Gratis naar een Amerikaanse topuniversiteit

Je hoeft niet meer fysiek naar Silicon Valley voor een technische topopleiding.

Een nrc.next-redacteur studeert sinds vorige week aan de Stanford Universiteit.

Zoals de meeste van mijn medestudenten doe ik het huiswerk van week 1 voor het college Introduction to Artificial Intelligence pas als de deadline nadert. Alleen bestaat onze klas uit 160.000 leerlingen en wonen we in 190 verschillende landen. De belangstelling voor het eerste online college van de Stanford Universiteit in Californië, dat vorige week van start ging en loopt tot midden december, is overweldigend.

Al die uitstellers die op zondagavond gelijktijdig meerkeuzevragen beantwoorden op www.ai-class.com: daar blijken de servers niet op berekend. Omdat de site niet goed bereikbaar is, mogen we een dag langer doen over de opgaven.

Dinsdagochtend log ik nog tijdens het ontbijt in met mijn smartphone om te zien hoe ik het heb gedaan. Midden in de nacht onze tijd verstreek de deadline en werden de cijfers automatisch berekend en bekendgemaakt. Ik had 89 procent van de vragen goed. Dat blijft leuk, ook als de docent je nog nooit heeft gezien, een computer de toets heeft nagekeken en je 32 bent.

Op Twitter delen studiegenoten wereldwijd hun resultaten met dezelfde kinderlijke blijdschap. Brenda Alvarez uit de Dominicaanse Republiek: „I am so happy to announce that I got 85% correct in my first homework of #aiclass I was so scared @aiclass”. Szymon Pikowski uit Polen: „92% on my first homework in AI class. not too bad. going back to school feels fun ;) #aiclass”. En Antanina Shafranskay uit Wit-Rusland, die trots twittert dat ze de toets foutloos maakte, krijgt de persoonlijke felicitaties van het docententeam @aiclass.

Introductie in Kunstmatige Intelligentie is een van de drie colleges die de Stanford School of Engineering deze herfst als experiment online aanbiedt. De universiteit staat in Palo Alto, de Californische stad waar Facebook en Apple hun hoofdkwartier hebben. Maar om een Silicon Valley-geschoolde computernerd te worden, hoef je daar nu dus niet meer naartoe. Ook de vakken ‘Introduction to Databases’ (voor de liefhebber: relationele algebra, XML, SQL) en ‘Machine Learning’ (datamining, automatische patroonherkenning) worden online onderwezen.

In totaal zijn er ruim 220.000 inschrijvingen voor de drie colleges. Circa veertig procent van de studenten komt uit de VS, het tweede land is India. Chinezen ontbreken, omdat Peking YouTube-video’s blokkeert.

De colleges lopen ongeveer parallel met de echte colleges in Palo Alto, die ter plaatse ‘slechts’ door enkele honderden studenten worden gevolgd. Zij krijgen in de collegezaal van de gerenommeerde universiteit dezelfde lesstof als de vele tienduizenden individuen die aan keukentafels en in treinen in verschillende tijdzones het vak volgen op hun laptops en iPads.

Alleen zijn de online colleges speciaal eerder opgenomen en gemonteerd voor dit doel, met speciaal ontwikkelde software. Vrijwilligers ondertitelden de lessen in veertig talen.

Dan de docenten. Professor Sebastian Thrun lijkt ‘voor de klas’ voor alles een enthousiaste kalende man met een grappig Duits accent. Zijn collega Peter Norvig draagt in elke video een ander veelkleurig overhemd. Maar de reputatie van de leraren is ontzagwekkend. Thrun is hoogleraar computerkunde op Stanford en staat in verschillende toptienen van meest creatieve en slimme personen. Norvig is hoofd research bij Google en werkte eerder bij NASA.

Samen lieten ze vorige zomer robotauto’s over de snelweg tussen San Francisco en Los Angeles rijden. Stiekem, met mensen achter het stuur die deden alsof ze chauffeur waren. De auto’s reden op de automatische piloot. Ze legden ruim tweehonderdduizend kilometer af. Wie wil zoiets niet bedenken en uitvoeren? Robotauto’s: een schoolvoorbeeld van kunstmatige intelligentie.

Norvig – je ziet eerst even zijn hoofd, daarna alleen nog zijn hand – pakt een wegenkaart van Roemenië en tekent met een viltstift rondjes bij de steden op de kaart. En vraagt dan: naar welke stad gaat een robot die zoekt naar de kortste weg naar Boekarest als eerste, wanneer hij vertrekt vanuit de stad Arad en die-en-die zoeksystematiek gebruikt?

Dan stopt de YouTube-video en kun je met de muis in zijn viltstiftrondjes klikken. Is het antwoord goed, dan verschijnt het volgende filmpje vanzelf. Computerwetenschap in de praktijk. De eerste keer voelt het op een Harry Potter-achtige manier wonderbaarlijk om meerkeuzevakjes aan te klikken die een docent heeft getekend in een YouTube-video. Daarna al snel alsof je nooit anders hebt gedaan. Het tussentijds vragen krijgen voelt vooral als een echt college.

