Al Jazeera durfde het als eerste

De beelden van het eind van Gaddafi kwamen gisteren chaotisch naar buiten. Wat duidelijk was, was de gruwel.

December 13, 2003, Adwar, Iraq: A bearded and disoriented Iraqi President Saddam Hussein was captured Saturday December 13, at 8:30 p.m. in a specially prepared "spider hole" in a house in Adwar, a town 10 miles from Tikrit, said Lt Col. Ricardo Sanchez, the top U.S. military commander in Iraq. The hole was six to eight feet deep, with enough space to lie down, camouflaged with bricks and dirt and supplied with an air vent to allow long periods inside. Hussein had been in hiding since the US troops entered Baghdad in April 2003.. Credit: Courtesy Military.com / Polaris Polaris

Al Jazeera English is de eerste van de internationale tv-nieuwszenders die de tekst ‘Gaddafi dood’ op het scherm durft te zetten, nadat de Libische staatstelevisie gisteren om 14.00 uur die dood meldt. BBC World, CNN en Sky News houden nog meer dan een uur een slag om de arm. Ook nadat het persbureau AFP een onduidelijke foto heeft verspreid van een gewonde man, en AP-tv een getuigenverklaring dat de dictator na zijn arrestatie om het leven is gebracht. Er zijn in Libië immers al zo veel geruchten geweest.

Al Jazeera heeft als eerste een verslaggever ter plaatse, die om 15.00 uur nog niets weet. Maar om 15.20 uur kondigt hij aan dat Al Jazeera videobeelden van de arrestatie heeft en dat Gaddafi daarop nog leeft. Als die beelden om 15.39 uur doorkomen, is dat laatste moeilijk te zeggen. Gaddafi heeft zijn ogen open, zijn bovenlichaam is naakt. Om de eerste te zijn, gooit Al Jazeera de beelden direct op de zender, maar heeft daar vlug spijt van. Overduidelijk, en moeilijk om aan te zien, is namelijk dat omstanders het lichaam maltraiteren. Na tien minuten gaat de zender gruwelijke details digitaal afdekken, om kort daarop alleen nog maar één still te tonen.

Om 16.00 uur hebben Al Arabyia en Sky News meer beelden. Die zijn vóór die van Al Jazeera, want de dictator heeft nog kleren aan. Omringd door opgewonden mannen lijkt hij iets te zeggen. Aanvankelijk ligt hij op een motorkap, later staat hij voor de auto en op een derde moment ligt hij op de grond. Je hoort schieten, maar het is onduidelijk of dat op Gaddafi is. De drie korte momenten waarop hij te zien is, worden namelijk onderbroken door woeste camerabewegingen.

Een half uur later heeft Al Arabiya nog een derde filmpje, waarop je zijn lichaam, nu duidelijk dood, in een jeep ziet liggen. Opeens blijkt Gaddafi’s linkerschouder verbonden.

Het is het tweede filmpje waaruit zowel het NOS-journaal als het RTL-journaal ’s avonds put. De beelden zijn inmiddels ingebed in een uitvoeriger relaas, waarvan het NOS-journaal terecht zegt dat er nog veel onzekerheden zijn. De versie van de Nationale Overgangsraad van Libië dat Gaddafi gedood is in een vuurgevecht kort nadat Franse straaljagers zijn vluchtkonvooi onder vuur hadden genomen, klopt in ieder geval niet. Het minste wat je kunt zeggen, is dat de gewonde Gaddafi door strijders is behandeld op een wijze die niet aan zijn overleven bijdroeg.

In 2006 kon de wereld, eveneens door middel van een met een telefoon opgenomen filmpje, zien hoe de Iraakse dictator Saddam Hussein na een onduidelijk proces op nogal amateuristische wijze werd opgehangen. Het heeft er veel van weg dat gisteren opnieuw een ex-dictator in beeld om het leven is gebracht. In de audiovisuele geschiedenis is opnieuw een grens overschreden.