Druk groeit op Cameron om referendum over EU te houden

De eurocrisis is volgens een aantal Conservatieven een uitgelezen moment om de relatie met de EU opnieuw te bekijken. Premier Cameron probeert dit af te houden.

Dat er een debat zou komen in het Britse Lagerhuis over een mogelijk EU-referendum was bekend. Meer dan 370.000 Britten ondertekenden begin dit jaar een online petitie, en dwongen daarmee het debat af.

De motie waarover maandag gestemd zal worden is ook bekend: het Lagerhuis roept de regering op een nationaal referendum mogelijk te maken over de vraag of het Verenigd Koninkrijk lid moet blijven, de EU moet verlaten, of opnieuw moet onderhandelen over de voorwaarden van zijn lidmaatschap.

Maar gisteren bleek tijdens het wekelijkse vragenuurtje hoe groot de steun voor een dergelijk referendum is. Twee Conservatieve Lagerhuisleden noemden de eurocrisis een uitgelezen kans om de relatie met de Europese Unie te veranderen. Ze riepen vanaf de achterste bankjes premier David Cameron op „geschiedenis te schrijven en de Britten de kans te geven om over onze toekomst met de EU te stemmen.” De laatste keer dat een EU-referendum werd gehouden was in 1975.

De premier liet zijn ongenoegen duidelijk blijken. De tijd voor een referendum is niet rijp, zo meent hij, ook al begrijpt en deelt hij „de frustratie die velen hebben over de manier waarop de EU werkt, over de kosten, en over de bureaucratie”. Maar „de juiste reactie is niet door willens nillens in deze parlementsperiode een referendum te houden. We hebben te veel te doen om Europa uit de problemen te krijgen.” Een referendum, zo herhaalde Cameron, „is niet ons regeringsbeleid”.

Het suste de eurosceptici in de fractie allerminst. Zeker vijftig van de 306 Conservatieve Lagerhuisleden hebben al aangegeven tegen dat regeringsbeleid – lees: coalitiebeleid dat is vastgesteld samen met de pro-Europese Liberaal-Democraten – te zullen stemmen. De Brugge-groep, 120 vooral jonge Lagerhuisleden die uitzoeken welke bevoegdheden zijn „terug te halen uit Brussel”, is ook voorstander van een referendum. En de groep groeit.

Dat baart de Conservatieve partij zo’n zorgen, dat het debat gisteren opeens met enkele dagen werd vervroegd naar maandag. Dan kan Cameron zelf ook aanwezig zijn, net als minister van Buitenlandse Zaken William Hague. Daarna reizen ze af naar Australië, waar koningin Elizabeth op staatsbezoek is.

Om de Conservatieven in het gareel te krijgen, wordt er mogelijk een three-line whip ingesteld. Dat betekent dat de Tory-parlementsleden niet alleen bevolen worden bij het debat aanwezig te zijn en met de partijleiding mee te stemmen, maar dat op rebellie een zware sanctie staat. Of er wordt geprobeerd een verzachtende motie ter tafel te krijgen.

Het probleem voor Cameron is dat de eurosceptici zich baseren op de EU-wet die begin dit jaar werd aangenomen. Die garandeert dat zodra er een nieuw verdrag is of er nieuwe macht of nieuwe bevoegdheden worden overgedragen aan Brussel, er een referendum zal worden gehouden. De eurosceptici menen dat als de eurolanden instemmen met verdere integratie, er sprake is een verdragsaanpassing.

Kiezers worden ondertussen door de Daily Express, in het kader van diens al maanden lopende „kruistocht tegen de EU”, vandaag opgeroepen om een coupon uit te knippen en naar de eigen Lagerhuisleden op te sturen: „Ik verzoek u dringend om JA te stemmen in het aankomende debat over een referendum.”