ETA zweert geweld af

De ETA zet een strategische stap, volgende maand zijn er Spaanse verkiezingen.

Ze heft zichzelf niet op, zodat ze wel eisen aan de nieuwe regering kan stellen.

A frame grab shows the video declaration of three members of Basque separatist group ETA October 20, 2011 calling a definitive end to 50 years of armed struggle which has cost the lives of at least 850 people, published in Basque language newspaper Gara. REUTERS/Gara/Handout (SPAIN - Tags: CIVIL UNREST POLITICS TPX IMAGES OF THE DAY) GARA.NET FOR EDITORIAL USE ONLY. NOT FOR SALE FOR MARKETING OR ADVERTISING CAMPAIGNS. THIS IMAGE HAS BEEN SUPPLIED BY A THIRD PARTY. IT IS DISTRIBUTED, EXACTLY AS RECEIVED BY REUTERS, AS A SERVICE TO CLIENTS. MANDATORY CREDIT REUTERS

De Baskische afscheidingsbeweging ETA heeft gisteren het „definitieve einde” van haar „gewapende acties” aangekondigd. De terreurgroep, die in haar streven naar onafhankelijkheid van Spanje in 43 jaar ruim 850 doden maakte, herhaalde in een videoboodschap in gesprek te willen met de Spaanse autoriteiten.

Het lijkt onwaarschijnlijk dat de regering in Madrid op dit aanbod van terreurgroep zal ingaan. In het verleden leidden onderhandelingen met de ETA steeds tot hervatting van het geweld. De regering eist daarom al jaren dat ETA zich eerst ontbindt en ontwapent, alvorens onderhandelingen kunnen worden geopend.

Hoewel ontoereikend, is de stap van de ETA niet zonder betekenis. Ze komt ook niet onverwacht. De afgelopen weken namen in Baskenland en Spanje de speculaties over een nieuw ETA-communiqué toe. Dit nadat de groep september vorig jaar al aankondigde geen „aanvallende acties” meer te zullen ondernemen. En afgelopen januari een „permanent staakt-het-vuren” werd afgekondigd.

ETA zette al deze stappen in een zorgvuldig georkestreerd samenspel met de izquierda abertzale. Deze radicaal-nationalistische, ultralinkse beweging in Baskenland ondertekende voorjaar 2010 een manifest dat als startschot kan worden gezien voor de huidige ontwikkelingen. Deze ‘Verklaring van Guernica’ bevat een ‘routekaart naar vrede’, die lijkt op het vredesproces dat met de IRA werd doorlopen.

Net als in Noord-Ierland probeert de izquierda abertzale internationale bemiddelaars een rol te geven in het conflict. Anders dan de Britse regering destijds met de IRA, accepteert de Spaanse regering – vooralsnog – echter geen buitenlandse inmenging. Madrid beschouwt het Baskisch conflict als een veiligheidsprobleem, dat Spanje als rechtstaat zelf kan oplossen. Met de bemiddelaars uit onder meer Zuid-Afrika, Noord-Ierland en Sri Lanka die onlangs in Baskenland neerstreken wil ze niet in gesprek.

Het is pikant dat het ETA-communiqué van gisteren volgt op een zogenoemde „internationale vredesconferentie”, maandag in San Sebastián. Op deze bijeenkomst, georganiseerd door de izquierda abertzale, gaf naast de Ierse en Noorse ex-premiers en Sinn Féin-leider Gary Adams, onder meer Kofi Annan, oud-secretaris-generaal van de VN, acte de présence.

Aanvankelijk zou ook Tony Blair komen, maar hij zegde op het laatste moment af. Wel onderschreef Blair een tijdens de conferentie opgesteld vijfpuntenplan. Hij deed dit samen met de Amerikaanse oud-president Jimmy Carter en de veteraanvredesonderhandelaar George Mitchell.

De ETA noemde het vijfpuntenplan gisteren een „baanbrekend initiatief” en prees „de buitenlandse steun”. Toch weet de beweging heel goed dat ook deze laatste stap voor de socialistische regering-Zapatero niet afdoende is. Dat de regering niet verder gaat, lijkt vooral ingegeven door electorale motieven. Over precies een maand houdt Spanje landelijke verkiezingen, die zo goed als zeker een nieuwe rechtse regering aan de macht zullen brengen.

Met dit laatste communiqué dwingt ETA de toekomstige, rechtse premier Mariano Rajoy direct na zijn aantreden een duidelijk standpunt over Baskenland in te nemen. Met zijn handen vol aan de economische crisis zit Rajoy daar waarschijnlijk niet op de wachten. Binnen zijn eigen partij leeft een diepe haat alles wat de centrale staat Spanje bedreigt en tegen ETA in het bijzonder. Tegelijkertijd zal hij niet het risico willen lopen een serieuze kans op vrede te verspelen. Door zich nu niet te ontbinden, houdt ETA een troef achter de hand.

Rechtse media suggereerden gisteren dat de ETA met dit communiqué een „cadeau geeft” aan de socialistische lijsttrekker Alfredo Pérez Rubalcaba. Hij was tot enkele maanden als minister van Binnenlandse Zaken de hoofdverantwoordelijke voor de compromisloze aanpak waarmee de ETA de afgelopen jaren op de knieën werd gedwongen. Het ETA-communiqué zou hij in de campagne als jachttrofee kunnen gaan inzetten.

Waarschijnlijker is dat de ETA vooral haar eigen agenda wil bevorderen. Daarnaast richtte de izquierda abertzale dit jaar een eigen partij op, Bildu. Anders dan vele verboden voorgangers werd deze door justitie niet uitgesloten van de kieslijsten en bij regionale en lokale verkiezingen in mei haalde ze een kwart van de Baskische stemmen. Bij de landelijke stembusgang volgende maand hoopt men dit succes te herhalen.