ETA belooft 'definitief' eindgewapende strijd

Na 43 jaar staakt de Baskische ETA de gewapende strijd. Komen er na de verkiezingen gesprekken met een nieuwe Spaanse regering?

De Spaans premier Zapatero noemde gisteren het besluit van de Baskische afscheidingsbeweging ETA een eind te maken aan de gewapende strijd een „overwinning voor de democratie”. Maar het is volgens hem aan de volgende regering een antwoord te formuleren. Over een maand zijn er verkiezingen, die vrijwel zeker door de rechtse oppositie zullen worden gewonnen.

De ETA kondigde gisteravond het „definitieve einde” van al haar „gewapende activiteiten” aan. De terreurgroep, die in 43 jaar 829 doden maakte, herhaalde in een videoboodschap in gesprek te willen met de Spaanse en Franse regeringen.

De oppositieleider en waarschijnlijk toekomstig premier Mariano Rajoy zei dat de ETA zich eerst moet ontbinden en ontwapenen. De huidige regering zei steeds hetzelfde.

Hoewel ontoereikend, is de stap van de ETA niet zonder betekenis. Ze komt niet onverwacht. De beweging is de laatste jaren erg verzwakt. In september 2010 verklaarde ze geen „aanvallende acties” meer te ondernemen. In januari kondigde ze een „permanent staakt-het-vuren” af.

ETA zette deze stappen in een zorgvuldig georkestreerd samenspel met Izquierda Abertzale. Deze radicaal-nationalistische linkse beweging zet sinds begin 2010 in op een vredesproces, dat lijkt op dat met de IRA. Net als in Noord-Ierland proberen de nationalisten buitenlandse bemiddelaars een rol te geven.

Maar anders dan de Britse regering accepteert Madrid geen buitenlandse inmenging. Spanje ziet het Baskisch conflict als een veiligheidsprobleem, dat het als democratische rechtstaat zelf kan oplossen.

Het is daarom pikant dat het jongste ETA-communiqué volgt op een internationale conferentie maandag in San Sebastián. Op deze bijeenkomst, georganiseerd door de Izquierda Abertzale, gaf onder meer Kofi Annan, oud-secretaris-generaal van de VN, acte de présence.

De ETA noemde een vijfpuntenplan dat maandag werd gepresenteerd, gisteren een „baanbrekend initiatief” en prees „de buitenlandse steun”. Punt één uit het plan roept de ETA op het geweld definitief te staken. Punt twee stelt dat Spanje en Frankrijk daarna met de ETA in gesprek moeten over „de consequenties van het conflict”. Dit is een impliciete verwijzing naar onder meer de ruim zevenhonderd ETA-gevangenen. Zij worden op grote afstand van hun familie gevangen gehouden. Madrid kan een geste maken door hen dichter bij huis vast te zetten.

Door zich te ontbinden noch te ontwapenen houdt de ETA twee troeven achter de hand. De vraag wordt in hoeverre de aanstaande premier de ETA de kans geeft ze uit te spelen. Binnen Rajoys rechtse Volkspartij leeft een diepe weerzin tegen de ETA. Tegelijkertijd zal Rajoy niet het risico willen lopen een serieuze kans op vrede te verspelen.