galeries

Marlene Dumas: Forsaken T/m 26 nov bij Frith Street Gallery, 17-18 Golden Square, Londen. Di t/m vr 10-18u, za 11-17u. *****

Wat hebben Jezus Christus, muziekproducer Phil Spector, Osama bin Laden en Amy Winehouse met elkaar gemeen? In ieder geval figureren ze alle vier prominent op Forsaken, de tentoonstelling met nieuw werk van Marlene Dumas bij Frith Street Gallery in Londen. De titel verraadt al veel van de stemming daar: dit ‘forsaken’ verwijst rechtstreeks naar de onheilskreet die Christus slaakte, hangend aan het kruis: ‘Mijn God, mijn God, waarom hebt Gij mij verlaten?’ Die combinatie van eenzaamheid, wanhoop en onmacht zit in alle werken die Dumas hier exposeert – zodat je onwillekeurig concludeert dat het misschien niet goed met haar gaat. De overeenkomst tussen (bijna) al deze hoofdpersonen is in ieder geval schrijnend genoeg: ze waren beroemd en gekoesterd, raakten verward, werden verlaten, en uiteindelijk werden ze geconfronteerd met de dood – in veel gevallen die van henzelf. Wat is er dan nog van ze over?

Niet veel, als we Dumas mogen geloven, maar dat sombere wereldbeeld levert wel een aantal geweldige schilderijen op. Zo heeft Dumas zich met vijf doeken voor het eerst vol op het thema Christus aan het kruis gestort. De Christus van Dumas is machteloos, bleek als een geest en in één geval zelfs niet meer in staat zijn armen omhoog te houden, wat een doek oplevert (Ecce Homo, 2011) dat je als kijker slaat met plaatsvervangende schaamte, zo confronterend is het.

Veel werk gaat over Dumas’ aloude thema: de worsteling met identiteit. Zo toont ze een doek van de acteur Peter O’Toole in zijn rol van Lawrence of Arabia en een van Omar, de zoon van Osama bin Laden die zich afkeerde van zijn vader, maar uiterlijk onmiskenbaar op hem lijkt. Uiteindelijk komen al die lijnen, opmerkelijk genoeg, het allerkrachtigst bij elkaar op de twee doeken die Dumas maakte van Phil Spector, de hitproducer die doordraaide in zijn genialiteit en tegenwoordig een levenslange gevangenisstraf uitzit wegens moord op een actrice. Dumas schilderde hem twee keer, een keer met en een keer zonder pruik, zijn huid bleek, zijn blik schichtig. De geniale publieksbespeler annex moordenaar die tegenwoordig bang is voor ons, de toeschouwers – het is Dumas op haar best.