dienstwoning nog nooit in het echt mogen bewonderen. En nu was het zover. Een bijzondere gebeurtenis, want de woonomstandigheden van de machthebbers zeggen altijd veel over een land.

Op de televisie hadden we Poetin en zijn vrouw Ljoedmila begin dit jaar al  in een deprimerende zitkamer met DDR-interieur kunnen bewonderen, terwijl op internet kort daarvoor nog foto’s waren verschenen van zijn nieuwe paleis aan de Zwarte Zee, dat 1 miljard dollar moet hebben gekost. Maar omdat in Rusland  de tegenstellingen nu eenmaal groot kunnen zijn, accepteerden we ook deze als behorend tot de oude Russische traditie, waarbij de leiding zich bescheidener voordoet dan zij in werkelijkheid is.

Bij een neoclassicistisch poortgebouw werden we door beleefde veiligheidsmensen met kalasjnikovs opgewacht en binnengelaten. Achter de poort lag een lange oprijlaan, omlijst door betonnen muren met prikkeldraad, die weer omheind werden door lelijke villa’s van Ruslands nieuwe rijken. Het was er rommelig en het geheel oogde als een luxe-concentratiekamp, waar  de ordedienst al enige tijd verstek heeft laten gaan. Het leven van Grote Leiders kent duidelijk ook zijn nadelen.

Militairen met herdershonden gingen naar buiten, toen wij het terrein betraden. Even later werd de poort opnieuw geopend en stormde een klein cortège naar binnen van enkele BMW’s en Mercedes-Jeeps. ,,Dat is hem”, zei een van de beveiligingsmensen, duidend op zijn baas, die was thuisgekomen.

Met ons busje reden we verder het terrein op. We passeerden een tweede poort en zagen in de verte lichtjes branden. We reden langs een bakstenen gebouw in een bos, dat op een sportcomplex leek. Een eindje verderop lag een  neoclassicistische landhuis, waar we werden uitgeladen voor de deur van de rechtervleugel. Binnen stond een enorm biljarttafel, waar onze Russische collega’s een biljartje legden. ,,De Nederlandse pers”, mompelden enkelen  toen we binnenkwamen. Het was een gezellige bende. Thee en koekjes stonden klaar op een klein buffet.

Maar we hadden nog geen thee ingeschonken of het signaal klonk dat we naar boven moesten. De tocht voerde langs een paar werkkamers met flatscreentelevisies naar een grote zaal op de eerste verdieping, waar in de hoek wat meubels opgestapeld stonden in afwachting van drukkere tijden. Aan de muren hingen mooie landschapsschilderijen van overleden Russische kunstenaars uit de 20ste eeuw. Nergens was een privévertrek te bekennen.

Toen kwamen we in de zaal waar het allemaal zou gebeuren. Fotografen en cameramensen stelden zich op. En ja hoor, op een afgesproken teken kwamen uit tegenover elkaar liggende deuren de twee leiders binnen.

Premier Poetin oogde twintig jaar jonger dan vier jaar geleden, toen ik hem voor het laatst in het echt zag. Zijn gezicht was bedekt met een laagje roze poeder, die hem iets plastics gaf. Ik moest ineens denken aan de grappen op internet dat Rusland vanaf maart 2012 twaalf jaar lang een botox-president krijgt.

Rutte deed Poetin in zijn welkomstspeech nog even de groeten van zijn voorganger Balkenende. ,,Hij gaf hoog op van de contacten die hij met u had”, zei hij.  Poetin antwoordde daarop gevleid: ,,Een uiterst vriendelijke en zakelijk man.”

Maar toen was het tijd voor de pers om te gaan. ,,God zij dank”, vertaalde de tolk Poetins commentaar daarop.

We werden vervolgens naar een parkeerplaats bij een wachtgebouw geleid, waar we in de kou wachtten op ons transport terug naar de stad, achter het cortège van Rutte aan. Bewakers waren nergens te bekennen.

Toen we net hadden ontdekt dat in het wachtgebouw ook aan niet-bewakers thee werd geschonken, klonk ineens het vertreksein. We stapten in onze bus en volgden de Nederlandse en Russische diplomatenauto’s, die vooraf werden gegaan door een escorte van politiemannen op motorfietsen. En toen begon er iets wat ons het hele bezoek aan Novo-Ogarjovo deed vergeten.

Terwijl we langs saluerende verkeersagenten naar het centrum reden, zagen we op zijwegen links en rechts van ons overal auto’s staan wachten. Zodra we op de Roebjlovski-straatweg kwamen, begonnen die wachtende automobilisten als gekken te toeteren. Ook op de andere weghelft.

Naarmate we verder het centrum inreden, begrepen we wat er aan de hand was: de automobilisten waren woedend dat ze zo lang moesten wachten tot ons konvooi voorbij was. De meesten stonden er al een uur.

Het getoeter kreeg iets bedreigends. ,,Waarschijnlijk denken ze dat wij Poetin of Medvedev zijn”, zei een van mijn collega’s, doelend op de lengte van ons cortège dat inderdaad niet voor dat van de hoogste leiding onderdeed.

,,Het is de toorn des volks”, zei een ander. ,,Die onvrede horen Poetin en Medvedev dus ook als ze naar hun kantoren rijden.”

Eenmaal terug in het centrum hield Rutte een lezing op het door hem in zijn tijd als staatssecretaris geopende NESO (Netherlands Education Support Office). Daar zei hij over zijn autotocht: ,,Als ik dat getoeter hoor, dan weet ik niet op ik nog herkozen zou worden.”

Maar vooralsnog kent Rutte in Moskou een ongekende populariteit. Toen hij, voorafgaand aan zijn bezoek aan Poetin, op radiozender Echo Moskvy werd geïnterviewd, bleek dat 77 procent van de door die zender gepeilde luisteraars hem het liefst als president zagen. ,,Toen ik dat tegen Poetin zei, antwoordde hij dat ik daar wel een Russisch paspoort nodig had. En hij was blij dat dit niet zo was.”

Na afloop zeiden de  ME’ers die met een peloton waren ingezet om Rutte te bewaken,  desgevraagd, dat ze het geheel met de toeteraars eens waren. ,,We hebben er genoeg van”, zei een van hen. ,,Het zit ons tot hier.” En precies die twee zinnen uit de monden van de anders zo gezagsgetrouwe ordehandhavers waren het meest onthullende van de hele dag.