De docenten van de verschillende vakken gaven hun colleges zelf vorm en experimenteren elk met een iets andere opzet. Zo kun je bij Kunstmatige Intelligentie kiezen tussen meer of minder huiswerk; bij het vak Databases niet. Bij Databases kun je tests meermalen doen, waarbij je steeds iets andere vragen krijgt, bij Kunstmatige Intelligentie weer niet.

Online colleges bestaan al langer (zie kader). Maar Stanford pakt het radicaal anders aan. Het is voor het eerst dat een universiteit op internet colleges ‘voor de wereld’ parallel laat lopen met een gewone universitaire klas. Waarbij het lesmateriaal wordt gepresenteerd op een manier die specifiek voor het internet is ontwikkeld, met korte filmpjes waarin het verhaal van de docent, wat hij opschrijft en zijn vragen daarover door elkaar lopen.

Door de automatische beoordeling van de meerkeuzevragen en open vragen (waarop maar een antwoord mogelijk is), is het nakijken van honderdduizenden toetsen elke week geen probleem meer: het kost alleen wat computerrekenkracht, en daarvan hebben ze in Silicon Valley genoeg. En met huiswerk dat wekelijks afmoet, heeft de universiteit een effectieve stok achter de deur die de andere online scholen niet hebben.

Ik voel me, hoewel in deeltijd, weer echt een student. Ik heb studiegenoten met wie ik kan overleggen op fora en sociale netwerksites. En ik kan vragen stellen over het verloop van de cursus via twitter (@aiclass).

Nauwelijks verschil dus met de studie in Palo Alto? Natuurlijk wel, anders zouden studenten daar geen 40.000 dollar collegegeld per jaar meer voor willen betalen. De voorlichter van de topuniversiteit benadrukt per mail dat de studenten op de universiteit „een-op-een contact hebben met hun docenten”, medestudenten hebben „met vergelijkbare intellectuele capaciteiten”, dat zij een volledige studie doen en dat ze een diploma krijgen dat „marktwaarde” heeft. Bovendien kan ik frauderen door een tech-savvy buurman of vriend mijn huiswerk en mijn examens te laten doen. Het enige wat me daarvan weerhoudt is een ‘erecode’, waaraan ik me met een digitaal kruisje in een vakje beloofd heb te houden. De universiteit wil nog geavanceerdere methodes ontwikkelen om fraude tegen te gaan.

Als ik de examens in november en december haal (ze moeten worden afgelegd binnen vier uur, in twee periodes van twee dagen), krijg ik ook een ander diploma dan de studenten in Palo Alto: een ‘bewijs van prestatie’, dat digitaal is ondertekend. Niet door de universiteit Stanford dat zijn marktwaarde moet behouden, maar wel door de Stanford-docenten. Het maakt mij niks uit. Of het gaat lukken is alleen de vraag: week 1 kostte me zeker een halve dag en Sebastian Thrun waarschuwt in les 1 van week 2 dat het nogal ingewikkeld wordt.

De reden dat Stanford dit experiment doet, is volgens de officiële verklaring „het feit dat veel mensen eenvoudigweg geen toegang hebben tot educatie van hoge kwaliteit”. Maar kunnen we in de toekomst ook een volledige voltijdstudie vanuit huis volgen aan deze of een andere Amerikaanse topuniversiteit? Al dan niet met de juiste vooropleiding en tegen betaling?

De voorlichter van Stanford meldt per mail zuinig dat de docenten „hun ervaringen zullen evalueren om hun online lesmethode te verbeteren en om te bepalen of ze de colleges in de toekomst blijven aanbieden”.

Maar de docenten tonen zich in het persbericht dat over de webstudie verscheen enthousiast. Sebastian Thrun wil graag onderzoeken hoe de studieresultaten veranderen, als hij zijn lesmethode in een volgend college aanpast. Andrew Ng, die Machine Learning onderwijst, zegt te hopen dat het experiment laat zien dat het nu al technisch mogelijk is om grote groepen studenten onderwijs van hoge kwaliteit te geven, „gratis, of tegen heel lage kosten”. En een derde collega, die nog geen online les geeft, noemt het experiment „een enorme kans om de wereld bepaald een betere plek te maken”.

Komende winter en lente komen er in elk geval weer nieuwe online colleges aan. Wie zich wil wagen aan vakken als ‘Probabilistic Graphical Models’, kan zich tegen die tijd aanmelden. Houd op Twitter @Stanford in de gaten.

Bij de vakken ‘Introduction to Databases’ en ‘Machine Learning’ worden nog studenten toegelaten: zie www.db-class.org en www.ml-class.org. Meer informatie over het vak Introduction to Artificial Intelligence (inschrijving gesloten) op www.ai-class.org.