'Ik ben een feministe, maar niet één die zegt hoe het moet'

Het zeer openhartige roman-debuut van Charlotte Roche, Feuchtgebiete, veroorzaakte een schandaal in Duitsland. Bij roman twee moet ze het bij de feministes ontgelden.

Nederland, Amsterdam, 19-10-2011 Charlotte Elisabeth Grace Roche (born 18 March 1978 in High Wycombe, England) is a British-born German television presenter, actress, singer and author PHOTO AND COPYRIGHT ROGER CREMERS Roger Cremers - 2011

„Enge dromen had ik ervan. Al maanden was bekend: het tweede boek van Charlotte Roche komt uit in een eerste druk van 500.000 exemplaren, nooit eerder in Duitsland vertoond. Ik droomde dat mijn tanden uitvielen, dat ik geen haar meer over had. Zouden mensen het gaan lezen? Want dit tweede boek bevat veel minder seks dan het eerste”, zegt Roche (33), in Amsterdam voor de promotie van de vertaling van haar roman Schossgebete (Schootgebed).

Geen seks? Volgens mij gaat bijna het hele boek over seks.

„Ja, over seks in een relatie en over hoe een vrouw probeert aantrekkelijk te blijven voor haar man. Maar geen expliciete seksscènes. Een paar maar: in het begin over hoe ze haar man laat klaarkomen, en de twee keer dat ze voor een triootje meegaat naar het bordeel, om hem een plezier te doen. Dat is minder dan in mijn eerste boek Feuchtgebiete (Vochtige streken) dat helemaal over het lichaam en masturbatie ging.”

Altijd lastig, een tweede roman schrijven als je net van je eerste miljoenen exemplaren hebt verkocht.

„Daarnet in de trein uit Keulen, waar ik woon, vroeg ik me nog af: wat zou ik doen als me het schrijven zou worden verboden? Ik zou daar niet dood aan gaan, zo belangrijk vind ik het schrijven niet. Voor Feuchtgebiete had ik nog nooit wat geschreven, nog geen kort verhaal. Schrijven is voor mij maar één manier om me uit te drukken.”

Die zijn niet zo moeilijk te vinden – Duitsers die ervan dromen dat Roche het schrijven verboden werd. Kijk naar de pijnlijke gezichten bij andere gasten in talkshows op de Duitse televisie, wanneer ze met een bruuske openhartigheid over seks begint, gesterkt door de ervaring van een vroegere carrière als tv-presentator. De paus van het Duitse feminisme, de journalist Alice Schwarzer, heeft Schossgebete scherp veroordeeld. Zij ziet het boek als een pleidooi voor vrouwen om seksueel onderdanig te zijn.

Schwarzer heeft het niet begrepen, meent de auteur. „Mijn beide boeken gaan over hetzelfde: je heel erg voor iets schamen en dan dapper opstaan en hardop spreken over de dingen waarvoor je je schaamt. Natuurlijk raken sommige mensen overstuur van seksuele zaken waaraan ze niet herinnerd willen worden. Zoals ik over seks schrijf, wordt het vaak ook al vlug een beetje onsmakelijk. Sperma dat na de daad uit je vagina langs je benen druipt bijvoorbeeld. Ik schrijf graag over seks, en seks is nu eenmaal niet altijd sexy en proper. Ik noem mezelf een feministe en denk dat je vrouwen een grotere dienst bewijst wanneer je beschrijft wat is, in plaats van zeggen hoe het zou moeten zijn, zoals Schwarzer.”

Schootgebed is een in de eerste persoon geschreven relaas van ‘Elizabeth’. Het begint met de meest uitvoerige beschrijving van fellatio uit de literatuurgeschiedenis, die meteen duidelijk maakt dat Elizabeth tot veel bereid is om haar tweede echtgenoot te gerieven. Ze is op hem gevallen omdat hij sterk op seks gericht leek, maar zou zo langzamerhand eigenlijk zelf wel eens met andere mannen naar bed willen. Dat komt er niet van, want zijn verlangens gaan voor – zie de bordeelscènes.

Van sommige elementen in de roman weten we dat ze autobiografisch zijn: de drie broers die op weg naar een eerder huwelijk van Elizabeth omkomen bij een auto-ongeluk, hoe de boulevardpers de vrouw achtervolgt voor een sappig verhaal over haar verdriet, de frequente bezoeken aan een therapeut. Kunnen we voor ‘Elizabeth’ Charlotte Roche lezen? „Ze staat dichtbij me, heel dicht”, zegt de auteur. „Veel van Elizabeths angsten zijn ook de mijne.”

Ziet u zichzelf als een rolmodel?

„In sommige opzichten. Ik ben in therapie en ik denk dat het stom is daar een geheim van te maken. Therapie is fantastisch. Waarom zou je daarover je mond houden, alleen omdat anderen zouden kunnen denken dat je gek bent?”

Is Elizabeth een rolmodel?

„Ik vind dat vrouwen zich niet moeten gedragen als Elizabeth, maar ik denk dat veel vrouwen dat doen. Elizabeth zorgt niet goed voor zichzelf en zou niet mee moeten gaan naar het bordeel. Maar stel je eens voor hoe saai een boek zou zijn waarin de hoofdpersoon alleen goede dingen doet! Ik vind dat het niet goed gaat met vrouwen en seks tegenwoordig. We lijken wel terug bij de jaren vijftig, waarin vrouwen het behoud van hun man als hun voornaamste taak zien, alles wat over seks gaat geheim moet blijven en we onszelf wijs maken dat monogamie toch een goed idee was.

„Ik denk dat vrouwen veel kunnen opsteken van mannen – die hebben een veel grotere verscheidenheid aan seksuele fantasieën. Veel vrouwen kleden zich sexy, en gedragen zich alsof ze zelfvertrouwen bezitten. Maar als je tegen ze zou zeggen: hier heb je een seksslaaf, dan hebben ze geen idee wat ze met hem aan moeten. Een vrouw die weet wat ze wil, wordt maatschappelijk als een slechte vrouw veroordeeld.”

Wat kunnen we daaraan doen?

„Opvoeding. En veel oefenen.”

In ‘Schootgebed’ komen in razend tempo talloze dingen aan de orde waarover je zelden leest of hoort. Dat moeders soms hun kinderen haten.

„Mijn kind kan me het bloed onder de nagels wegtreiteren. Ik houd niet van moeders die beweren dat alles steeds mooi en rozig is.” Dat, in tegenstelling tot wat feministen lang hebben beweerd, het vaginaal orgasme wél bestaat. „Dat las ik vorig jaar in een tijdschrift en ik heb het meteen in het boek verwerkt.”

U maakt een vriendelijke, charmante en vrolijke indruk. Waarom worden zoveel mensen dan toch boos op u?

„Omdat ik mijn mond niet houd. Ik zie mezelf niet als seksueel bevrijd. Maar als seks ter sprake komt, dan ga ik ervoor. Als iemand protesteert dat het allemaal vuiligheid is, beaam ik dat vrolijk. Sommigen worden daar een beetje gek van. Als je mij vraagt zijn er meer mensen die mijn werk haten dan bewonderen. Van mijn eerste boek zijn er in Duitsland 2,6 miljoen verkocht. Maar er zijn 80 miljoen Duitsers.”

Schossgebete verscheen bij Piper Verlag, de Nederlandse vertaling bij de Bezige Bij.