Een leven lang leren? Dat wordt fors beboet

Wie te lang studeert, krijgt een boete. Maar dat geldt ook voor deeltijdstudenten. Terwijl die juist bewust langer bezig zijn omdat ze ook nog werk hebben.

Je moet het écht willen. Naast een baan – en soms een gezin – ook nog hoger onderwijs volgen is alleen weggelegd voor wie zeer gemotiveerd is. Terwijl de rest van Nederland zich ontspant, zit de deeltijdstudent na een lange dag ’s avonds in de collegebankjes of leert voor een tentamen.

Het animo voor deeltijdstudies is de afgelopen maanden rap teruggelopen. Vorig collegejaar deden 11.000 mensen een deeltijdstudie aan de universiteit en 64.500 aan het hbo. De inschrijving voor het lopende collegejaar sloot op 1 oktober. Pas in januari wordt bekend hoeveel studenten zich precies hebben aangemeld, maar uit de vooraanmeldingscijfers blijkt dat het aantal deeltijdstudenten flink zal dalen. Ten opzichte van 2010 was er bij de universiteiten en het hbo een daling van respectievelijk 30 en 13 procent.

Studentenorganisaties ISO en LSVb weten precies waardoor dit komt, zeggen ze. De langstudeerdersmaatregel van staatssecretaris Zijlstra (Onderwijs, VVD) geldt ook voor deeltijdstudenten. Zij mogen één jaar uitlopen in de bachelorfase van hun studie en één jaar in de masterfase, net zoals voltijdstudenten. Doen ze er langer over, dan moeten ze 3.000 euro extra collegegeld betalen. Dit schrikt af.

Die schrik is terecht, blijkt uit de rendementscijfers van deeltijdstudenten. De lichting deeltijders die vorig jaar een universitair bachelor- of masterdiploma haalde, deed daar gemiddeld 116 maanden over, twee keer langer dan mag van Zijlstra. Op het hbo wordt sneller gestudeerd, maar ook daar valt de gemiddelde studieduur met 61 maanden nog altijd buiten de periode waarin het lage collegegeld van toepassing is.

Pascal ten Have, voorzitter van de LSVb, vindt het „volkomen onterecht” dat de deeltijdstudenten bij de langstudeerdersmaatregel betrokken worden. „Dit zijn geen mensen die studievertraging oplopen, dit zijn mensen die in overleg met de instelling een programma van vier jaar in bijvoorbeeld acht jaar willen doen. Naast hun werk, naast hun gezinsleven. De meesten van hen zullen die jaarlijkse 3.000 euro extra niet kunnen opbrengen.”

Volgens Sebastiaan Hameleers, voorzitter van het ISO, is het gedrag van het kabinet ten opzichte van deeltijdstudenten „schandalig”. „De staatssecretaris is bang dat voltijdstudenten de langstudeerdersboete gaan ontlopen door zich als deeltijder in te schrijven. En om die maas te dichten, treft hij nu alle deeltijdstudenten. Dat is een gemakzuchtige oplossing van het probleem. Zijlstra moet met al zijn ambtenaren toch iets creatievers kunnen verzinnen.”

De studentenbonden bereiden een rechtszaak voor tegen de Staat vanwege de langstudeerdersmaatregel. Het is de bedoeling dat de dagvaarding volgende week de deur uit gaat. Ten Have van de LSVb: „Onze belangrijkste klacht betreft de positie van deeltijdstudenten. Wij vinden dat ze helemaal niet onder deze regeling zouden moeten vallen.”

Het ISO is bang dat er bij ongewijzigd beleid niets terechtkomt van een ‘leven lang leren’, zoals de politiek het zo graag ziet. Sinds vorig jaar is het mogelijk om ook op latere leeftijd tegen het reguliere collegegeld met een studie te starten. Hameleers: „Maar veel mensen die later beginnen met een opleiding, doen dat in deeltijd. Wat hebben ze eraan als ze bijna zeker met die langstudeerdersboete te maken krijgen?”

Staatssecretaris Zijlstra heeft voor de zomer aan de Eerste Kamer beloofd dat hij nog eens goed zal kijken naar de gevolgen van zijn maatregel voor deeltijdstudenten. Zijn woordvoerder laat weten dat universiteiten en hogescholen ervoor moeten zorgen dat deeltijdstudenten opschieten met hun studie. „De staatssecretaris gaat ervan uit dat instellingen maatregelen gaan nemen om de deeltijdopleidingen beter te laten aansluiten op de nominale studieduur, het aantal jaren dat een student nodig zou hebben om de studie voltijds te doen. Hij laat ook onderzoeken of de vraag en het aanbod in het deeltijdonderwijs nog wel goed op elkaar aansluiten.”